Հետընտրական «գորդյան հանգույց» կամ ինչո՞ւ չի շնորհավորում Պուտինը
Դեկտեմբերի 10-ի ընտրությունների արդյունքներից առավել լրատվամիջոցների քննարկման թեման է դարձել` ե՞րբ պիտի ՌԴ նախագահ Պուտինը շնորհավորի վարչապետ Փաշինյանին, կամ ինչո՞ւ չի շնորհավորում:
Մի կողմից` շնորհավորական ուղերձները միջպետական հարաբերությունների մաս են, որ գրվում ու հղվում են գրեթե ավտոմատ, մյուս կողմից` նույն այդ ուղերձները միջպետական հարաբերությունների արտացոլումն են` միայն դիվանագետներին հասու նրբություններով:
Հայաստանյան իշխանափոխությանը Կրեմլը միայն առաջին հայացքից չեզոք վերաբերվեց: ՀԱՊԿ-ում զարգացումները հաստատում են, որ եվրասիական մենթալիտետը և ժողովրդավարությունը միմյանց խորթ հասկացություններ են: Եվրասիական տարածքի` գործնականում ցմահ նախագահները` նախ 2015-ին չէին ընկալում` ինչո՞ւ Հայաստանը փոխեց կառավարման մոդելը և ո՞ւմ հետ պիտի հիմա հարցերը կարգավորեն: Նրանց բացատրեցին, որ կապ չունի Սերժ Սարգսյանը նախագահ է, թե` վարչապետ: Բայց 2018-ը նրանց փաստի առաջ կանգնեցրեց, երբ Ս.Սարգսյանը հեռացավ ու նրան փոխարինեց արտահերթ ընտրություններով լեգիտիմ իշխանություն ստացած Նիկոլ Փաշինյանը:
Պատահական չէ, որ ռուսական լրատվամիջոցներն այդքան հաճախակի էին հարցազրույցներ վերցնում Ռոբերտ Քոչարյանից ու նրան փորձում Հայաստանում դարձնել ընդդիմության առանցք: Նույնքան պատահական չէ, որ երկար ժամանակ ռուսական ԶԼՄ-ները հայտարարում էին, որ ընտրություններում հայտնի չէ` ո՞վ իշխանության կգա Հայաստանում, թեպետ նման հարց փաստացի չկար:
Եվրասիական տարածքի համար ամենավտանգավոր գործոնը իրենց երկրներում ցույցերի ժամանակ պարբերաբար հնչող կոչերն էին (հատկապես Ռուսաստանում)` «Մենք էլ ենք ուզում Հայաստանի նման»:
Եվրասիական տարածքի հակահայկական ներգործությունը կանխելու համար Փաշինյանը ապրիլ-մայիսին օրը մեկ հայտարարում էր, որ ՀՀ արտաքին քաղաքական վեկտոր չի փոխելու ու հավատարիմ է մնալու իր պարտավորություններին:
ԵԱՏՄ-ում այդ հայտարարություններն ընդունվում էին մեծ վերապահությամբ` կապրենք` կտեսնենք: Արևմուտքում հիասթափության ու իրավիճակի անփոփոխության տեսակետ էին ձևավորում (պատահական չէ, որ հեղափոխությունից հետո բնավ չարագացավ ՀՀ-ԵՄ համաձայնագրի վավերացումը, որ բնական պիտի լիներ` իբրև արձագանք Հայաստանում ժողովրդավարության վերահաստատմանը): Ստացվեց, որ Փաշինյանը չստացավ եվրասիական տարածքի վստահությունը և կորցրեց Արևմուտքի վստահությունը:
Այնուամենայնիվ` դիվանագիտական ընթացակարգերը պահպանելով` արդեն դեկտեմբերի 10-11-ին Նիկոլ Փաշինյանի ու ՔՊ-ի հաղթանակը շնորհավորեցին ԵՄ-ն ու Պետդեպարտամենտը, Գերմանիան ու Մեծ Բրիտանիան, հարևաններից առաջինը Վրաստանն էր, հետո` Իրանը, իսկ եվրասիական տարածքն առայսօր լռում է` Մոսկվայի գլխավորությամբ: Այս հարցը դառնում է լրատվամիջոցների գլխավոր նյութ, մինչդեռ ամեն ինչ պարզ է ու պետք չէ հերթական անգամ վկայել, որ Հայաստանը ինքնիշխան պետություն չէ ու ակնկալում է իր ինքնիշխանության հերթական ճանաչումը ստանալ եվրասիական տարածքից:
Չկա նման խնդիր: Ու չպիտի լինի, որ տարատեսակ «կոլերովները» չմեկնաբանեն, թե Փաշինյանին շնորհավորելը Պուտինի մակարդակը չէ: Առավելևս անհեթեթ էր` Պուտինի` Նիկոլ Փաշինյանին չշնորհավորելու հարցն ուղղել Մարիա Զախարովային` արժանանալու նրա կծու լեզու պատասխանին: Հայաստանում նաև անընդհատ հիշում ու հիշեցնում են, որ նախկինում Պուտինն առաջինն էր շնորհավորում Սերժ Սարգսյանին, երբ ԿԸՀ-ն չէր հրապարակել վերջնական արդյունքները: Այո, որովհետև Սարգսյանի իշխանության պատասխանատուն ու շահառուն էր, իսկ Փաշինյանի դեպքում ամեն ինչ անորոշ ու անհայտ է: Առավել ևս այն Փաշինյանի, որ դեկտեմբերի 6-ին չընդունեց Նազարբաև-Լուկաշենկո պակտը` ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի նշանակման շուրջ:
Ի դեպ՝ երեկ Նուրսուլթան Նազարբաևն ընդունել է Ստանիսլավ Զասին և կրկնել, որ Սանկտ Պետերբուրգում ՀԱՊԿ երկրների ղեկավարները որոշել են աջակցել Բելառուսի անվտանգության խորհրդի քարտուղար Զասի թեկնածությունը: Թեպետ այդ տեղեկությունը հերքել էր ոչ միայն Փաշինյանի մամուլի քարտուղարը, այլև` ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղարը: Փաստացի` Բելառուս+Ղազախստան զույգը գործում է ոչ միայն Հայաստանի, այլև Ռուսաստանի դեմ: Թեպետ չի բացառվում, որ Կրեմլը լուռ համաձայնություն է տվել այդ քայլերին: Այսինքն` ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի խաղում Լուկաշենկոն ստացել է ոչ միայն Ղազախստանի, այլև Ղրղզստանի աջակցությունը և, եթե Զասի հաջորդ հասցեն լինի Դուշանբե, նշանակում է` նաև Տաջիկստանի:
Հայաստան նա հազիվ թե գա, իսկ Մոսկվայի հետ հարցերը կփորձի լուծել Լուկաշենկոն անձամբ` Պուտինի հետ: Եվ, եթե հաշվի առնենք օրերս ինչ բովանդակությամբ ասուլիս տվեց Լուկաշենկոն ռուսական լրատվամիջոցներին, նշանակում է՝ Պուտինի հետ մեծ օրակարգ ունի` սկսած գազի գնից, ու ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը դարձնելու է գործոն ռուս-բելառուսական հարաբերություններում:
Ինչի՞ են ձգտում Լուկաշենկոն և Նազարբաևը: Օգտվելով ՌԴ թուլացումից` փորձում են եվրասիական տարածքում առաջին ջութակը վերցնել՝ Կրեմլին պարտադրելու քաղաքական ու տնտեսական իրենց շահավետ որոշումները, որ հակասում են Ռուսաստանի շահերին: Սա մեծ խաղ է, որտեղ ՀԱՊԿ-ը մանրադրամ է: Եվ Հայաստանի խնդիրն է նույնպես մանրադրամ չդառնալ օտար խաղերում, որտեղ չկան յուրայիններ ու ոչ յուրայիններ, սեղանի շուրջ բոլորը ժպտում են բոլորին, իսկ սեղանի տակից աքացիներ են տալիս:
Չի բացառվում, որ ընդհանուր շահերի հայտարար գտնելով` միավորվեն ընդդեմ եվրասիական տարածքի միակ պետության դեմ, որտեղ գործում է խորհրդարանական կառավարման մոդել, իշխանափոխություն է լինում ու արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ են անցկացվում:
