Իսպանական «քաղաքական ցլամարտի» անորոշ հետևանքները

Կիրակի օրն Իսպանիան ընտրում էր պառլամենտ։ Քվեարկության արդյունքում հաղթեց իշխող Սոցիալիստական կուսակցությունը, բայց չստացավ բացարձակ մեծամասնություն: Կառավարություն ձևավորելու համար սոցիալիստներին պետք է այլ կուսակցությունների աջակցությունը։ Ընտրությունների գլխավոր սենսացիան դարձավ ուլտրաաջ Vox կուսակցությունը, որ առաջին անգամ մտնում է խորհրդարան՝ ստանալով10% ձայներ։

Քվեաթերթիկների 99,4%-իհաշվարկով՝ սոցիալիստները ստացելեն 28,7% ձայներ։ Աջ կենտրոնամետ Ժողովրդական կուսակցությունն իր պատմության վատագույն արդյունքը գրանցեց՝ 16,7%: Շատերը կարծումեն, որ նրանց ձայները «խլեցին» ուլտրաաջերը: Ինչպես Եվրոպայի այլ երկրներում՝ Իսպանիայում ևս կտրուկ աճել է արմատական աջ պոպուլիստական քաղաքական ուժերի հանրաճանաչությունը։ Vox կուսակցությունը դեմ է բազմամշակութայնությանը, ֆեմինիզմին, անսահմանափակ միգրացիային։ Վերջին տվյալներով՝ նրանք ստանումեն 10,3% տոկոս, այսինքն՝ խորհրդարանի 350 մանդատներից 24-ը։ Սոցիալիստների վարչապետ Պեդրո Սանչեսն ընտրություններում ներկայանում էր իբրև ծայրահեղ աջերի գլխավոր այլընտրանք։ Ըստ էության՝ Սոցիալիստները կարող ենստանալ 123 մանդատ, կոալիցիայի նրանց նախկին գործընկեր Podemos-ը՝ 42։ Ոչ մի կուսակցոթյուն չի հավաքել բացարձակ մեծամասնություն և չի ստանա 176 մանդատից ավելի: Վարչապետ Սանչեսը հարկադրված է կոալիցիաձ ևավորել։

Հարկ է նշել, որ իրավիճակն Իսպանիայում մնում է անկայուն Կատալոնիայի անկախության հանրաքվեից հետո, որ Իսպանիայի կառավարությունը համարեց անօրինական։Վարչապետ Սանչեսը հարկադրված էր արտահերթ ընտրություններ նշանակել, երբ Կատալոնիայի անկախությունը պահանջող պատգամավորները հրաժարվեցին հաստատել 2019-ի բյուջեի նախագիծը։ 2018-ի հունիսին վարչապետ դարձած Սանչեսն ընտրարշավում զգուշացնում էր, որ Իսպանիան կարող է կրկնել Ֆինլանդիայի ճակատագիրը, որտեղ 2 շաբաթ առաջ ուլտրաաջ կուսակցությունն անսպասելի երկրորդը դարձավ ընտրություններում։

Երկար ժամանակ համարվում էր, որ Իսպանիայում ուլտրաաջերը հեռանկար չունեն՝ չափազանց թարմ են 1975-ին վախճանված Ֆրանսիսկո Ֆրանկոյի վարչակարգի հիշողությունները։ Սակայն Vox կուսակցությունը դեկտեմբերին հակառակն ապացուցեց՝ անսպասելի 10 մանդատ ստանալով Անդալուզիայի խորհրդարանի ընտրություններում։ Փորձագետները գտնում են, որ ուլտրաաջերի հաջողությունն արձագանքն է Կատալոնիայի անկախություն հայտարարելու փորձին։ Փետրվարին մի քանի տասնյակ հազար մարդ Մադրիդում բողոքի ցույցի դուրս եկան ընդդեմ կառավարության ծրագրի՝ միջնորդ նշանակել անջատողականների հետ բանակցությունների համար։

Չնայած տնտեսության բարդ իրավիճակին ու գործազրկությանը, այս խնդիրներն ընտրարշավում գործնականում չքննարկվեցին։ Մի բան պարզ է, որ ընտրության արդյունքները երկար ժամանակով Իսպանիան ընկղմելու են քաղաքական անորոշության մեջ՝ մինչև ձևավորվի կոալիցիա։Կա մեծ ռիսկ, որ Իսպանիան արտահերթ ևս մեկ ընտրություն կունենա:

Ունենք մի իրավիճակ, երբ փաստացի՝ Իսպանիայի արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունները «ոչ» ասացին Կատալոնիայի անկախությանը և վերահաստատեցին Իսպանիայի միասնականության նույնականության պահանջարկը, բայց ի՞նչ կկատարվի Կատալոնիայում հիմա։ Կատալոնիայի նախկին ղեկավար Կառլես Պուչդեմոնը փորձում է Եվրախորհրդարանի ընտրություններում թեկնածությունն առաջադրել, բայց Իսպանիայի ԿԸՀ-ն բացառել է կատալոնցի 3 քաղաքական գործիչների, այդ թվում՝ ժեներալիտետի նախկին ղեկավար Կառլես Պուչդեմոնի թեկնածությունը Եվրախորհրդարանի առաջիկա ընտրությունների ցուցակներից:

Անդրանիկ Հարությունյան