Ադրբեջանից հրաժարվում է ոչ միայն ամերիկյան, այլև նորվեգական կապիտալը
Ամերիկյան և եվրոպական խոշոր ընկերությունները, որոնք հիմնականում գործունեություն են ծավալում նավթագազային հանքարդյունաբերության ոլորտում, սկսել են իրենց պայմանագրերը խզել Ադրբեջանի հետ: Մոտավոր հաշվարկներով, խոսքը 10– ից ավելի խոշոր ընկերությունների մասին է, որոնք Ադրբեջանը սկսել են լքել դեռևս 2015 թվականի համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամից հետո: Եվ, փաստորեն, այդ միտումները ոչ թե մարում են, այլ շարունակվում: Վերջերս Ադրբեջանը լքեցին ևս մի քանի խոշոր ամերիկյան ընկերություններ, խզեցին պայմանագրերը՝ իրենց գործունեությունը որակելով տնտեսապես ոչ շահութաբեր: Ադրբեջանագետ Աշոտ Մովսիսյանը «Օrer» - ի հետ զրույցում նշեց, որ ամերիկյան խոշոր նավթային ընկերությունների ներկայացվածությունը Ադրբեջանում ունի նաև իր քաղաքական բաղադրիչը: Եվ որքան ամերիկյան կապիտալը քիչ լինի Ադրբեջանում, այնքան ԱՄՆ–ի ձեռքերն ավելի ազատ կլինեն, կախվածությունը փոքր կլինի և ավելի ազատ կլինի իր քայլերի մեջ:
«Չի բացառվում նաև, որ այն կարող է կապված լինել Ադրբեջանի վրա ԱՄՆ–ի կողմից ճնշումներ գործադրելու ցանկության հետ: Վերջերս Ադրբեջանը լքած ամերիկյան «Exxon Mobil» ընկերությունը ներգրավված է եղել Բաքվի մոտակայքում գտնվող ադրբեջանական ամենախոշոր նավթագազային հանքի շահագործման գործընթացում: Եվ հեռանալով Ադրբեջանից՝ սկսել է վաճառել իր մասնաբաժինները: Ինչ վերաբերում է նորվեգական ընկերություններին, ապա նրանք նույնպես վաճառեցին իրենց ընկերությունները և վերջնականապես դուրս եկան ադրբեջանական շուկայից»,– ասաց Ա. Մովսիսյանը:
Դրա հետևանքներից մեկը եղավ նաև այն, որ Ադրբեջանը ցանկանում է խզել դիվանագիտական հարաբերությունները Նորվեգիայի հետ և պլանավորվում է փակել Նորվեգիայի դեսպանատունը: Անշուշտ, գերտերությունները ցանկանում են գործ ունենալ կանխատեսելի վարքագիծ ունեցող երկրների հետ, սակայն Ադրբեջանի՝ վերջին մի քանի տարիներին Հայաստանի ու Արցախի հանդեպ վարվող ագրեսիվ քաղաքականությունն ու հռետորաբանությունը նույնպես կարող էր հանգեցնել նման արդյունքի: Ու թեև վերլուծաբաններն այս ամենը հիմնականում կապում են տնտեսապես ոչ շահավետ համագործակցության հետ, քանի որ ադրբեջանական նավթի պաշարները զգալիորեն նվազել են և այլևս նախկին գրավչությունը չունեն, սակայն ակնհայտ է, որ այն կարող է կապված լինել նաև մի շարք կոռուպցիոն բացահայտումների հետ, որոնց մեջ ներգրավված էին նաև Եվրամիության բարձրաստիճան պաշտոնյաներ: Ի դեպ, այս ամենն իր ազդեցությունն ունի նաև երկրի սոցիալտնտեսական իրավիճակի վրա, ինչը նույնպես նպաստում է երկրի ներքին լարվածության ավելացմանը:
«Չնայած նավթի շուկայում վերջին շրջանում որոշակի կայունություն է նկատվում, սակայն Ադրբեջանում շարունակում են թանկացումներ տեղի ունենալ: Մասնավորապես, հասարակական տրանսպորտը, բենզինի ներքին սպառման գները բարձրացել են: Այսինքն, երկրի տնտեսությունը բարվոք վիճակում չէ: Ադրբեջանի տնտեսությունը գտնվում է մի քանի կլանի ձեռքում և ներքին բարեփոխումներ իրականացնելու համար բավականին մեծ քաղաքական կամք է հարկավոր, որն այս պահին չկա»,– ասաց Ա. Մովսիսյանը:
Ինչ վերաբերում է սոցիալական պայթյունին, ապա, ըստ ադրբեջանագետի, նման բան չի կանխատեսվում Ադրբեջանում ընդդիմություն չլինելու պատճառով: Այդ ամենով հանդերձ երկրում ապրողների ստվար մասը դժգոհ է իր կյանքի որակից և հարմար պահի կարող է իշխանություններին դեմ դուրս գալ:
«Պաշտոնական տվյալները թեև չեն արտացոլում իրական պատկերը, սակայն խոսում են այն մասին, որ հասարակության սոցիալական վիճակը բարվոք չէ: Բնակչության հիմնական զանգվածը դժգոհ է այդ վիճակից: Մեծ է գործազրկության տոկոսը, թե՛ միջին տարիքի, թե՛ երիտասարդների շրջանում: Պետական բյուջեից կատարվող հատկացումները չեն ծառայում իրենց նպատակին և գնում են կոռուպցիոն խողովակներով: Ադրբեջանում կա նաև կրոնական լարված մթնոլորտ իսլամական շիա և սուննի ուղղություններ դավանողների միջև: Եվ վերջին շրջանի բողոքի ցույցերը հիմնականում տեղի են ունենում կրոնական քողի ներքո: Պետք է նշել նաև, որ վերջին շրջանում ակտիվացել են նաև երկրից դուրս ապրող թալիշները, որոնք վերհանում են էթնիկական հարցեր և փորձում են ճնշում գործադրել Ադրբեջանի իշխանությունների վրա: Այդուամենայնիվ վաղ են կանխատեսումները, թե դրանք կարող են մոտ ապագայում երկրում անկայունության հանգեցնել, քանի որ երկրի իշխանությունները կարողանում են վերահսկողություն իրականացնել բոլոր ուղղություններով: Ադրբեջանի իշխանություններն ավելի շատ տրամադրված են պայքարել տեղի կրոնական այն տարրերի դեմ, որոնք որոշակի ազդեցություն ունեն և իշխանությունների հիմնական վախերը կրոնական քողի ներքո կազմակերպվող իրադարձություններով են պայմանավորված»,– ասաց Ա. Մովսիսյանը:
