Հայկական ծիրանը արգելվել է արտահանել ՌԴ. Հրայր Կամենդատյան
Հայկական ծիրանը արգելվել է արտահանել ՌԴ։ Բայց հայ արտադրողը գտել է ելքը։ Լարսով գնացող եկողները պատմում են,որ հհ ծիրանը արտահանվում է վրաստան։ Հաշիվ ապրանքագրերը ցածր գներով են։ Հետո նույն ծիրանը արտահանվում է ռդ որպես վրացական։ արդյունքում արտարժույթը գալիս է վրաստան և վրաստանի բյուջե են վճարվում հարկերը։Փաստացի հհ բյուջեն զրկվում է միլիոնավոր դոլարնե հարկերից։ էսա խնդիրը , որը քպ ջոջերը թողել են մաֆիային նվեր։
Ապրանքների ծագման երկրի փոփոխումը (ռեէքսպորտը) այլ երկրի միջոցով, տնտեսական և մաքսային բավականին լուրջ ու բարդ խնդիր է, որը հաճախ է ի հայտ գալիս առևտրային սահմանափակումների կամ արգելքների ժամանակ։
Այս իրավիճակին կարող ենք նայել մի քանի տեսանկյունից․
1. Տնտեսական կորուստները և հարկերը
Եթե ապրանքը փաստաթղթերով ձևակերպվում է ցածր արժեքով (ինվոյսների նվազեցում) կամ արտահանվում է որպես այլ երկրի արտադրանք, ապա իրոք․
Հայաստանի բյուջեն կարող է կորցնել պոտենցիալ հարկային եկամուտներ (թեև գյուղմթերքի առաջնային արտադրությունն ու իրացումը ՀՀ-ում հիմնականում ազատված են ԱԱՀ-ից, արտահանման շղթայում խոշոր խաղացողների շահութահարկի և այլ վճարների մասով կորուստներ լինում են)։
Վրաստանը ստանում է լրացուցիչ ֆինանսական շրջանառություն, միջնորդավճարներ և մաքսային/լոգիստիկ ձևակերպումներից եկող եկամուտներ։
2. Արտադրողի և արտահանողի տեսանկյունը
Մյուս կողմից, հայ գյուղացու և արտահանողի համար սա հաճախ «գոյատևման» միակ ելքն է դառնում։ Եթե ծիրանի բերքը ժամանակին չիրացվի, այն պարզապես կփտի, ինչը կբերի տնտեսական կատաստրոֆայի հազարավոր ընտանիքների համար։ Այսպիսի իրավիճակներում բիզնեսը միշտ գտնում է շրջանցող ճանապարհներ (նույնիսկ եթե դրանք լրացուցիչ ծախսատար են և ոչ ամբողջությամբ օրինական)։
3. Վերահսկողություն և քաղաքական կամք
Նման սխեմաների գոյությունը սովորաբար վկայում է մաքսային և սահմանային վերահսկողության բացերի, ինչպես նաև հնարավոր կոռուպցիոն կամ հովանավորչական ռիսկերի մասին։ Երբ խոշոր խմբաքանակներով ապրանքների հոսքերը «չեն նկատվում» պատասխանատու գերատեսչությունների կողմից, դա բնականաբար հանրության մոտ արդարացի հարցեր է առաջացնում վերահսկողության որակի և պետական շահի պաշտպանության վերաբերյալ։
Կարևոր է նաև հաշվի առնել․ՌԴ-ն և Վրաստանը ունեն բավականին խիստ մաքսային վերահսկողություն, և ռուսական կողմը հաճախ է լաբորատոր փորձաքննությունների կամ ծագման սերտիֆիկատների (ST-1) հիման վրա արգելում վրացական անվան տակ մտնող, բայց իրականում այլ ծագում ունեցող ապրանքների ներմուծումը։ Ուստի այս սխեմաները նաև չափազանց ռիսկային են հենց արտահանողների համար։
