Ինչպե՞ս ՀՀ և ՌԴ իշխանությունները «փուռը տվեցին» Հայաստանին
Analysis
1.Անվտանգության հիմնախնդիրը
2.Տնտեսական գործոնը
3.Երկու ժողովուրդների հարուրամյակների ռազմավարական գործընկերությունը... Ինչպես տեսնում ենք՝ վերոհիշյալ հիմնավորումներում առկա են լուրջ հակասություններ, որոնք այդպես էլ մնացին չպարզաբանված: ԵՏՄ-ն ըստ էության տնտեսական համագործակցության կառույց է, բայց ՀՀ անդամակցության համար որպես առաջնային հիմնավորում բերվում է անվտանգության հիմնախնդիրը: Այդ դեպքում ինչի՞ համար է նախատեսված ՀԱՊԿ-ը: Չխորանալով այս հակասական և անտրամաբանական մեկնաբանությունների մեջ՝ փաստենք, որ ոչ մի պարագայում էլ ՀՀ անվտանգության հարցը չի լուծվում և մնում է առկախված: ՀԱՊԿ-ը, որը հանդես է գալիս որպես Վարշավյան պակտի իրավահաջորդ, ըստ էության հավակնություններ ունի և փորձում է դառնալ ՆԱՏՕ-ի համար հակադիր բևեռ: Նմանատիպ աշխարհաքաղաքական նպատակներ ունենալու հետ զուգընթաց ՀԱՊԿ-ը և նրա կենտրոնական խաղացող Ռուսաստանը ոչ միայն ըստ պատշաճի չեն ապահովում իրենց դաշնակից ՀՀ անվտանգությունը, այլ նաև նրան կանգնեցնում են բոլոր դեպքերում անխուսափելի ընտրության առջև: Մի փոքր բարդ է պատկերացնել, թե իր դաշնակիցներին պարբերաբար հանձնող և շահարկող ռազմաքաղաքական բլոկը ինչպե՞ս պետք է կարողանա այլընտրանք դառնալ ՆԱՏՕ-ին: Հայ-ադրբեջանական սահմանում տիրող իրավիճակը վերոհիշյալի վառ ապացույցն է: Ինչ վերաբերում է տնտեսական հիմնավորումներին, ապա բոլոր փաստերը վկայում են, որ Հայաստանը տևական ժամանակ զրկվում է ինքնուրույն տնտեսական քաղաքականություն իրականացնելու հնարավորությունից, ինչն էլ ուղղակի հարված է պետության ինքնիշխանությանը: Որքան էլ որ զավեշտական է, բայց հայ ժողովրդի վերջին հարյուրամյակում ձեռք բերած մեծագույն հաջողությունները համընկել են մեր «ռազմավարական դաշնակից» Ռուսաստանի վայրիվերումների հետ: Երբ Ռուսաստանը արյունաքամ էր լինում քաղաքացիական պատերազմի և օտարերկրյա ինտերվենցիայի արդյունքում, հայերը կարողացան ինքնուրույն, առանց որևէ տերության վրա հույսը դնելու Սարդարապատում և Բաշ Ապարանում ջախջախել թուրքերին և կերտել Առաջին հանրապետությունը, որը կործանվեց հենց այն ժամանակ, երբ տարածաշրջան վերադարձան ռուսները, բայց արդեն մի փոքր կարմիր երանգներով: Հայերը կարողացան հաղթել Արցախյան պատերազմում, երբ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Ռուսաստանը գտնվում էր սնանկացած և քաոսային իրավիճակում, բայց երբ իրավիճակը որոշակիորեն կայունացավ՝ մի քանի տասնամյակների ընթացքում Հայաստանում գտնվող այն ամենը, ինչ որ ներքին և հատկապես արտաքին փոխհարաբերություններում կարող էր որպես թելադրող խաղաքարտ օգտագործվեր, հայտնվեց Ռուսաստանի ձեռքում: Բնականաբար, Ռուսաստանի վերոհիշյալ քաղաքականությունը որպես Հայաստանի դժբախտությունների և նման անմխիթար իրավիճակի գլխավոր պատճառ ընկալելը նույնպես անմտություն կլինի: Կայսրությանը չի կարելի մեղադրել կայսերական քաղաքականության համար: Պատճառները պետք է փնտրել տարիներ շարունակ ՀՀ իշխանությունների կողմից իրականացվող ապաշնորհ քաղաքականության և արտաքին ուժերի և մարտահրավերների դեմ դիմակայելու մեխանիզմների իսպառ բացակայության մեջ: Բռնաբարվող աղջիկը ինքն է մեղավոր, որ հայտնվել է միայնակ մութ փողոցում և իր հետ չի վերցրել հացի դանակը: Վերջապես հայ ժողովուրդը ինքը պետք է հասկանա, որ Հայաստանը չպետք է ունենա մշտական բարեկամներ և մշտական թշնամիներ, այլ պետք է ունենա մշտական շահեր: Հայերը տառապում են թերարժեքությամբ ու առանց Ռուսաստանի զարգացման հեռանկարներ չունենալու կեղծ և ողորմելի թեզը, որը լայնորեն շրջանառվում է հատկապես վերջին ժամանակներում, դրա վառ ապացույցն է: Ընդհանրապես, պատմության մեջ ռուսները ընկալվել են որպես դաշնակիցներ հատկապես այն ժամանակ, երբ նրա նվաճողական արշավանքները համընկել են հայ ժողովրդի ազատագրական շարժումների հետ: Բայց արդի շրջանում Ռուսաստանը չի կարող ընկալվել որպես դաշնակից, քանի որ չկան ընդհանուր շահեր: Դեռ ավելին, երկու պետությունների շահերը գտնվում են հակադիր բևեռներում: Հայաստանը փորձում է կայանալ և ռեալիզացվել որպես ինքնուրույն եվրոպական արժեքներ դավանող պետություն, իսկ Ռուսաստանը գործի է դրել իր կայսերական քաղաքականությունը և փորձում է նորանոր ազդեցության ոլորտներ գտնել: Բնականաբար, նման իրադրության պայմաններում Հայաստանը և Ռուսաստանը կա՛մ պետք է խորը հակամարտության մեջ հայտնվեին, կա՛մ էլ ստրկամիտ հայերը «ռազմավարական դաշնակիցներ» հարմարվողական կեղծ լոզունգի ներքո վաճառեին Հայաստանի ինքնիշխանությունը և ռուսներին նվիրեին Հարավային Կովկասում նոր ազդեցության ոլորտ: Ինչպես տեսնում ենք՝ դեռևս ակտիվորեն իրագործվում է երկրորդը. Ռուսաստանը ոչ միայն Հայաստանին ամբողջությամբ ներքաշեց իր ազդեցության ոլորտը, այլ նաև փորձում է վերջինիս անկլավային կարգավիճակ տալ: Կարպիս Փաշոյան Orer.am, վերլուծաբան
