Հայաստանում ևս ամբողջությամբ կվերանա այն նախապաշարմունքը, թե հաշմանդամություն ունեցողները հասարակության անդամ չեն

Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Պյոտր Սվիտալսկին հույս ունի, որ Հայաստանում ևս ամբողջությամբ կվերանա այն նախապաշարմունքը, թե հաշմանդամություն ունեցողները հասարակության անդամ չեն: Այս մասին դեսպանը նշեց «IDEAS ներառական որոշումներ հավասար և հաշվետու հասարակության համար» ծրագրի փակման արարողության ժամանակ`շեշտելով, որ Հայաստանն այդ հարցում բավականին առաջընթաց է արձանագրել:

«Մեզ համար մեծ պատիվ է նման նախաձեռնության մասնակիցը լինել: Ուզում եմ շնորհավորել մեր գործընկերներին հոյակապ իրականացված աշխատանքի համար, որն արվեց այս ծրագրի շրջանակում: Հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար այս գործը ԵՄ-ի կողմից շատ մեծ կարևորությամբ է ընդունվում: Ես լեհ եմ, իմ կյանքի մեծ մասը սոցիալիստական ճնշման տակ եմ անցկացրել: Հիշում եմ, որ թե' Լեհաստանում, թե' Խորհրդային Միությունում հաշմանդամություն ունեցող անձնանց փողոցում տեսնելն անհնար էր: Արևմուտքում 1980 թվականին ես առաջին անգամ տեսա հենասայլակներով, խնդիրներ ունեցող մարդկանց», նշեց Պյոտր Սվիտալսկին:   

Նա վերհիշեց, որ հարց է տվել, թե ինչպես է հնարավոր այդ տարբերությունը:

«Ինձ տվեցին հետևյալ պատասխանը` կատարյալ հասարակություններում ոչ կատարյալ մարդկանց չեն սիրում: Այս ծրագիրը չի վերաբերում միայն նրան, որ հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց ավելի հզորացնենք և որ նրանք իրենց զգան հասարակության անդամ: Նման ծրագրերի նպատակներից է վատ ժառանգությունից ձերբազատվելը: Շատ երկրներում այսօր սա իրականություն է, մեզ հաջողվել է հաղթահարել այն նախապաշարմունքը, թե հաշմանդամություն ունեցողները հասարակության անդամ չեն»,- նշեց Պյոտր Սվիտալսկին:

Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավարը կարևորում է, որ «IDEAS ներառական որոշումներ հավասար և հաշվետու հասարակության համար» ծրագրի աշխատանքի մեծ մասը կատարվել է Երևանից դուրս` մարզերում:

Բրիտանական խորհրդի հայաստանյան մասնաճյուղի տնօրեն Արևիկ Սարիբեկյանը «IDEAS ներառական որոշումներ հավասար և հաշվետու հասարակության համար» ծրագրի փակման արարողության ժամանակ նշեց, որ այն մեկնարկել է երեք տարի առաջ և իրականացվում է վեց երկրներում:

«Այս երեք տարում այդ երկրները իրար հետ հանդիպելու, լավագույն փորձը կիսելու, Մեծ Բրիտանիայի փորձագետների հետ աշխատելու, առաջատար փորձը ուսումնասիրելու հնարավորություն են ունեցել»,- շեշտեց նա:

Արևիկ Սարիբեկյանը հավելեց, որ ծրագրի կատարման ընթացքում մի շարք ձեռքբերումներ եղան:

«Դրանցից մեկը Հայաստանում մշակված մեխանիզմն է, որի միջոցով հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ կարող են ներգրավվել, և իրենց կարիքները վերհանելով հանդերձ, աջակցել, որպեսզի ներկայացված որոշումները լինեն հնարավորինս ներառական: Մշակվել են մի շարք հաղորդումներ, որտեղ ներգրավված էր հաշմանդամություն ունեցող լրագրող, փորձում էինք նաև խրախուսել, որպեսզի հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ ներգրավվեն աշխատանքի տարբեր ոլորտներում»,-հավելեց նա:  

2013 թվականին Բրիտանական խորհուրդը նախաձեռնեց «IDEAS ներառական որոշումներ հավասար և հաշվետու հասարակության համար» ծրագիրը` նպատակ ունենալով տեղական ինքնակառավարման մակարդակում որոշումներ ընդունելիս ներգրավել նաև հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց տեսակետները և ներդնել ներառական որոշումների ընդունման հայեցակարգը: Ծրագիրը ֆինանսավորում էր Եվրոպական միությունը:

Միացյալ Թագավորության փորձագետների աջակցությամբ, ծրագրի գործընկեր «Ունիսոն» ՀԿ-ի և տեղական ՀԿ-ների հետ աշխատանքի արդյունքում առաջին փուլում կազմվեց ներառական որոշումներ ընդունելու հայեցակարգ, որն առաջին անգամ կիրառվեց Արթիկ քաղաքում: Բրիտանական խորհրդի աջակցությամբ և շահառու բոլոր մարմինների հետ քննարկման արդյունքում որոշվեց մատչելի դարձնել քաղաքի այգին և մշակույթի տունը, Արթիկում կառուցվեցին թեքահարթակներ: Ծրագրի շրջանակում հատուկ ուշադրություն է դարձվել նաև բարձրագույն ներառական կրթության քաղաքականության մշ ակմանը: Բրիտանական խորհրդի աջակցությամբ այն քննարկվեց նաև Վանաձոր, Գյումրի և Գավառ քաղաքներում` նպատակ ունենալով ընդգրկել հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց կարծիքներն ու դիրքորոշումները և մարզային համալսարանների ղեկավարության տեսակետները: Ծրագիրն իրականացվում էր վեց երկրում` Հայաստանում, Վրաստանում, Ադրբեջանում, Հորդանանում, Լիբանանում և Ուկրաինայում: