Ադրբեջանը կընկրկի միջազգային ճնշումների տակ նույնիսկ հաշված ժամերի ընթացքում, եթե Ռուսաստանը դադարեցնի իր երկակի խաղը. «Փաստ»
Интервью
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի փորձագետ Ռուբեն Մեհրաբյանը
– Ակնկալվում էր, որ Հայաստանի և Ֆրանսիայի նախագահների հանդիպումը կարևոր է լինելու ԼՂ հակամարտության կարգավորման առումով, նույնիսկ նշվում էր, որ Օլանդը կարող է նախաձեռնել Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպում: Դատելով արված հայտարարություններից` կարո՞ղ ենք ասել, որ ակնկալիքները չեն իրականացել:
– Կարծում եմ` այդ համատեքստում արդյունքների մասին խոսելը վաղաժամ է: Մարտի 14–ին էլ պետք է լինի Ալիևի այցը Ֆրանսիա: Չմոռանանք, որ այդ օրն էլ Սերժ Սարգսյանը լինելու է Մոսկվայում: Ընդհանուր հայտարարը կուրվագծվի արդեն այդ հանդիպումներից հետո:
– Ադրբեջանական կողմն էլ արդեն խոստովանել է, որ բանակցությունները դադարեցված են: Այդ հանդիպումներն ավելի շատ միտված են լինելու բանակցային գործընթացի վերսկսմա՞նը:
– Այն, որ բանակցությունները դադարեցված են, անընդունելի է գոնե միջնորդների տեսանկյունից, ընդ որում` բոլորի: Այլ հարց է, որ ամեն մեկը կարող է յուրովի պատկերացնել, թե ինչպես պետք է անել: Ամեն դեպքում կա կոնսեսուս, որ հարցը ռազմական լուծում չունի: Դրա մասին բոլորն են ասում: Եվ հենց այդ հենքի վրա էլ պետք է նախապատրաստվի գործընթացի շարունակությունը:
Տպավորություն ունեմ, որ միջնորդները մեծ ցանկություն ունեն նոր շունչ հաղորդելու բանակցային գործընթացին: Վիեննայի ու Սանկտ–Պետերբուրգի հանդիպումներից հետո բանակցություններ չկան: Ու հիմա մենք քաղաքական առումով փաստորեն վերադառնում ենք նույն իրավիճակին, որը նախորդում էր ապրիլյան պատերազմին:
– Իսկ այս ոչ բանակցային վիճակը իրականում որքա՞ն կարող է տևել:
– Կարևոր չէ, թե որքան կտևի, կարևոր է հարցը` եթե չկան բանակցություններ, ապա` ի՞նչ: Դա նշանակում է, որ Ադրբեջանը համարելու է, որ իր ձեռքերն արձակված են, և ինչ ուզի` կանի: Երկրորդ` դա նշանակում է Մինսկի խմբի ձախողում: Այսինքն, այն, ինչի մասին երազում են Ադրբեջանն ու Թուրքիան, և նրանց լռելյայն աչքով է անում Ռուսաստանը: Գոնե մինչև վերջերս այդպես է եղել:
– Ի դեպ, Ռուսաստանի պահով: Մի քանի օր առաջ Մամեդյարովի հետ հանդիպումից հետո Լավրովը նշեց, որ շատ հարցերի շուրջ ընդհանուր համաձայնություն կա` բացառությամբ 2–3 կետի: Կռահումներ ունե՞ք, թե ինչ 2–3 կետի մասին է խոսքը, եթե Լավրովի նշած կետերը, որոնց շուրջ համաձայնություն կա, ներառում էին Մադրիդյան գրեթե բոլոր սկզբունքները:
– Հարցը հետևյալն է` նախևառաջ պետք են մեխանիզմներ, որոնք կբացառեն պատերազմի վերսկսումը: Առանց դրանց հնարավոր չի լինելու անցնել հաջորդ քայլին, որպեսզի կողմերի միջև վստահությունն այնքան մեծ լինի, որ սկսեն խոսել ինչ–ինչ փոխզիջումներից: Հետևապես գործընթացն առաջ տանելու համար պետք են հենց այդ քայլերը, ինչին Ադրբեջանը դեռ չի համաձայնում: Ու նաև այնպես չէ, որ Ռուսաստանն այդ ամենի շահառուն չէ: Որովհետև, ցավոք, Սերժ Սարգսյանը միայն ափսոսանք հայտնեց առ այն, որ Ռուսաստանը զենք է վաճառում Ադրբեջանին: Վաղուց ժամանակն է ոչ թե ափսոսանք հայտնել, այլ առկախել Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև հարաբերությունները:
– Գուցե Հայաստանը փորձում է հավասարակշռվա՞ծ քաղաքականություն վարել` համարելով, որ Ռուսաստանն ուղղակի ազդեցություն ունի կոնֆլիկտի վրա:
– Դա սխալ մոտեցում է: Ռուսաստանը պետք է դադարեցնի իր ռազմական մատակարարումներն Ադրբեջանին: Կամ էլ` Ռուսաստանը պետք է դադարի կոչվել Հայաստանի բարեկամ: Այսինքն, նա պետք է դադարի իր բիզնեսը վարել մեր անվտանգության և արյան հաշվին: Կամ էլ մենք պետք է այլընտրանք փնտրենք անվտանգության այլ համակարգերում:
– Վերադառնալով թեմային: Փարիզում տված հարցազրույցում Ս. Սարգսյանն ասել էր, որ պատերազմը գնահատվում է ամիսների, շաբաթների, գուցե անգամ օրերի հարց: Ու թեպետ մենք միշտ պատրաստ ենք, բայց դա շանտաժ է Ադրբեջանի կողմից, և միջազգային ուժերը պետք է ճնշում գործադրեն: Ի՞նչ ճնշման մասին կարող է խոսք լինել և արդյո՞ք միջազգային ուժերը պատրաստ են գնալ նման ճնշումների:
– Խոսքը այն մասին է, որ Ադրբեջանը պետք է հասկանա մի պարզ բան` եթե պատերազմ սկսի, կընկնի պատժամիջոցների տակ: Ցավոք, սա շատ ուշացած հայտարարություն է, բայց, այնուամենայնիվ, տեղի ունեցավ: Եվ դա արձագանք կգտնի, որովհետև խոսքը վերաբերում է հայկական կողմի ֆիզիկական անվտանգությանը, իսկ Ադրբեջանն ուղղակի իրեն իրավունքից դնում է դուրս:
– Այս ամենով հանդերձ` առաջիկայում բանակցությունների վերսկսման հնարավորություն տեսնո՞ւմ եք:
– Այո, տեսնում եմ նաև Ադրբեջանի վրա կոնսոլիդացված ճնշման արդյունքում: Ադրբեջանը կընկրկի այդ ճնշումների տակ նույնիսկ հաշված ժամերի ընթացքում, եթե Ռուսաստանը դադարեցնի իր երկակի խաղը: Եվ Ռուսաստանը ինքն էլ պետք է հասկանա, որ սրելով իրավիճակը Հարավային Կովկասում` լուրջ խնդրի կբախվի միջազգային հանրության հետ հարաբերություններում: Այնպես, ինչպես եղավ Ուկրաինայում վիճակը սրելու արդյունքում: Հայկական դիվանագիտությունը պետք է բոլոր խողովակներով այս ամենը տեղ հասցնի:
Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
