«Եռյակի» կողմից նախաձեռնված համաժողովրդական շարժումը, որի ամբողջացման և ռեալիզացման համար տարիներ ու ամիսներ էին պահանջվել, ընդամենը մի քանի ժամվա ընթացքում, դեռևս բնից դուրս չեկած, խեղդամահ արվեց: Չնայած՝ այն այսպիսի անփառունակ վախճան ունեցավ, բայց, այնուամենայնիվ, պետք է արձանագրել.
2008 թվականից ի վեր ընդդիմությունը երբեք այդքան մոտ չի եղել իշխանափոխությանը, որքան Գագիկ Ծառուկյանի համաժողովրդական մոբիլիզացիայի կոչից հետո: «Եռյակային ֆորմատի» գլխավոր ճարտարապետ և գաղափարախոս Լևոն Տեր-Պետրոսյանն իր «Սրտիս պարտքը» հոդվածում ուղղակի, իսկ երբեմն նաև անուղղակի կերպով փորձել է մատնանշել շարժման ձախողման պատճառները, որոնք են՝ «վերլուծաբանների» փոքրիկ խմբի խառնակիչ գործունեությունը, ժամանակին հանրահավաքային պայքարի անժամկետ դադարեցումը, համաժողովրդական շարժման շտաբների ձևավորումը, փետրվարի 5-ին համաժողովի գումարումը և այլն: Շարժման մյուս առաջնորդ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը, ով իր համակիրների հետ, այնուամենայնիվ, չհրաժարվեց Ազատության հրապարակում հավաքվելու մտքից, Ս. Սարգսյան-Գ. Ծառուկյան հաշտեցումը որակեց որպես քաղաքական լեգիտիմությունից դուրս իրողություն: Իսկ համաժողովրդական շարժման «ծանր հրետանու» դերակատարությունը ստանձնած Գագիկ Ծառուկյանը վճռական պայքարի անցնելու և աննահանջ իշխանափոխության կոչից ընդամենը 120 ժամ անց ոչ միայն նահանջում է, այլև, ըստ էության, հրաժարվում իր կուսակցության կողմից շուրջ երկու տարի հետևողականորեն իրականացվող քաղաքական կուրսից: Իսկ որպես պատճառաբանություն ԲՀԿ առաջնորդը բերում է, իբրև թե, հնարավոր բախումների և արյունահեղության կանխումը:
Այս ամենին զուգընթաց վերլուծաբանների զգալի մասը կարևորում է երկրորդ նախագահ՝ Ռոբերտ Քոչարյանի ակտիվ դերակատարության գործոնը, որը ոչ պակաս կարևոր նշանակություն ունեցավ քաղաքական ճգնաժամի այսպիսի հանգուցալուծման համար: Ինչևիցե, ունենք այն, ինչ ունենք, և դժվար թե հնարավոր լինի շարժման անփառունակ վախճանը մեկնաբանել այս կամ այն պատճառով: Այս ամենն ավելի շատ իր մեջ ներառում է պատճառների մի ամբողջ կոմպլեքս, որոնց առկայությամբ պարզապես հնարավոր չէ հաղթահարել իշխանական անհաղթահարելի թվացող պատնեշը: Իհարկե, Սերժ Սարգսյանի հայտնի ելույթը և դրան հաջորդած պատժիչ գործողություններն իրենց ողջ էությամբ հակասահմանադրական էին և լրջագույն հարված էին պետականության համար, բայց քաղաքական կամ ավելի շուտ կլանա-քաղաքական տեսանկյունից Սարգսյանին մեղադրելը, թերևս, միամտություն կլինի: Գործող նախագահը գործել է «Ջունգլիներին» բնորոշ օրենքների համաձայն, այն է՝ մի՞թե հնարավոր է, որ որսի դուրս եկած գազանը չկարողանա չեզոքացնել մի քանի կողմից շրջափակման մեջ հայտնված թիրախին: Մի քանի օր առաջ Orer.am կայքում հրապարակված հոդվածում, խոսելով «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության առանձնահատկությունների վերաբերյալ, արծարծվեց հետևյալ միտքը. «Գագիկ Ծառուկյանի հավանական ձերբակալությունից հետո, որի մասին անուղղակիորեն ակնարկեց ՀՀ նախագահը, ընդհանրապես պարզ չէ, թե քաղաքական թիմն ինչ ճակատագրի կարժանանա: Չի բացառվում նաև կայծակնային արագությամբ կազմաքանդումը, որը բնորոշ է բոլոր այն քաղաքական կառույցներին, որոնք հիմնված են կամայական անհատի հեղինակության և ազդեցության վրա»:
Իհարկե, Գագիկ Ծառուկյանը չձերբակալվեց, բայց ինչպես տեսանք, տեղի ունեցավ վատթարագույնը. նա պարզապես չեզոքացվեց, իսկ դրանից հետո մի ամբողջ շարժում և կուսակցություն կազմաքանդ եղավ: Մի՞թե այս դեպքում կարելի է մեղադրել Ս. Սարգսյանին. թողնենք մի կողմ ժողովրդի կողմից ատելի նրա կերպարը և փաստենք, որ միայն քաղաքական հոտառությունից զուրկ գործիչը չէր օգտագործի 100 տոկոսանոց թիրախը ոչնչացնելու փայլուն հնարավորությունը, այն է՝ Ծառուկյանին շարքից հանելու միջոցով կազմաքանդ անել ողջ շարժումը: Գրեթե նմանատիպ նվեր է ապրիլին Սերժ Սարգսյանի համար նախապատրաստել «Հիմնադիր խորհրդարանը»: Նախագահին այլ ելք չի մնում, քան առաջնորդ Ժիրայր Սեֆիլյանին կալանավորելու հրաման իջեցնել և այդպիսով կազմաքանդ անել հեղափոխական շարժումը: Այսինքն՝ խնդիրն ոչ միայն արատավոր և հանցավոր ռեժիմի մեջ է, այլ՝ ընդդիմադիրների, որոնց նախաձեռնություններն այնքան պրիմիտիվ են, որ Բաղրամյան 26-ի կողմից արագորեն կանխատեսվում և կանխարգելվում են:
Որպես ձախողման երկրորդ կարևորագույն պատճառ կարող ենք մատնանշել «Եռյակ»-ի և, մասնավորապես, Գագիկ Ծառուկյանի դրսևորած շտապողականությունը, այսինքն, առանց լուրջ նախապատրաստություններ տեսնելու, նրանք ուղղակիորեն պատերազմ հայտարարեցին իշխանություններին: Դա նույնն է, ինչ առանց զորահավաք հայտարարելու և զորքերը մարտական բարձր պատրաստվածության բերելու պատերազմի դուրս գալ զորեղ հակառակորդի դեմ:
Եվ երրորդ, թերևս, ամենաողբերգական սխալը, որը թույլ տրվեց, Ս. Սարգսյանի հետ բանակցությունների գնալն էր: Շատ վերլուծաբաններ կարծում են, թե նման քայլի պետք էր գնալ՝ միայն թիկունքում ունենալով հրապարակում հավաքված բազմահազարանոց ժողովրդի շունչը, բայց հենց ՀԱԿ-ի անցած ուղին հուշում է, որ անգամ նման դեպքում այս իշխանությունների հետ որևէ կամայական երկխոսության գնալ չի կարելի, քանի որ հենց ՀԱԿ-ը փողոցներում կանգնած իր էլեկտորատի մեծագույն մասը կորցրեց այդ նույն բանակցությունների պատճառով: Թվում է, եթե նրանք վերցրել են Հնդկաստանի ազգային-ազատագրական շարժման՝ Հնդկական ազգային կոնգրեսի անվանումը, ապա օրինաչափորեն պետք է, որ որդեգրած լինեին Մահաթմա Գանդիի և Ջավահարլալ Ներույի կողմից առաջ քաշած պոստուլատային ճշմարտությունները, այն է՝ երբեք բանակցությունների չգնալ հակառակորդի հետ, ինչ գնով էլ, որ դա լինի: Ոչ մեկի համար էլ գաղտնիք չէ, որ Հայաստանում իշխանությունը ձևավորվում է համաշխարհային ուժերի կոնսենսուսի արդյունքում: Բայց «Եռյակի» առաջնորդները ոչ միայն չփորձեցին սաղմնավորել նմանատիպ համաձայնության հիմքերը, այլ նաև դրսևորեցին ակնհայտ միաբևեռ քաղաքականություն կամ, այլ խոսքով ասած, ապավինեցին միայն ՌԴ օգնությանը՝ առանց հաշվի առնելու այն հանգամանքը, որ ժամանակին ներկայիս իշխանությունները հաստատվել են ՌԴ-ԱՄՆ-Եվրամիություն համաձայնության արդյունքում:
Եվ վերջապես, կրկին հղում կատարելով առաջին կարևորագույն պատճառին, նշենք վերջին պատճառը.
Ընդդիմությունը ողողված է տարասեռ և խառնածին ուժերով, որոնց գոնե մեծ մասի գործունեության տրամաբանությունը և վերջնական նպատակի հեռանկարները, մեղմ ասած, հասկանլի և ընկալելի չեն: Այլ խոսքով ասած՝ չկա ինստիտուցիոնալ կուռ քաղաքական կառույց, որը կկարողանա դիմագրավել իր առջև դրված մարտահրավերին և նույնիսկ առաջնորդի չեզոքացման դեպքում կշարունակի բնականոն գործունեությունը: Այսպիսով, առանձնացրեցինք հինգ հիմնական պատճառ, որոնց միասնական և համակարգված ներգործության արդյունքում համաժողովրդական շարժումը վերածվեց համաժողովրդական հիասթափության.
1. Քաղաքական գործընթացների որևէ կամայական անհատի վրա հիմված լինելը:
2. Առանց լուրջ նախապատրաստությունների հարձակման անցնելը:
3. Բանակցությունների կամ երկխոսության գնալը:
4. Արտաքին միաբևեռ օրիենտացիան:
5. Ինստիտուցիոնալ համակարգի բացակայությունը:
Հաստատապես վերոնշյալ ցանկը հնարավոր է դեռևս երկար շարունակել, բայց բավարարվենք այսքանով և ուշադրությամբ հետևենք ներքաղաքական հետագա հնարավոր զարգացումներին:
Կարպիս ՓաշոյանOrer.am, վերլուծական
Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook
''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank
Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook
''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram''
Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure
IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026
Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBank
Wildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase Service
ZCMC Joins the United Nations Global Compact
Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee
From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6
Junius is back — with a new tournament and valuable prizes
Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia
International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan
Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction
0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading Platform
Customer Appreciation Day in Gyumri: IDBank
Solis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds
Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains
Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026
Idram Becomes a Partner of “Little Mher”
Unibank has launched instant transfers by phone number
Unisport Crowned Armenian Futsal Premier League Champion
On May 30, "Unisport" will compete for the title of the Armenian champion
With IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6
An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBank
Unibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders
IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026
Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate
Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference
“We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network update”
Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1
Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterprise and Green Finance in Armenia
Love Is… card from Unibank can win a trip to Paris
Learn by Playing. A Series of Financial Literacy Games with Idram, IDBank and “Novosti-Armenia”
Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity Education
Unisport – Armenian Futsal Cup holder
Summer starts with iced coffee, what if it brings bonuses too? Idram&IDBank
AraratBank reduces loan interest rates for around 400 reliable SME customers
Team Holding Announces the Launch of the Third and Final Placement Phase of USD Bonds. Underwriter - Freedom Broker Armenia
Unibank Launches Biometric Identification in UNIMobile App
Unisport reaches the finals of the Futsal Armenian Cup and Premier League
IDBank was the strategic partner of the “Women in Leadership Forum & Awards 2026”
Unibank Launches Fee-Free Online Payroll Card Issuance
Ucom Supported the First-ever Western Asia Regional FPV Drone Race in Armenia
Protect Yourself from Fraud: Safety Tips from AraratBank
Unibank Offers 50% Discount on Cards During Weekends 
ZCMC CJSC general director R.N. Khudoli on the օccation of Internatioanal Labour day
World Bank Armenia has organized discussion on facilitating women’s wider engagement in sectors that have been traditionally male dominated in the country
On the occasion of International Women's Day ZCMC employees were awarded
ZCMC declares, that the Russian company GeoProMining LLC has never been and is not currently a shareholder of the Company, nor does it have any stake in the Company's ownership structure
No international support and no organization to take real steps to prevent decades of cultural, ethnic and religious hostility towards Armenians and their heritage. Anna Kostanyan
''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes
1
ZCMC Joins the United Nations Global Compact2
Wildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase Service3
''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram''
4
Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee
5