Գուսան Հայկազուն. «Մենք կրկին լուսանցքից դուրս ենք մնացել». «Փաստ»
Интервью
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն այսօր «Հայկազունք» երաժշտական համույթի գեղարվեստական ղեկավար, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ գուսան Հայկազունն է, ում հետ զրուցել ենք մի շարք թեմաների շուրջ՝ նորի սպասումներից մինչև երգարվեստ, մշակույթից մինչև համբերատարություն:
Հեղափոխությունը նոր է վերջացել
Նախ՝ գնահատելով Հայաստանում առկա իրավիճակը, խոսելով հեղափոխությունից հետո առկա սպասելիքների մասին՝ Գուսան Հայկազունը մեզ հետ զրույցում ընդգծեց.
«Ես շատ ոգևորված եմ եղել և մինչ օրս ոգևորված եմ կատարվածով՝ հեղափոխությամբ: Շատերը քննադատում են, ոչ մի լավ բան չեն տեսնում, իսկ ես կարծում եմ, որ հեղափոխությունը նոր է վերջացել: Դեռ նոր է ձևավորվել Ազգային ժողովը, նոր կառավարություն կա: Վստահ եմ, որ շատ լավ է լինելու: Սպասվելիք նոր ճանապարհի մեկնարկը հենց այս տարվանից՝ հիմա է սկսվելու: Ես հավատում եմ մեր նոր իշխանությանը»:
Նա շեշտեց, որ իրեն մտահոգում է ձևավորված մթնոլորտը: «Այնքան վատ բաներ են գրվում, եթե չիմանաս, որ հայն է գրում, կմտածես, որ թշնամու գրածներն են, որոնց նպատակը երկիրը քայքայելն է: Այդ վատ մթնոլորտը շարունակվում է: Հնի և նորի պայքարն է դա: «Հինը» չի կարողանում հաշտվել: Ամեն ինչ անում են սևացնելու համար՝ չհասկանալով, որ այդպես մեր պետականությանը, ժողովրդին են վնասում: Դատարկ տեղն ինչ–որ բան են ման գալիս Արցախի հարցում… Իսկ առողջ քննադատություն, իհարկե, պետք է:
Բայց անմիջապես երևում է՝ որն է առողջ, որը՝ պարզապես չարություն»,–ասաց նա՝ ընդգծելով, որ կուզենար մի քիչ համբերատար լինելու, միմյանց և երկիրը հարգելու, սիրելու կոչ անել:
Երկիրը կարծես նորածին մանուկ լինի
«Այս պահին մեր երկիրը կարծես նորածին մանուկ լինի՝ իր թերություններով հանդերձ: Նոր իշխանություն է, և միանգամից ոչինչ չէր կարող լիներ: Սպասենք՝ աշխատեն: Հիմա մենք տեսնում ենք, թե Հայաստանում տեղի ունեցածը արտաքին դաշտում որքան մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել մեր երկրի նկատմամբ: Սա անպայման դրական բան է տալու»,–նշեց մեր զրուցակիցը:
Ինչ վերաբերում է մշակույթում առկա խնդիրներին, նա ընդգծեց. «Ես էությամբ բողոքավոր մարդ չեմ, բայց մշակույթի նախարարություն, պատասխանատուներ և նախարար այն ձևով, ինչպես նախկինում ենք ունեցել, այևս չէի ցանկանա ունենայինք: Այդ ձևով եղած–չեղած՝ մի հաշիվ է: Եթե այսպես պետք է լինի, ապա իսկապես պետք չէ նախարարություն: Մշակույթի նախարարը միայն այս ռեժիսորին հանելով, մյուսին դնելով, այս թանգարանի տնօրենին հանելով, մյուսին դնելով էր զբաղված: Այդպիսի նախարար մեզ պետք չէ, բայց իրականում այնքան աշխատանքներ, գործեր կան, որոնց լուծման անհրաժեշտությունն այսօր կա մշակույթում»:
Վարկ կվերցնեմ, կձայնագրեմ
Նա օրինակ բերեց երգարվեստը:
«Կինո նկարահանելու, թատրոնների վրա այդքան գումարներ են ծախսում, բայց երգարվեստի վրա ոչ մի կոպեկ չի ծախսվում: Մինչդեռ, իմ կարծիքով, ազգին բնորոշող ամենակարևոր արժեքներից մեկը երգն է, երաժշտությունը, պարը: Ազգին առաջին հերթին նաև իր երգերով ու երաժշտությամբ են ճանաչում: Սա կարևոր է, բայց մի կոպեկ չի ծախսվում: Կարող են միլիոններ տրամադրել մշակույթի մեկ ճյուղի, բայց մեզ՝ ոչ»,–ասաց նա՝ նշելով, որ, օրինակ, ինքը 8 ամիս է՝ երգ է ուզում ձայնագրել, բայց ֆինանսավորում չի կարողանում գտնել:
«Եթե պետք է, վարկ կվերցնեմ, կձայնագրեմ: Երգ է, որը հազար տարի լսվելու է, երգվելու է: Ես, մեկ է, ձայնագրելու եմ»,–ասաց նա՝ այդ համատեքստում ընդգծելով զուտ ընդունված ու գնահատված լինելու խնդրի մասին:
«Մեր ազգային՝ գուսանական, աշուղական, ժողովրդական երգերը պահպանել է պետք, բայց ոչ ոք չի մտածել դրա համար: Նորը ևս պետք է ստեղծել: Իսկ նորը ստեղծողին պետք է օգնել, հովանավորել»,–ասաց գուսան Հայկազունը:
Իմ երգը երգում են, ես չկամ
Գուսան Հայկազունն անտեսված լինելու զգացում ունի: «Բանակի օրվա կապակցությամբ բոլոր համերգներում, ծրագրերում իմ երգերն էին հնչում: Որ հեռուստաալիքը միացրեցի, իմ երգերն էին, ինչի համար շատ ուրախ եմ: Բայց ես կարծես մեռած եմ, չկամ: Այնպիսի տպավորություն է, կարծես անցած դարի մարդ է գրել այդ երգերը: Ոչ մի տեղ չեն հրավիրում: Իմ երգը երգում են, ես չկամ, ժողովուրդը նստած է դահլիճում, բայց ես՝ ոչ: Արդեն 68 տարեկան եմ, էլ ե՞րբ պետք է ինձ տեղ տաք: Պետական միջոցառումներ են լինում, արվեստագետներ են կանչում, մտավորականներ: Ովքեր պայքարել են անկախության դեմ, թքած են ունեցել երկրի վրա՝ նստած են դահլիճում, բայց մենք կրկին լուսանցքից դուրս ենք մնացել»,–նշեց նա:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
