«Ծովային օրենսգիրքը» կօգնի Հայաստանին բաց ծով դուս գալ և անարգել նավարկել

ԱԺ պատգամավոր, Տարածաշրջանային և եվրասիական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Արմեն Փամբուխչանն օրերս Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցի իր էջում գրել էր, որ ավատել է Հայաստանի «Ծովային օրենսգիրքը» գրելը, և այժմ մեկնարկել է այն փորձագիտական շրջանակներում քննարկելու փուլը:

Տեղեկությունն անշուշտ ուշագրավ է, քանի որ միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ նման օրենսգիրք ունենալու համար ամենևին էլ պարտադիր չէ, որ երկիրը ծով կամ օվկիանոս դուրս գալու ուղիղ ելք ունենա:

Orer.am-ը Ա. Փամբուխչյանից հետաքրքրվեց, թե ի՞նչն է առիթ հանդիսացել նման նախաձեռնությամբ հանդես գալու համար և որքանո՞վ այն կթեթևացնի Հայաստանից և դեպի Հայաստան բեռնափոխադրումների ներկայիս հոգսերը:

Պատգամավորը մեզ հետ զրույցում նշեց, որ գաղափարը ծագել է դեռ այն ժամանակ, երբ Տրասպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարի տեղակալի պաշտոնն էր զբաղեցնում: Տեսնելով, որ բեռնափոխադրման հարցը Հայաստանի համար շատ կարևոր է, բացի այդ, այլընտրանքային ճանապահ ունենալու խնդիրը եղել և մինչ օրս շարունակում է լինել ամենօրյա փնտրտուքների առարկա, ուստի որոշել է հարցին այլընտրանքային լուծում տալու համար միջազգային փորձն ուսումնասիրել:

«Մեր ցամաքային միակ ճանապարհը Լարսն է, իսկ օդային ճանապարհը թանկ է և ոչ մրցունակ: Ուստի, փոխադրողների հետ պարբերաբար հանդիպումների ժամանակ, Ռուսաստանում հայազգի մի գործարար ծովային փոխադրումներ իրականացնելու տարբերակ առաջարկեց: Այդ ժամանակ խոսքն իրենց նավերով դեպի Փոթի նավահանգիստ բեռնափոխադրում իրականացնելու մասին էր: Բայց հետագայում ուսումնասիրեցի ոլորտը և տեսա, որ նախարարությունը ՄԱԿ-ի կոնվենցիա է նախաստորագրել, սակայն օրենսդրություն չունենալու պատճառով այն մնացել է թղթի վրա: Առանց հիմնարար օրենսդրական փաստաթուղթ ունենալու հնարավոր չէր լինի մեր մտահղացումներն իրականացնել: Ուստի որոշեցի այդ բացը լրացնել»,- ասաց Ա. Փամբուխչյանը:

Նախարարության գերհագեցած օրակարգի պատճառով, օրենսգիրք հեղինակելու համար ժամանակ չի եղել, բայց Ազգային ժողովում, որպես օրենսդիր մարմնի ներկայացուցիչ, նա որոշում է կայացրել, որ իր հեղինակած առաջին նախագիծը հենց դա պետք է լինի:

«Օրենսդրությունը մեր երկրի համար ինչպես տնտեսական, այնպես էլ ռազմավարական նշանակություն կունենա: Չունենալով բեռնափոխադրման այլընտրանքային ճանապարհներ՝ ելք դեպի ծով՝ այլ երկրների հետ փոխհարաբերություններ կառուցելու, առևտրաշրջանառությունն ավելացնելու և այլ հարցեր ավելի դյուրին  լուծելու հնարավորություն կտա: Կարծում եմ, այն նաև մեր առջև բավականին լայն հնարավորությունների դռներ կբացի: Ես ուսումնասիրել եմ Մոնղոլիայի և Մոլդովայի օրինակները, որից պարզ դարձավ, որ այդ երկրները բավականին հաջողել են, ուստի մենք էլ կարող ենք մեծ հաջողությունների հասնել»,- ասաց Ա. Փամբուխչյանը:

Թվարկված երկրները Հայաստանի նման թեև դեպի ծով դուրս գալու ուղիղ ճանապարհ չունեն, սակայն իրենց նավերը երկրի պետական դրոշներով են շրջում ծովային միջավայրում: Եվ չնայած նավերը շահագործվում են արտասահմանյան ընկերությունների կողմից, սակայն ծառայում են սեփական երկրի շահերին:

«Այսինքն՝ «Ծովային օրենսգրքի» ընդունումը երկկողմանի շահավետ կլինի մեր երկրի համար: Մի կողմից այլ երկրներում գործող ընկերությունները կկարողանան հայկական դրոշի ներքո իրենց բիզնեսն իրականացնել, և դրա դիմաց մեր պետական բյուջե գումար վճարել, մյուս կողմից՝ դրանից կարող են օգտվել նաև մեր ընկերությունները, մեր երկրին պատկանող նավերով բեռնափոխադրում իրականացնել, որն ավելի նպաստավոր կարող է լինել տեղի ընկերությունների համար»,- ասաց Ա. Փամբուխչյանը:

Այս պահին, սակայն, դժվար է կանխատեսել, թե բեռնափոխադրման վրա ծախսվող գումարները որքանով կնվազեն: Բայց, որ այն բավականին հեռանկարային կլինի՝ միանշանակ է:

«Այն կօգնի նաև էլ ավելի բարձրացնել Հայաստանի հեղինակությունը միջազգային տարբեր հարթակներում: Բացի այդ, երկաթուղիով ևս հնարավոր կլինի բեռնափոխադրում իրականացնել դեպի նավահանգիստ կամ նավահանգստից դեպի Հայաստան: Այսինքն, ավտոտրանսպորտայինից բացի երկաթուղային փոխադրումների պահանջարկը ևս կարող է մեծանալ, ինչը ևս ձեռքբերում է»,- ասաց Ա. Փամբուխչյանը:

Նշենք, որ «Ծովային օրենսգիրքն» առայժմ կուսակցության խմբակցությունում չի քննարկվել: Այն դեռ պետք է մասնագիտական, փորձագիտական շրջանակներում քննարկվի: Նախագիծը բավական ծավալուն է ստացվել, մոտ 200 էջից է բաղկացած: Ուստի, նախագծի ուսումնասիրությունը կարող է որոշակի ժամանակ տևել, քանի որ պետք է համապատասխանեցվի նաև գործող օրենսդրությանը:

Ինչքան ժամանակ էլ որ պահանջվի, կարևոր չէ: Կարևորն այն է, որ բեռնափոխադրման հետ կապված բարդագույն հարցը վերջապես այլընտրանքային լուծում կստանա: Եվ ամենակարևորը՝ տարիներ շարունակ միայն Լարսի ճանապարհը փայփայելուց բացի Հայաստանն այսուհետ հնարավորություն կունենա շրջափակման մեջ մնալու կապանքներից ազատվելու և այլ երկրների նման սեփական խորհրդանիշերն ունեցող նավերով ազատ նավարկելու միջազգային ծովային բոլոր ուղղություններով, ինչը, համաձայնեք, ամենամեծ ձեռքբերումը կլինի:

Արմինե Գրիգորյան