Որոշները դեռ չեն տարբերակում պետություն, պետականություն և իշխանություն հասկացությունները. Միքայել Սողոմոնյան

Արցախից հնչող մտահոգությունները և քաղաքական վերադասավորումները հետաքրքիր զարգացումներ են խոստանում: Օրերս Արցախի նախկին անվտանգության խորհրդի քարտուղար, Արցախի հերոս Վիտալի Բալասանյանը բավականին ուշագրավ, միևնույն ժամանակ նաև, կոշտ հայտարարություններ արեց ՏԻՄ ընտրություններին դիտորդական առաքելություն իրականացնող երկու կազմակերպությունների մասով:

Հիշեցնենք, որ Բալասանյանի թեկնածությունը առաջադրելու ցանկություն էր հայտնել Արցախի «Արդարություն» կուսակցությունը, որը սակայն միչ օրս համագումար չի հրավիրել և չի հաստատել իր մտադրությունը:

Այս և այլ հարցերի մասին է Orer.am-ի զրույցը «Արդարություն» կուսակցության համանախագահ Միքայել Սողոմոնյանի հետ:

- Օրերս Վիտալի Բալասանյանը հայտարարեց, որ չի բացառվում չմասնակցի Արցախի նախագահի ընտրություններին: Հնարավո՞ր է, որ կուսակցությունն այլ թեկնածուի առաջադրի:

- Կուսակցությունը բազմիցս հայտարարել է, որ ակտիվորեն մասնակցելու է 2020 թվականի և՛ խորհրդարանական, և՛ նախագահական ընտրություններին: Արդեն տևական ժամանակ է, որ Արցախի «Արդարություն» կուսակցությունը համագործակցում է պետական, քաղաքական և ռազմական գործիչ Վիտալի Բալասանյանի հետ:

Այդ ընթացքում ճշտելով նրա վերաբերմունքը և տեսակետները Արցախում կատարվող երևույթների նկատմամբ, երկրի կառավարման ոլորտում արմատական բարեփոխումներ իրականացնելու, օրինականություն և արդարություն հաստատելու նրա լուրջ մտադրությունները, չի բացառվում, որ մենք մեր արտահերթ համագումարում քննարկենք Վ. Բալասանյանին որպես նախագահի թեկնածու առաջադրելու հարցը:

Իհարկե, չի բացառվում նաև, որ մինչ այդ քաղաքական կոնսուլտացիաների արդյունքում մեզ միանան նաև այլ քաղաքական կուսակցություններ: Սակայն, այս ամենը է՛լ ավելի կհստակեցվի արտահերթ համագումար անցկացնելու նախաշեմին, որը նախատեսվում է աշնան վերջին:

- Այսինքն, Բալասանյանի՝ նախագահի թեկնածու չառաջադրվելու վարկածը այնքան էլ իրատեսակն չէ: Իսկ ի՞նչ կասեք, Արցախի հերոսի ՀՀ վարչապետի և հայաստանյան երկու ընկերությունների կողմից Արցախում դիտորդական առաքելություն իրականացնելու մասին հնչեցրած բավականին կոշտ հայտարարության մասին:

- Վ. Բալասանյանի հայտարարությունները պատկանում են քաղաքական գործիչ Վ. Բալասանյանին; Այսօր Արցախում կան բազմաթիվ մտահոգիչ թեմաներ, որոնց անդրադարձել է Վ. Բալասանյանը, որոնք մեզ նույնպես մտահոգում են, և մենք ևս կիսում ենք Վ. Բալասանյանի մտահոգությունները:

Նա կանգնած լինելով վերջին մի քանի տասնամյակների ընթացքում մեր ունեցած ձեռքբերումների և նվաճումների ակունքներում, ով պատկառելի վաստակ ունի մեր հաղթանակներում, իրավունք ունի նաև իր տեսլականն ունենալ մեր հայրենիքի անվտանգության, նրա հետագա զարգացման և հզորացման վերաբերյալ: Ու, եթե վաստակ ունեցող մարդը մտահոգվում է պետության ներկայով և ապագայով, ապա դա չի նշանակում, որ նա պաշտպանում է նախկին կամ ներկա իշխանություններին, կամ անհատներին:

Կարծում եմ այստեղ թյուրըմբռնում կա, քանի, որ որոշները դեռ չեն տարբերակում պետություն, պետականություն և իշխանություն հասկացությունները: Ի վերջո չմոռանանք, որ նրա կյանքի մի նշանակալի՝ հետպատերազմական հատվածը, հենց հագեցած էր հանուն առաջընթացի պայքարով: Մարդկանց մոտ դեռ թարմ են հիշողություններն այն դժվարին ժամանակների մասին, երբ հանուն առաջընթացի, հանուն արդարության պայքարելու քիչ թե շատ վճռականություն ունեցողները միավորվել էին հենց նրա շուրջ:

- Խոսքը, մասնավորապես, ի՞նչ մտահոգությունների մասին է:

- Արցախում սեպտեմբերի 8-ին տեղի ունեցան տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ, որին մեր կուսակցությունը անրադարձել է առանձին հայտարարությամբ: Ընտրությունների ընթացքում դիտորդական առաքելություն իրականացնելու նպատակն ընտրական գործընթացների անաչառության վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքագրումն է և դրանց հիման վրա եզրակացության կազմումը, որը մենք շատ ենք կարևորում:

Չափազանց կարևոր է, որ դիտորդական առաքելությունը լինի չեզոք և անկողմնակալ, չլինի պատվիրված որոշ սոցհարցումների նման, զերծ մնա ընտրություններին մասնակցող որևէ կուսակցության/դաշինքի կամ թեկնածուի օգտին քարոզչություն կամ հակաքարոզչություն կատարելուց և հանրությանը տրամադրի օբյեկտիվ տեղեկություններ ընտրությունների մասին:

- Արցախում դիտորդական առաքելություն իրականացնող երկու կազմակերպություններն էլ բազմիցս մասնակցել են հայաստանյան ընտրություններին և ապացուցել են, որ միանգամայն անկողմնակալ են, որևէ կուսակցության, հատկապես՝ իշխող, չեն սատարում: Ինչո՞ւ Արցախում նման մտավախություն է առաջացել:

- Անցած տարիներին, արցախյան ընտրությունները, դրական առումով, էապես տարբերվում էին զուգահեռաբար անցկացվող հայաստանյան ընտրություններից, և դա փաստել են շատ փորձագետներ և դիտորդներ: Հետևաբար, Արցախում ընտրական գործընթացների բավարար չափով կայացվածությունը, ինչպես նաև դրանց՝ թեկուզ և դրական միջամտություն ցուցաբերելու ցանկություն, պատրաստակամություն ունեցողների գաղափարական մոտեցումները և գեներալի՝ զուտ ազգային արժեքների հետ անհամադրելիությունը հենց բերում են Բալասանյանին նման դիրքորոշման ու ձևակերպումների:

Ընտրությունների անկողմնակալ և արդյունավետ դիտարկման համար լրջագույն վտանգ են ներկայացնում քաղաքականապես շահագրգիռ կամ, այսպես կոչված, «կեղծ» դիտորդական առաքելությունները, ինչպես տեղական, այնպես էլ՝ միջազգային: Որպես կանոն՝ այսպիսի դիտորդների ներկայությունը տեղամասերում մեծ մասամբ կրում է ձևական բնույթ, իսկ հայտարարությունները սպասարկում են միմյանց փոխկապակցված քաղաքական ուժերի շահերը:

Արմինե Գրիգորյան