Վերջին օրերին Ֆրանսիայում «Charlie Hebdo» երգիծական ամսագրի դեմ ուղղված տեռորիստական ակտի վերաբերյալ հնչեցին տարաբնույթ տեսակետներ, բայց անգամ այսպիսի զանազանության պայմաններում, գրեթե բոլոր ուսումնասիրողների համար էլ ավելի քան ակնհայտ է, որ Եվրոպան բախվել է այնպիսի լրջագույն քաղաքակրթական խնդիրների, որոնց լուծման մեխանիզմներն առնվազն մոտակա մի քանի տասնամյակների համար առկախված են:
Եվրոպական աշխարհամասը վերածվել է երկու խոշորագույն քաղաքակրթական համակարգերի բախման թատերաբեմի: Այստեղ միմիանց դեմ են դուրս եկել մի կողմից՝ եվրոպական սեկուլյարիզացիան, մյուս կողմից՝ արևելքից հին աշխարհամաս ներթափանցած Իսլամը:
Իսլամական տարրի ներթափանցումն Արևմտյան Եվրոպայում հարյուրամյակների պատմություն ունի՝ ընդհուպ գաղութացման ժամանակներից: Աշխատանքային միգրանտների աննախադեպ ներհոսք արձանագրվեց 20-րդ դարի երկրորդ կեսին և 21-րդ դարի սկզբներին: Արդյունքում, ի հայտ եկան ինչպես քաղաքակրթական, այնպես էլ՝ առօրեական լրջագույն խնդիրներ, որոնք են.
1. ինտեգրացիոն խնդիրներ
2. կրթություն
3. աշխատանք
4. առողջապահություն
5. ավանդույթների պահպանում
Վերոհիշյալ բաժիններն, անկասկած, կարելի է դեռ անվերջ շարունակել, բայց արձանագրենք մի կարևորագույն հանգամանք, որ Եվրոպայում հաստատված իսլամական տարրն օգտագործում է իր յուրահատուկ ինքնապաշտպանական մեխանիզմների ողջ զինանոցը՝ առավել խոշոր և ֆունկցիոնալ քաղաքակրթության հնարավոր ազդեցության վտանգները չեզոքացնելու նպատակով կամ, այլ խոսքով ասած, խուսափելու գլոբալիզացիայի ասիմիլիացիոն հետևանքներից: Բացի այդ, թուրքերի, արաբների դեպի Եվրոպա տեղափոխվելու պատրաստակամությունն արևմտյան քաղաքական առաջնորդների կողմից ընդունվել է միանշանակորեն: Ռուս խոշորագույն քաղաքագետներից մեկը ժամանակին հնարամտորեն արտահայտել է հետևյալ սարկաստիկ միտքը. «Մի քանի տասնամյակ անց ԱՄՆ-ը ստիպված կլինի Լոնդոնում և բրիտանական այլ քաղաքներում տեղակայել խաղաղապահ զորքեր՝ իսլամական էքստրեմիզմի դեմն առնելու նպատակով»: Եվ այսպես, ժամանակին եվրոպական առաջատար պետություններից յուրաքանչյուրն իր համար մշակել է մի շարք կոնցեպտուալ մոտեցումներ՝ կապված իսլամական ներգաղթյալների կարգավիճակի հետ:
1. Անգլո-հոլանդական մոդել
Այս մոտեցումը թույլ էր տալիս միգրանտներին ստեղծել առանձին էթնո-կրոնական համայնքներ, ինքնավարություններ, պահպանել և զարգացնել մայրենի լեզուն, ինչպես նաև կայացնել և ռեալիզացնել կրոնական ինստիտուտները: Ինչպես տեսանք, այս համակարգը շուտով ցույց տվեց իր ճաքերը. տեռորիստական ակտերը թակեցին նաև մառախլապատ ալբիոնի դռները:
2. Ֆրանսիական ասիմիլիացիոն մոդել
Այս մոդելը, ըստ էության, ենթադրում է, որ յուրաքանչյուր անհատ, ով տեղափոխվում է Ֆրանսիա, պետք է ինտեգրվի և դառնա ֆրանսիական մշակութային համակարգի կրողը: Սա նույնպես, ինչպես տեսնում ենք, իրական փորձանք դարձավ ֆրանսիական ժողովրդի գլխին:
3. Գերմանական մոդել
Այս մոդելը նույնպես բավականին հետաքրքիր լուծումներ է առաջարկում: Այն է՝ թուրք միգրանտները կգան, կաշխատեն և կվերադառնան: Բայց այս մարտավարությունը, ինչպես տեսանք, նման էր փուչիկի և արդեն առաջին տարին չէ, որ պայթել է:
Փաստորեն Արևմուտքում հայտնվել են այնպիսի մի իրավիճակում, երբ պարզվում է, որ, ըստ էության, արմատներով բնիկ եվրոպացի համարվող բնակչության մի զգալի հատվածն այնքան էլ եվրոպացի չէ, այլ ունի արևելյան ծագում: Դրան էլ ավելացնենք օր օրի մեծացող փակ արևելյան համայնքները, որոնք բնավ չեն պատրաստվում հրաժարվել սեփական մշակույթից: Ի դեպ, այդ համայնքները մեծագույն ճկունությամբ իրենց արժեհամակարգը կարողանում են պահպանել հենց եվրոպական իրավական համակարգի միջոցով:
Վերը շարադրվածից օրինաչափորեն առաջ է գալիս է հետևյալ հարցադրումը․ բազմամիլիոնանոց մուսուլմանական խաղաղ և աշխատավոր բնակչությունն ի՞նչ կապ կարող է ունենալ կազմակերպված էքստրեմիզմի և կրոնական ծայրահեղականության հետ: Այս հարցին մոտավորապես կարելի է պատասխանել հետևյալ կերպ. այնքանով կապ կարող է ունենալ, որքանով պրոլետարիատը կապված էր Վ. Լենինի կողմից սանձազերծած Կարմիր տեռորի հետ:
Ընդհանրապես սովորական բնակչությունը կամ նրա մի հատվածը գործիք է դառնում տվյալ հասարակության ինտելեկտուալ դասի համար: Խորհրդային Միությունը ստեղծեցին և Կարմիր տեռոր իրականացրեցին ոչ թե բանվորները, այլ՝ ինտելեկտուալները: Նույնը կարող ենք ասել Պոլ Պոտի(ավարտել է Սորբոնի համալսարանը) ու Կամբոջայի և շատ այլ քաղաքական գործընթացների մասին:
Փաստորեն, Եվրոպան, ինչպես տեսնում ենք, հայտնվել է քաղաքակրթական կատախիզիսի առջև, որը դեռևս պարզ չէ, թե ինչ հնարավոր արդյունքներով կարող է հանգուցալուծվել։
Կարպիս ՓաշոյանOrer.am, վերլուծաբան
Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook
''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank
Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook
''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram''
Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure
IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026
Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBank
Wildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase Service
ZCMC Joins the United Nations Global Compact
Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee
From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6
Junius is back — with a new tournament and valuable prizes
Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia
International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan
Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction
0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading Platform
Customer Appreciation Day in Gyumri: IDBank
Solis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds
Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains
Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026
Idram Becomes a Partner of “Little Mher”
Unibank has launched instant transfers by phone number
Unisport Crowned Armenian Futsal Premier League Champion
On May 30, "Unisport" will compete for the title of the Armenian champion
With IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6
An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBank
Unibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders
IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026
Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate
Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference
“We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network update”
Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1
Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterprise and Green Finance in Armenia
Love Is… card from Unibank can win a trip to Paris
Learn by Playing. A Series of Financial Literacy Games with Idram, IDBank and “Novosti-Armenia”
Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity Education
Unisport – Armenian Futsal Cup holder
Summer starts with iced coffee, what if it brings bonuses too? Idram&IDBank
AraratBank reduces loan interest rates for around 400 reliable SME customers
Team Holding Announces the Launch of the Third and Final Placement Phase of USD Bonds. Underwriter - Freedom Broker Armenia
Unibank Launches Biometric Identification in UNIMobile App
Unisport reaches the finals of the Futsal Armenian Cup and Premier League
IDBank was the strategic partner of the “Women in Leadership Forum & Awards 2026”
Unibank Launches Fee-Free Online Payroll Card Issuance
Ucom Supported the First-ever Western Asia Regional FPV Drone Race in Armenia
Protect Yourself from Fraud: Safety Tips from AraratBank
Unibank Offers 50% Discount on Cards During Weekends 
ZCMC CJSC general director R.N. Khudoli on the օccation of Internatioanal Labour day
World Bank Armenia has organized discussion on facilitating women’s wider engagement in sectors that have been traditionally male dominated in the country
On the occasion of International Women's Day ZCMC employees were awarded
ZCMC declares, that the Russian company GeoProMining LLC has never been and is not currently a shareholder of the Company, nor does it have any stake in the Company's ownership structure
No international support and no organization to take real steps to prevent decades of cultural, ethnic and religious hostility towards Armenians and their heritage. Anna Kostanyan
''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes
1
ZCMC Joins the United Nations Global Compact2
Wildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase Service3
''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram''
4
Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee
5