Չինաստանը Սիրիայում կհաղթի առանց մի հատիկ փամփուշտի

Սիրիայի զինված հակամարտության շուտափույթ ավարտն այլևս որևէ մեկի մոտ կասկածներ չի հարուցում, և հիմա շատերն են սկսել խոսել ոչ թե նույնիսկ խնդրի քաղաքական հանգուցալուծման, այլ այն մասին, թե ովքեր և ինչպես են վերականգնելու ավերակված Սիրիան: Համաշխարհային բանկի փորձագետների հաշվարկով՝ 2011–17 թթ. ծավալված պատերազմի արդյունքում Սիրիան արդեն իսկ շուրջ 226 մլրդ դոլարի վնասներ է կրել: Մոտավորապես նույն թվի մասին էր հայտարարել Սիրիայի նախագահ Բաշար–ալ–Ասադը, ինչը նշանակում է, որ եթե նույնիսկ ամեն բան բարեհաջող ավարտվի նաև խնդրի քաղաքական կարգավորման հարթության վրա, միևնույն է, երկրի վերականգնումն ամենամեծ մարտահրավերն է լինելու նրա, կամ՝ մեկ այլ կառավարության համար: Ի վերջո, նույն ՀԲ տվյալներով՝ 226 մլրդ դոլարը գրեթե 10 անգամ է գերազանցում Սիրիայի ՀՆԱ–ն, այն էլ՝ պատերազմի սկզբին գրանցված ցուցանիշներով:

Հետաքրքիր է, որ այս հարցն ավելի շատ թուրքական մեդիային է հետաքրքրում, որտեղ վերջին շրջանում միանգամից մի քանի հրապարակումներ հայտնվեցին այս թեմայով: Ընդ որում, այն կարևոր փաստի ամրագրմամբ, որ նախ՝ Ասադն այդ հարցում Թուրքիայից օգնություն չի խնդրի, բացի այդ՝ ամենամեծ ցանկության դեպքում անգամ Թուրքիան ինքը նման հնարավորություն չունի: Բնականաբար, ազդվելով ներկայիս իրավիճակից, Թուրքիայում, նախ և առաջ, Մոսկվային են նման դերակատարում վերապահում: Բայց պարզից էլ պարզ է, որ հատկապես միջազգային պատժամիջոցների ֆոնին թուլացած ռուսական տնտեսությունն ի վիճակի չէ տեսանելի ապագայում սիրիական գլխավոր ներդրողը դառնալ: Եթե, իհարկե, առանձին նախագծեր չենք դիտարկում:

Այդ առումով նույն իրավիճակում են նաև Պարսից ծոցի երկրները, որոնք նույնպես ոչ միայն սեփական խնդիրների մեջ են թաթախված, այլև վստահություն չեն ներշնչում պաշտոնական Դամասկոսին: Ինչ վերաբերում է ԱՄՆ–ին՝ դժվար է հավատալ, որ հատկապես Ասադի կառավարման պայմաններում Վաշինգտոնն այնքան կտարվի Սիրիայի վերականգնման գաղափարով, որ միլիարդներ ծախսի հանուն դրա: Չենք բացառում, իհարկե, քրդերին տրվելիք օգնությունը, ինչի մասին թուրքական մեդիան խոհեմորեն լռում է, սակայն, մենք նույնպես համոզված ենք, որ եթե նույնիսկ այս կողմերում արևմտյան փողեր հայտնվեն, դրանք բացառապես եվրոպական ծագում կունենան, այն էլ՝ հումանիտար նպատակներով:

Այնպես, որ՝ խնդրի շուրջ երկար մտածելուց հետո փորձագետները Չինաստանի տարբերակին են հակվել՝ իբրև այս վարկածի օգտին վկայող ապացույց մատնացույց անելով օգոսոտսի վերջին հրավիրված Դամասկոսյան միջազգային ցուցահանդեսը, որին Չինաստանն ամենաբարձր մակարդակով էր ներկայացել: Ավելի վաղ էլ՝ հուլիսի 9–ին, Չինաստանում Սիրիայի դեսպանատունը Սիրիական օրեր էր կազմակերպել, այն որպես սիրիական ժողովրդին մատուցված չինական օժանդակության մեծ ձեռնարկ ներկայացնելով, և այդ ֆոնին Չինաստանում Սիրիայի դեսպան Իմադ Մուսատաֆայի հայտարարությունը, թե իր երկիրը պատրաստվում է հենց չինական ընկերություններին նախապատվություն տալ Սիրիան վերականգնելու գործում, անսպասելի չհնչեց:

Ի վերջո, այդ օրը շուրջ 2000 չինական ընկերություններ միայն շինարարական ոլորտն էին ներկայացնում, և հենց տեղում էլ կնքեցին առաջին գործարքը, որ վերաբերում էր Սիրիայի արդյունաբերական պարկի նախագծմանը և մոտ 2 մլրդ դոլար արժեր:

Ի դեպ, հարկ է նշել, որ պատերազմից առաջ էլ Չինաստանը Սիրիայում ամենամեծ ներդրողն էր: Այդ թվում՝ հումքային հետախուզման և արդյունահանման ոլորտում: Եվ դա բնական է, որովհետև Մետաքսի ճանապարհը, կամ՝ Մեկ գոտի, մեկ ուղի գաղափարը տիրաժավորող Չինաստանը, որն այժմ նախագծում է Շանհայից Բեռլին հասնելու համար ոչ թե 15, այլ 2 օրվա հնարավորություն ընձեռել, պիտի՛ որ կարևորեր միջերկրածովյան ռազմավարական դիրք ունեցող Սիրիան:

Այնպես որ՝ թուրքական ողբերգությունը անհիմն չէ: Գուցե մի փոքր խտացնում են գույները՝ հայտարարելով, թե Չինաստանն առանց մի հատիկ փամփուշտի է Սիրիայում գլխավոր հաղթող ներկայանում, բայց, անշուշտ, ճիշտ են ընկալում իրավիճակը, որ վերջնականապես են փչացրել հարաբերությունները Սիրիայի հետ: Եվ ոչ միայն: