«Մեծամոր» արգելոց-թանգարանի այցելուները աստղադիտակով դիտել են Սատուրն ու Յուպիտեր մոլորակները

«Ես տիեզերքի մի մասնիկն եմ» խորագիրը  կրող  կրթական  ծրագիրը  հունիսի 25-ին «Մեծամոր»  պատմահնագիտական  արգելոց-թանգարանում  համախմբել էր բազմաթիվ այցելուների ու աստղագիտությամբ  հետաքրքրվողների:  

«Մեծամոր» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի ու «Գուդրայք Ջոն» աստղասերների հասարակակական  կազմակերպության  նախաձեռնած  միջոցառման նպատակը կրթական ծրագրերի  միջոցով  այցելուների  հետաքրքիր ժամանցն ապահովելն է, հնաստղագիտության  ու  դիտարկվող   մարմինների  մասին  հետաքրքիր տեղեկություններ փոխանցելը:

Այս մասին տեղեկացրին «Պատմամշակութային  արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն»  ՊՈԱԿ-ի լրատվության բաժնից:

«Նմանատիպ  միջոցառումների  կազմակերպումը  թանգարանի  գրավչությունն ապահովելուն  է միտված: Ոչ միայն «Մեծամորը», որը ներկայացնելու  կարիք  չունի, այլև մեր մյուս արգելոց-թանգարանները` «Գառնին», «Զվարթնոցը» և մյուսները զբոսաշրջային այս եռուն շրջանում հետաքրքիր ու բազմաբովանդակ միջոցառումներ են խոստանում: Տեղացի, թե օտարերկրացի  այցելուն պետք է  տպավորված  հեռանա  թանգարանից` կրկին  վերադառնալու  որոշումով», -իր խոսքում նշել է «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Արա Թարվերդյանը: 

«Գուդրայք  Ջոն»  ՀԿ  երիտասարդ  անդամները  լուսապատկերային  ցուցադրությամբ մատչելի  ներկայացրել են համաստեղությունները, դրանք  աստղադիտակներով տեսնելու  հնարավորությունները: Այնուհետև  «Մեծամոր» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի  վարիչ  Արտավազդ  Զաքյանը մասնակիցների  ու  հյուրերի  համար հետաքրքիր էքսկուրսիա է անցկացրել Մեծամորի  հնավայրի  և  միջնաբերդից  ոչ հեռու գտնվող  Փոքր բլուրի` այսպես կոչված «աստղադիտարանի» տարածքում:

Դեռևս 1960-ական թթ. աստղագետ, ակադեմիկոս Էլմա Պարսամյանի կատարած աստղագիտական դիտարկումներն ու հետազոտությունները  հնարավորություն են տալիս պնդելու, որ Մեծամորի «աստղադիտարանի» հարթակներից  կատարվել են լուսատուների դիտարկումներ, իսկ մ.թ.ա. 2800-2600 թթ., թերևս, հնարավոր է եղել դիտել  տարվա սկիզբն ավետող  երկնքի  ամենապայծառ  աստղը` Սիրիուսը:

Ներկայացնելով  «աստղադիտարանը»`  Ա. Զաքյանը  նշել է, որ այն  ներառում է մի քանի ժայռահարթակ, որոնցից  լավ պահպանվել են երեքը:   

«Առաջինը եռանկյունաձև է և սուր անկյունով ուղղված դեպի հարավ: Այդ անկյան կիսորդը համընկնում է հյուսիս-հարավ ուղղությանը: Այն  ծածկված է նշաններով, որոնք, հավանաբար, առնչվում են լուսատուների պաշտամունքին: Հատկապես աչքի են ընկնում շրջանաձև դասավորված 7 և 12 փոսիկներ:  Երկրորդ հարթակը  կողմնորոշված է միջօրեականի երկայնքով` գտնվում է հյուսիս-հարավ ուղղությամբ անցնող հարթության մեջ և 2,5 մետր բարձր է առաջինից: Երրորդում`  վերջին աստիճանի վրա, փորագրված է հյուսիս-հարավ-արևելք նշան-կողմնորոշիչը, ինչն ամենահասարակ աստղագիտական դիտումներ կատարելու հնարավորություն է տալիս», - ասել է Ա. Զաքյանը:

Միջոցառման մասնակիցները  ժամանակակից աստղադիտակների միջոցով ծանոթացել են համաստեղություններին,  դիտել  լուսնի շարժը, Երևակ (Սատուրն), Լուսնթագ (Յուպիտեր)  մոլորակները,  ինչպես նաև գալակտիկաներ, դիֆուզ ու մոլորակային միգամածություններ, ցրված ու գնդաձև աստղակույտեր, կրկնակի աստղեր:

Այցելուների  հոսքը  «Մեծամոր»  պատմահնագիտական արգելոց-թանգարան շարունակվել  է մինչև  ուշ  գիշեր: