Սահմանադրական և նախընտրական «պատերազմներ» Գյումրիում

Սահմանադրական հանրաքվեի նախապատրաստությունները լուսանցքում թողեցին Հայաստանի երկրորդ քաղաքում տեղի ունեցող իրադարձությունները: Ընդհանրապես, վերջին մի քի տարիներին Գյումրին հայաստանյան ընդհանուր քաղաքական օրակարգում իր առանձին տեղն ունի, քաղաքական մի շարք իրադարձություններ այստեղ չեն ընթանում երևանակենտրոն հունով: Ավելին, Գյումրու օրակարգը շատ դեպքերում անվերահսկելի է դառնում Երևանից:

Վարդան Ղուկասյանը հերթական հարցազրույցի (www.armtimes.com/hy/read/72313) ժամանակ իրեն բնորոշ ոճով քննադատել էր քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանին:

Վերջինս, սովորության համար չէր արձագանքել: Բայց չէր արձագանքել անձամբ: Նախկին քաղաքապետին ներկա քաղաքապետը պատասխանեց կողմնակիցների, քաղաքապետարանի աշխատակիցների միջոցով: Բանը հասավ նրան, որ Բալասանյանի կողմնակիցները Ղուկասյանին անվանեցին հոգեկան, մեղադրեցին հոգևարք ապրելու մեջ և այլն:

Ֆենոմենը ,սակայն, այս փոխադարձ, ոչ կոռեկտ հակադարձումներով հակասությունը չէր, որը մինչև այս էլ կար: Հատկապես առանձնահատուկ էր Բալասանյանի թիմի նման արձագանքը: Իրադարձությունների համադրությունը ցույց է տալիս, որ այդ արձագանքի չորությունը կապված է վերջերս Սերժ Սարգսյանի Գյումրի այցելություններից մեկի հետ:

Ինչպես գրեց մամուլը և ֆիքսեցին որոշ տեսախցիկներ, Սերժ Սարգսյանը Բալասանյանի հետ շատ խիստ էր խոսել: Ղուկասյանն էլ, օգտագործելով այս հանգամանքը, վերահաստատել էր իշխանությանը ծառայելու իր պատրաստակամությունը, եթե Բալասանյանին փոխարինեն իրենով: Այս անգամ, հերթապահ դարձած այս վերահաստատումը ազդել էր գործող քաղաքապետի վրա:

Խիստ խոսելու ակնառու առիթ չկա: Քաղաքում կյանքը, իհարկե, չի զարգանում ու ոչ ոք հիացած չէ, ասենք, ներդրումներով, փողոցաշինությամբ, տրանսպորտային համակարգով և այլն, բայց քրեական անցուդարձը հանդարտվել է, աղմկահարույց միջադեպեր չկան: Խիստ խոսելու առիթը կարող է լինել մեկը ՝ սահմանադրական հանրաքվեն:

Նախորդ երկու համապետական ընտրությունների ընթացքում Գյումրիում ՀՀԿ-ն 2012-ին, հետո էլ Սերժ Սարգսյանը 2013-ին պարտվել են: Մի դեպքում ԲՀԿ-ին, մյուս դեպքում ՝ Րաֆֆի Հովհաննիսյանին: Այդ պարտության համար պատասխան է տվել Վարդան Ղուկասյանը՝ չի ստացել հերթական անգամ քաղաքապետ առաջադրվելու հավանություն: Սերժ Սարգսյանը տեղում իրավիճակը վերահսկելու համար մարզպետ է նշանակել Ֆելիքս Ցոլակյանին, ով ԱԱԾ բարձրաստիճան պաշտոնյա է և համարվում է հին գվարդիայի պաշտոնյա: Ցոլակյանի խնդիրը անձամբ Սերժ Սարգսյանի ներկայացուցիչ հանդիսանալն է, մոտավորապես այն, ինչ անում են մարզպետները միշտ, բայց այս դեպքում ԱԱԾ-ականին հատուկ աչալրջությամբ:

Ու, չնայած փոխելով տեղական իշխանության կազմը, հաջողվել է Գյումրիում հանգիստ մթնոլորտ ապահովել, բայց Գյումրին դրանից չի դառել պակաս ընդդիմադիր: Ընդհակառակը: Տարեսկզբին ողբերգական իրադարձությանը հետևած բողոքի դրսևորումները ավելի են համարձակություն ներարկել գյումրեցիների մեջ: Բայց սա, այսպես ասած, հարակից նշանակության, էմոցիոնալ գործոն է: Ամենակարևոր խնդիրը, որ ունի իշխանությունը Գյումրիում ՝ չկա կազմակերպված կուսակցական կառույց կամ գոնե այնպիսի գործիչ, որ կկարողանա զբաղվել սահմանադրական հանրաքվեով՝ իշխանության անունից: Մարզպետը Ցոլակյանը բնականաբար զբաղվի հանրաքվեով, բայց միայն վարչական ռեսուրսը քիչ է Գյումրիի դեպքում, մանավանդ ԱԱԾ-ական մարզպետի դեպքում, որը հանրային գործունեության սովոր չէ: Պետք են այլ լծակներ հանրային տրամադրություները շահելու համար: Սրանով կարելի է բացատրել նաև այն, որ խիստ զրույցից որոշ ժամանակ անց Բալասանյանը խոսեց տնակների ու իր աշխատավարձը բնակարանների կառուցման ծրագրին նվիրաբերելու մասին: Ենթադրվում է, որ քարոզարշավի ընթացքում նման «սոցիալական» երանգ ունեցող ծրագրեր կհռչակվեն:

Իշխանությունները, բնականաբար, ընդդիմությունից ու փորձագիտական, լրագրողական շրջանակներից լավ են տիրապետում հանրային տրամադրություններին: Այդ տրամադրությունները առնվազն դրական չեն: Գյումրին Հայաստանի մի մասն է, ու ապրում է Հայաստանիին բնորոշ խնդիրներով:

Բայց տեղական առանձահատկությունները (երկրորդ քաղաքի կոմպլեքս, աղետի գոտուց ամենաշատը տուժած բնակավայր) հավելյալ դժվարություններ են ստեղծում իշխանությունների համար: Չի կարելի, իհարկե, պնդել, թե Գյումրիում իշխանությունը ձախողելու է: Ի վերջո, մեկ այլ բան է նախագահական ընտրությունը կամ պառլամենտականը ՝ տեղական հեղինակություն ունեցող ոչ իշխանական թեկնածուով, մեկ այլ բան է հանրաքվեն, որի դեպքում հասարակության սպասումները այդքան էլ մեծ չեն:

Բայց Գյումրիում բազմաթիվ ոչ ձայներ կան: Կա փորձառություն տապալել իշխանության պլանները: Դա, իհարկե, կյանքի որակը չի բարելավվել, բայց առնվազն ինքնավստահություն է ներշնչել, որ կարելի է իշխանությանը ինչ որ բան հասկացնել՝ վերջինիս կյանքը «թունավորելով»:

Սա, ընդ որում, հասկացել էին նաև «Չեք անցկացնի» նախաձեռնության անդամները, առաջին հանրահավաքը Գյումրիում կազմակերպելով:

Վերոնշյալը բավարար է Բալասանյանի հետ խիստ խոսելու համար, մանավանդ, երբ մյուս տարի քաղաքապետի հերթական ընտրություններ են, իսկ քաղաքում գնալով ակտիվանում է նախկին ԲՀԿ-ական, ԱԺ պատգամավոր Մարտուն Գրիգորյանը, իսկ Վարդան Ղուկասյանի շնչառությունը թիկունքից Բալասանյանը զգում է անընդհատ:

Լևոն Մարգարյան

Orer.am, վերլուծաբան