Գյուղացին դժգոհում է գներից, իսկ մասնագետը՝ դաշնակցությունից
Արարատյան դաշում հասունացել է ծիրանը, դրա հետ մեկտեղ հասունացելեն նաև մթերման հետ կապված կրքերը: Առաջին բերքահավաքին անմիջապես այգեգործների բողոքի ալիքը հաջորդեց: Գյուղացիները դժգոհ են մթերվող ծիրանի ցածր գնից։
Մարզի բազմաթիվ համայնքների բնակիչների մի զգալի մասի համար ծիրանի մշակությունը ապրուստի հիմնական միջոց է համարվում, և հիմա, երբ հողագործը պետք է ստանա իր աշխատանքի արդյունքը, մթերման գինն այնքան ցածր է, որ չի ծածկում նույնիսկ կատարված ծախսերը:
Նրանք «Օրեր»-ի հետ զրույցում հայտնեցին, որ խոշոր արտահանող ընկերությունները ժամ առ ժամ գները նվազեցնում են: Օրեր առաջ գյուղացիներին 1 կգ բարձրորակ ծիրանի համար առաջարկում էին 500-700 դրամ, այսօր արդեն գինը 200-300 դրամի են հասցրել: Այդ գնի հետ, սակայն, գյուղացիները համաձայն չեն։ Մինչդեռ հայկական ոսկե ծիրանն այս օրերին վաճառքի կետերում ոսկե գին ունի՝ արժեքը սկսվում է 1000 դրամից:
«Մեզ ձեռք չի տալիս այդ գնով վաճառելը: Հենց այնպես չենք այդ բերքը ստանում, ծախս ենք վրան կատարել: Մեր ծախսերը պետք է հանենք, որ կարողանանք գոյատևել: Ծիրանի մթերման արժեքը գոնե պետք է 700- 800 դրամ լինի»,- վրդովվեց Արմաշ համայնքի բնակիչը:
Այգեզարդցի Գեղամ Մանուկյանը 1-2 օրից ծիրանը կքաղի: Առայժմ չգիտե՝ թե ինչպես է սպառելու առատ բերքը: Այգեզարդի այգիների 80 տոկոսը ծիրանենիներն են զբաղեցնում:
Գյուղացին եկամտի մեծ ակնկալիք ունի, բայց չի կարծում, թե նախատեսած շահույթը կարող է վաստակել: Նրա խոսքով՝ նախորդ տարիների սցենարը կրկնվում է. այս սեզոնին կրկին խոշոր արտահանողները գները գցում են:
«Արդեն մի քանի տարի շարունակ արտահանողները բերքի գների անկման հիմնական պատճառն են հանդիսանում: Իրենք են որոշում, որ պետք է այսինչ օրը գան և բերքը գնեն, բայց նշանակված ժամկետին չեն ներկայանում: Օրինակ՝ 2 օր չեն գալիս, և գյուղացին մնում է շիվար: Ծիրանն էլ շուտ փչացող ապրանք է, մենք չենք կարող երկար պահել: Մեխանիկորեն գներն ընկնում է»,– ներկայացրեց այգեգործը:
Ըստ մեր զրուցակցի՝ ինքը կարող է գյուղտարին շահույթով փակել, եթե այս օրերին նրան հաջողվի ծիրանի մեկ կիլոգրամը 500-600 դրամով արտահանողին հանձնել:
«4-5 տարի առաջ մենք կարող էինք ծիրանը 400-450 դրամով վաճառել, բայց հիմա՝ ոչ, որովհետև մշակությունը թանկացել է: Բուժանյութի, պարարտանյութի գները բարձրացել են: Ծիրանը հավաքելու համար բանվորին գումար ենք տալիս՝ մեկ օրը 5000 դրամ: Եթե 2,5 միլիոն եկամուտ էլ ստանամ, դրա 1,5 միլիոնն է ինձ մնալու, մնացածը՝ ծախսերն եմ փակելու: Ես չեմ կարող այդ գումարով մեկ տարի ընտանիք պահել և որաշակի գումար էլ տնտեսությունը զարգացնելու համար պահել»,– ասաց նա:
Գեղամ Մանուկյանը խուսափում է խոշոր մթերող ընկերությունների հետ համագործակցել, նա անհատ ձեռներեցների հետ է առևտուր անում:
«Անհատներն ավելի բարձր գնով են բերքը տանում: Ծիրանի արտահանումը մրցակցային դաշտում օլիգոպոլ է՝ գնալով ծիրան արտահանողների թիվն ավելանում է, բայց նույնքան էլ արագ գներն ընկնում: Ռուսաստանում հայկական ծիրանի վաճառքը սկսվում է 200 ռուբլուց, իջնում մինչև 50-ի»,– նշեց նա:
Արտաշատի տարածաշրջանում ծիրանը ոսկեգույն կդառնա մի քանի օրից: Արևշատ համայնքի բնակիչներն արդեն գլխիկոր են: Լսել են՝ Սուրենավանում արտահանողը ծիրանի համար 300 դրամ գին է առաջարկում: Նրանք մտավախություն ունեն՝ մինչև հերթն իրենց հասնի, մթերման արժեքը ջրի գին կդառնա:
Որպեսզի արտադրողն ու արտահանողը գոհ մնան՝ «Ագրարագյուղացիական միավորում» ՀԿ նախագահ Հրաչ Բերբերյանի կարծիքով՝ պետք է նրանք գործընկերներ դառնան: Մեկը գերշահույթ չստանա, մյուսը՝ սնանկանա: Դրա համար, ըստ մասնագետի, շատ բան պետք չէ: Առաջին հերթին պետք է քաղաքական կամք ունենալ և օրենսդրական դաշտ կարգավորել, որպեսզի այս կամ այն բերքի մթերման ժամանակ աժիոտաժներ չառաջանան:
«Գյուղացի կա, միան ծիրանի այգու բերքով է ապրում: Միայն օրենսդրական դաշտում թերություններ ունենք, եթե շտկենք, խնդիրները կլուծվեն և ամեն տարի այդ վիճակը չի լինի: Ինչի՞ այլ երկրներում նման խնդիրների հողագործը չի բախվում: Գյուղացին այսօր պաշտպանված չէ, գին թելադրողը գնորդն է: Արտահանող և վերավաճառող ընկերությունները գերշահույթ են ստանում, բայց պետք է այդպես չլինի: 100 դրամով կարտոֆիլն առնում են, 250-ով վաճառում են: Այս երևույթը պետք է կանխարգելել»,– կարևորեց մասնագետը:
Նրա խոսքով՝ հողի սեփականաշնորհումից հետո հողագործը միայնակ է մնացել, իսկ վերջին 10 տարիների ընթացքում գյուղնախարարությունը գյուղացու դեմ է աշխատում: Բերբերյանի կարծիքով՝ նախարարությունում կադրերի լուրջ պակաս կա: Նա նկատեց, որ ոլորտում խնդիրները լուծելու համար պետք է բանիմաց մասնագետներ աշխատեն: Առայժմ այդպիսի մարդկանց կառավարության կազմում չի տեսնում:
«Ֆիզիկոսի փոխարեն գյուղնախարարությունում պետք է գյուղատնտես աշխատի, ի վերջո երկիրն առաջ են տանում պրոֆեսիոնալները: Պետք է հմուտ մասնագետներ լինեն, որոնք նեցուկ կլինեն Նիկոլ Փաշինյանին: Առողջապահության և գյուղատնտեսության ոլորտներում հմուտ մասնագետներ են պետք, դաշնակները սոցիալիստ են, ի՞նչ կապ ունեն գյուղատնտեսության հետ»,– տարակուսեց Ագրարագյուղացիական միավորման նախագահը:
Հրաչ Բերբերյանի փոխանցմամբ՝ այս տարվա ծիրանի բերքը ռեկորդային չէ, այլ՝ կայուն:
Մանյա Պողոսյան
