Ո՞ւմ են արևմտամետները համարում Հայաստանի գլխավոր սպառնալիք. Ադրբեջանն ու Թուրքիան նրանց համար առաջին տեղում չեն. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
ng.ru–ն «Եվրոպամետ ուժերը Ռուսաստանին են ներկայացնում որպես Հայաստանի գլխավոր սպառնալիք. Ադրբեջանը զբաղեցնում է երկրորդ տեղը Երևանի թշնամիների ցանկում, իսկ Թուրքիան՝ երրորդը» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Ռուսաստանի կառավարությունը հայտարարել է, որ Մոսկվան պատրաստ է խորհրդակցել Երևանի հետ «Թրամփի ուղու» պարամետրերի և նախագծին իր հնարավոր մասնակցության վերաբերյալ։ Մասնավորապես, համագործակցության համար նշվել է երկու հիմք՝ Հայաստանի անդամակցությունը ԵԱՏՄ–ին և «Ռուսական երկաթուղիներ» դուստր ձեռնարկության աշխատանքը հանրապետությունում, որը կառավարում է երկրի երկաթուղային ցանցը։ Ի պատասխան՝ խորհրդարանի փոխխոսնակ Ռուբեն Ռուբինյանը հայտարարել է, որ գոհ է Մոսկվայի պատրաստակամությունից՝ քննարկելու այդ հարցը, բայց ընդգծել է, որ նման քննարկում չկա։ «Մենք ուրախ ենք, որ նրանք պատրաստ են դա քննարկել մեզ հետ։ Եթե ուզում եք, 160–րդ անգամ կրկնեմ, նման քննարկումներ չկան, ես չեմ պատասխանում հիպոթետիկ հարցերի», - հավելել է նա։
Ինչպես ng.ru-ին բացատրել է Կովկասի ինստիտուտի ղեկավար Ալեքսանդր Իսկանդարյանը, Հայաստանի իշխանությունների խառը արձագանքը պայմանավորված է նրանով, որ «Թրամփի ուղի» նախագիծը դեռևս սկզբնական փուլում է։ Հետևաբար, դեռևս պարզ չէ, թե ո՞վ և ի՞նչ չափով կկարողանա մասնակցել դրան։ «Ավելին, Ռուսաստանի և ԱՄՆ–ի համար կարող է բավականին դժվար լինել միմյանց հետ համաձայնության գալը, չնայած դա անհնար չէ։ Համակեցության որոշ ձևեր հնարավոր են, բայց դա կպահանջի երկարատև քննարկում»,- ասել է նա:
Միևնույն ժամանակ, ոչ միայն ԱՄՆ–ը, այլ նաև ԵՄ–ն կարող է խոչընդոտել Ռուսաստանին։ ԵՄ արտաքին գործերի նախարար Կայա Կալլասը հայտարարել է, որ ԵՄ-ն կօգնի Հայաստանին պայքարել հիբրիդային հարձակումների դեմ 2026 թվականի հունիսին կայանալիք խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին։ Նա ընդգծել է, որ Երևանն ինքն է դա խնդրել. «Նրանք խնդրել են նույն օգնությունը արտաքին ապակառուցողական ազդեցության և հիբրիդային սպառնալիքների դեմ պայքարում, ինչը մենք տրամադրել ենք Մոլդովային»: Հիշեցնենք, որ Մոլդովայի նախագահ Մայա Սանդուն համոզված էր, որ իր երկիրը սպառնալիք ունի Ռուսաստանից, որն, իբր, անընդհատ ծրագրեր է մշակում պետական հեղաշրջման համար։ Հետևաբար, Մոլդովայում արգելվել են բազմաթիվ ընդդիմադիր լրատվամիջոցներ և ռուսական հեռարձակումներ, Մոլդովայի չեզոքության և Մոսկվայի հետ հարաբերությունների պահպանման կողմնակից քաղաքական գործիչները հայտարարվել են ազդեցության թշնամական գործակալներ։ Այնուամենայնիվ, 2024 և 2025 թվականներին Մոլդովայում անցկացված նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները ցույց տվեցին, որ Սանդուն ու նրա «Գործողություն և համերաշխություն» կուսակցությունը կարող են հաղթել միայն արևմտյան երկրներում մոլդովական սփյուռքի ձայներին հենվելով։
Հայաստանում իշխող ՔՊ կուսակցության փոխնախագահ, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը նշել է, որ հնարավոր են հիբրիդային հարձակումներ Երևանի դեմ, մասնավորապես, դրանք կարող են սպառնալ հայկական ժողովրդավարությանը «ապատեղեկատվության կամ ընտրակաշառքների մեխանիզմների միջոցով»։ «Որոշակի շրջանակներ, որոնք իրենց տրամադրության տակ ունեն միլիարդավոր դոլարներ, ինչպես նաև որոշ երկրներ, որոնց ձեռնտու չեն ժողովրդավարական ընտրություններն ու Հայաստանում ժողովրդի կողմից ընտրված կառավարությունը, կարող են փորձել ազդել ընտրությունների վրա», - հայտարարել է Պապոյանը։ Նրա խոսքով, ժողովրդավարության և պետական շահերի պաշտպանությունը ցանկացած երկրի ինքնիշխան իրավունքն է, և Երևանը կպաշտպանի իրեն։ Սակայն Պապոյանը չի մանրամասնել, թե ո՞ր երկիրը կարող է սպառնալ Հայաստանին։
Իսկ ընդդիմությունն արդեն գիտի այդ հարցի պատասխանը. «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գառնիկ Դանիել յանի խոսքով, դա Ռուսաստանն է։ «Եվ եթե «սպառնալիքները» չեն գալիս Ռուսաստանից, ապա ումի՞ց։ Ուկրաինայի՞ց։ Այս կառավարության դեմ հանդես եկող յուրաքանչյուր ոք անվանվում է «ռուսական լրտես»։ Նույնիսկ Եկեղեցին, եթե կարծիք է հայտնում, անմիջապես այդպես է պիտակավորվում։ Եվ նույն բանն են ասում եվրոպացիները։ Նրանց համար կարևոր չեն բանտարկյալները, Լեռնային Ղարաբաղը կամ Հայաստանի օկուպացված տարածքները։ Նրանց միայն մեկ բան է հետաքրքրում՝ գնալ Եվրոպա, պնդել, որ իրենց բոլոր հակառակորդները ռուսական գործակալներ են, և փող խնդրել», - հայտարարել է Դանիել յանը։ Նա նաև նշել է, որ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը կընդունի միայն այն եվրոպական փորձը, որը նրան օգուտ կբերի։ Օրինակ՝ Հայաստանը կարող է հետաքրքրված լինել Ռումինիայի վերջին նախագահական ընտրություններով, որտեղ իշխող վերնախավը ընտրական գործընթացից հեռացրեց անցանկալի թեկնածու Կալին Գեորգեսկուին, երբ պարզ դարձավ, որ նա կարող է հաղթել երկրորդ փուլում։ «ԵՄ-ն հայտարարել է, որ կաջակցի Հայաստանին հիբրիդային հարձակումներին հակազդելու հարցում։ Այսօր բոլոր երկրներն են բախվում այս խնդրին, և մեխանիզմներ են ներդրվում դրան հակազդելու համար։ Շատերն են վիրավորվել ԵՄ հայտարարությունից։ Բայց վիրավորվածների ցանկում հեշտ է տեսնել, թե ովքեր են կազմակերպում հիբրիդային հարձակումները, և ովքեր են հիբրիդային գործիքները»,- գրել է ՀՀ վարչապետի աշխատակազմի ղեկավար Արայիկ Հարությունյանը։
Մինչդեռ, իշխանամետ շրջանակները հաստատում են Դանիել յանի մտահոգությունները։ Այսպիսով, իրավապաշտպան Արթուր Սաքունցը հայտարարել է, որ ընտրությունների ժամանակ Հայաստանի համար հիմնական սպառնալիքը կլինի Ռուսաստանը, սպառնալիքի մակարդակով երկրորդ տեղում է Ադրբեջանը, որին հաջորդում են Թուրքիան և Իրանը:
Չնայած այս ամենին, Ալեքսանդր Իսկանդարյանը վստահ է, որ Երևանը չի վերածվի երկրորդ Քիշնևի։ «Հայաստանը չունի իր սեփական Գագաուզիան կամ Մերձդնեստրը, նրան Ռուսաստանից Ուկրաինան չի անջատում, Ռումինիան էլ հարևան չէ... Ավելին, ԵՄ-ն Հայաստանին կհատկացնի 12 միլիոն եվրո, որը ոչ մեծ գումար է։ Դա բավարար չի լինի ընտրությունների արդյունքների վրա էականորեն ազդելու համար։ Ինչ վերաբերում է հակառուսական դիսկուրսին, ապա այն գոյություն ունի, բայց այն հիմնականում ներքին բնույթի է։ Երբ հայ քաղաքական գործիչները խոսում են Ռուսաստանի մեղքերի կամ արժանիքների մասին, նրանք իրականում խոսում են միմյանց մասին, այլ ոչ թե Ռուսաստանի», - բացատրել է փորձագետը։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
