Էլեկտրաէներգիայի թանկացումը, ՀԷՑ-ի շահույթներն ու այնտեղ նստած «հարիֆները»

Էլեկտրաէներգիայի թանկացման, թվերի հիմնավորման, սպառողների սոցիալական դժվարությունների հետ կապված հարցերը հայաստանյան հասարակության համար վերջին շաբաթների ամենաակտուալ հարցերն են, քանի որ թանկացումը մեծ հարված կհասցնի բնակչության լայն հատվածի գրպանին:

«Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» ՀԿ նախագահ Դանիել Իոաննիսյանը Orer.am-ին ներկայացրեց տվյալներ՝ գործող սակագների և թանկացման հայտի մեջ նշված թվերի վերաբերյալ հենց արտադրող ընկերություններից՝ ատոմակայանից, ՋԷԿ-երից, ՀԷԿ-երից: Փորձագետը մասնավորապես նշեց. «Մեծ հիդրոէլեկտրակայաններից Հրազդան-Կասկադը մի քանի լումայի թանկացման հայտ է ներկայացրել, իսկ Որոտանի ՀԷԿ-ը առհասարակ չի ներկայացրել, փոքր ՀԷԿ-երը՝ 1-ից 7 : Հայկական ատոմակայանը էլեկտրաէներգիան հիմա վաճառում է 5,7 դրամով և թանկացման հայտ է ներկայացրել մոտ 3 դրամով, ինչը կկազմի 8,6 դրամ, Հրազդանի 5-րդ էներգաբլոկը էլեկտրաէներգիան 41 դրամով է տալիս և 1 դրամով թանկացնելու հայտ է ներկայացրել, Հրազդանի ՋԷԿ-ը ներկայումս 36,3 դրամով է վաճառում, նոր հայտով այս գումարը դառնալու է 43,6: Հրազդանի ՋԷԿ-ը ու Հրազդանի 5-րդ էլեկտրակայանը ռուսական ընկերություններ են: ՀՀ էներգետիկայի նախարարության ենթակայության տակ գտնվող Երևանի ՋԷԿ-ը վաճառում 14,6 դրամով, իսկ նոր հայտով նախատեսում է վաճառել 23,3 դրամով: Միջին գինը, որով ՀԷՑ-ը գնում է հոսանքը, 18,9 դրամ է, 2 դրամ էլ տալիս են «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցերին»՝ էլեկտրաէներգիան հասցնելու համար: Էլեկտրաէներգիայի ինքնարժեքը ՀԷՑ-ի համար կազմում է 21 դրամ, իսկ միջին վաճառքի գինը 31,3 դրամ՝ չհաշված ԱԱՀ-ն: Կոպիտ ասած՝ 1 կիլովատ էլեկտրաէներգիայից էլեկտրացանցերին մնում է 10,4 դրամ»:

Խոսելով կորուստների թվի մասին՝ Իոաննիսյանն ասաց, որ դրանք կազմում են 14 տոկոս, և ՀԷՑ-ը հավաստիացնում է, որ այդ թիվը կհասցվի 12,5 տոկոսի. «Մենք հաշվեցինք, որ 1 կիլովատ հոսանքի բաշխման համար էլեկտրացանցը պահում է 10,4 դրամ, իսկ համեմատելով Ուկրաինայի և Բելառուսի հետ՝ ասեմ, որ այդ երկրներում էլեկտրաէներգիան արտադրելով, բաշխելով՝ բնակչին հասնում է 10-15 դրամով: Իսկ Հայաստանում միայն բաշխելու համար 10,4 դրամ մնում է էլեկտրացանցին, իսկ նրանք դեռ դրանից դժգոհ են»:

Ըստ մեր զրուցակցի՝ ՀԷՑ-ի վնասով աշխատելը պայմանավորված է գերծախսերով, և գերծախսերի ամենացայտուն, աչք ծակող օրինակը շքեղ ավտոմեքնաներն են. «Եթե ընկերությանը սպասարկող Մերսեդեսները լինեն ոչ թե S, այլ C դասի՝ մեր բնակարաններ մտնող էլեկտրաէներգիայի որակն ու քանակը հաստատ չի փոխվի: Այս կարգի անիմաստ ծախսերը շատ են: Սակայն իմ կարծիքով՝ սա կարող է լինել ոչ թե անիմաստ ծախս, այլ գուցե անիմաստ ծախսերի ներկայացում, և այդ գումարները մտնում են որոշ մարդկանց գրպանները: Հնարավոր է՝ կոռուպցիոն սխեմա, որը շատ ռուսական ընկերություններում ավանդականորեն զարգացած է, իսկ ՀԷՑ-ն էլ ՌԱՕ ԵԷՍ ընկերության դուստր ձեռնարկությունն է: Պատկերացրեք՝ նրանք մեքենայի վարձակալության համար մեկ տարում վճարում են ամբողջ մեքենայի գումարը: Նրանք ամսական 800 դոլարով 2000թ. արտադրության S դասի «Մերսեդես» են վարձակալում, որն արժե 8-10 հազար դոլար, իսկ վարձակալության պայմանագիրը կնքում են 3 տարով: Այդ 3 տարում նրանք մեքենայի համար կմուծեն 30 հազար դոլար: Չեմ հավատում, որ այնտեղ «հարիֆներ» են նստած: Ավելի հավանական է, որ մեզ են ծաղրում»:

Լևոն Փանոսյան