Համակարգի քանդում, կոռուպցիոն ռիսկերի ավելացման վտանգ և ընդամենը կիսաքայլ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Առաջին անգամ բուհերի ընդունելության քննություններն անցկացվելու են երկու փուլով։ Արդյունքների մասին հնարավոր կլինի խոսել թերևս աշնանը։ Այժմ կրթության փորձագետ Ատոմ Մխիթարյանից մեկնաբանություն ենք խնդրել ոլորտում կատարված այս նորամուծության վերաբերյալ։ Նա նշում է` սա դրական ուղղությամբ արված, սակայն կես քայլ է:

«Տարբեր` հիմնականում արևմտյան երկրներում, որտեղ կրթության մակարդակը բարձր է, կրթական համակարգը կայացել է այնպես, որ յուրաքանչյուրը կարող է հանձնել այդ քննություններն այնքան, որքան կամենա: Կան բազմաթիվ թեստավորման կենտրոններ, որտեղ դիմորդը ցանկացած ժամանակ կարող է իր գիտելիքները ստուգել, ստանալ սերտիֆիկատ և դրանով մասնակցել բուհերի ընդունելության քննություններին: Այդ պատճառով մեր կրթական համակարգում արվածը կես քայլ եմ համարում, մեր դիմորդները երկու անգամ նման հնարավորություն կունենան` ձմռանը և ամռանը: Ամեն դեպքում դրական քայլ է»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Մխիթարյանը:

Սակայն կան «բայցեր», որոնց մասին բարձրաձայնում են նաև դիմորդները: «Կանոնակարգված չեն հարաբերությունները, չենք կարող կանխագուշակել, թե ինչպիսին կլինի տվյալ բուհում տվյալ մասնագիտությամբ ընդունելության նվազագույն շեմը: Երբ դիմորդը քննություն է հանձնում ձմռանը և ստանում համապատասխան միավոր, նա չի կարող որոշել՝ ամռանը նույն քննությունը հանձնելու կարիք կա՞, թե՞ ոչ: Արդյունքում նույն ուսանողները, վստահ լինելու համար, որ իրենց նախընտրած մասնագիտությամբ և իրենց նախընտրած բուհ կընդունվեն, նույն առարկայից երկրորդ անգամ քննություն են հանձնելու: Ստացվում է, որ թե՛ քննությունների կազմակերպիչները, թե՛ մեր դիմորդները մի գործն անելու են երկու անգամ»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Հաջորդիվ անդրադառնում ենք հանրային քննարկման ներկայացված նախագծին, որով առաջարկվում է ստեղծել նոր մարմին՝ Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտե, որի գործունեության ոլորտին է վերապահվելու ԿԳՄՍ նախարարության ենթակայության գիտության և բարձրագույն որակավորման կոմիտեների, ինչպես նաև ԿԳՄՍ նախարարության բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության վարչության գործառույթները։ Կրթության փորձագետի կարծիքով, սա հերթական ցուցադրական նախագիծն է, որը դժվար թե շուտ կյանքի կոչվի: «Խոսակցությունները, որ Բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովը, հետո կոմիտեն պետք է լուծարվի և միանա Գիտության կոմիտեին, շրջանառվում են արդեն մի քանի տարի: Բայց նման փոփոխություն չեղավ անգամ այն պարագայում, երբ ԱԺ-ն ընդունեց «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքը, որը ՍԴ-ն, սակայն, հակասահմանադրական ճանաչեց: Մեկ տարուց ավելի է՝ այդ օրենքի նախագծի ճակատագրի մասին ոչ ոք ոչինչ չգիտի, իսկ այնտեղ այդ միտքը դրված է: Այս նախագծի մեջ մեկ նուրբ կետ էլ կա, որը վերաբերում է Գիտությունների ազգային ակադեմիային, որի անունը փոխում են, ցանկանում են այն ուղղակի ակադեմիա կոչել: Հայտնում եմ գիտական հանրույթի բազմաթիվ ներկայացուցիչների տեսակետը, որ սա ենթադրում է կարգավիճակի իջեցում, մարդկանց շրջանում նախ հարց է առաջանում, թե ինչպես են մեր ԳԱԱ-ն տարբերելու տարբեր կրթական հաստատություններից, որոնց անվան մեջ կա ակադեմիա բառը: Սա ենթադրում է նաև համակարգի քանդում, որովհետև ԳԱԱ տարբեր ինստիտուտներ մեխանիկորեն կմիացվեն տարբեր բուհերի»,-ընդգծում է փորձագետը:

Սակայն, ըստ մեր զրուցակցի, այս նախագծի հետ կապված հիմնական մտավախությունն այն է, որ ամեն ինչ կենտրոնանում է մեկ կետում: «Արդյունքում՝ մարդու ուղին, բարձրագույն կրթություն ստանալուց մինչև գիտական աստիճան ստանալու պահը, վերահսկում է, մշակում քաղաքականությունը և իրագործում մեկ մարմին, սա ենթադրում է նաև կոռուպցիոն ռիսկերի ավելացման վտանգ: Այն գործառույթները, որոնք վերագրված են նոր ստեղծվելիք կոմիտեին, նախարարությանը համապատասխանող գործառույթներ են, այսինքն` այս պարագայում ճիշտ կլինի ուղղակի կառավարության ենթակայությամբ նոր նախարարություն ստեղծել: Կոմիտեն իր կարգավիճակով ավելի ցածր է, ենթարկվելու է նախարարին, բայց իր ձեռքում կենտրոնացնելու է նախարարությանը համապատասխանող շատ գործառույթներ: Կարծում եմ՝ այս նախագիծն ինչ-որ մեկի կամ մի քանիսի կամայականության արդյունքն է, գուցե նաև այն պատճառով, որ կադրերը չեն բավարարում երեք ղեկավար ունենալու, և որոշել են երեք կառույց նույն նախարարության կառուցվածքում միավորել և ունենալ մեկ ղեկավար, որը կենթարկվի նախարարին, այսինքն` կկատարի նրա կամքը»,եզրափակում է Ատոմ Մխիթարյանը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում