Բա­րի գա­լուստ մե­ծե­րի աշ­խարհ. նկա­տե­լի է, որ փա­շի­նյա­նա­կան­նե­րին բզկտում են եր­կու իրա­րա­մերժ ցան­կու­թյուն­ներ՝ լայն հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը և՛ ՀԱՊԿ-ի, և՛ ՆԱ­ՏՕ-ի հետ

politnavigator.net-ը «ՀԱՊԿ-ը ստիպում է Փաշինյանի ռեժիմին հասունանալ» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ նոյեմբերի 5-ին Երևանում կայացել է ՀԱՊԿ խորհրդարանական ասամբլեայի թվով 12-րդ համաժողովը:

 Համաժողովում քննարկվել են միջազգային ահաբեկչության դեմ պայքարի գլոբալ անվտանգության հարցեր: 

Հանդիպումների ընթացքում քննարկվել են նաև հայ-ռուսական միջխորհրդարանական հանձնաժողովի աշխատանքի և երկու երկրների ռազմա-տեխնիկական համագործակցության հարցերը:

 Բացի ահաբեկչության դեմ գլոբալ պայքարի հարցերը քննարկելը, հայկական պատվիրակությունը հերթական անգամ քննարկման է ներկայացրել ՀԱՊԿ անդամ երկրների կողմից Ադրբեջանին սպառազինություններ վաճառելու հարցը: 

Ինչպես նշել են իրենք՝ հայ խորհրդարանականները, հարցի լուծումը իրենք չեն տեսնում, սակայն նրանց չեն բավարարում «եթե Ադրբեջանին զենք չվաճառեն Բելառուսն ու Ռուսաստանը, ապա նա զենք կգնի այլ երկրից» տիպի բացատրությունները:

 Սակայն, եթե ուսումնասիրվեն Ադրբեջան սպառազինությունների մատակարարումները, ապա անզեն աչքով էլ տեսանելի է, որ Բաքվի ամենակարևոր գործընկերներից մեկը Իսրայելն է, որի շնորհիվ Իլհամ Ալիևը ուժեղացրել է երկրի ռազմական պոտենցիալը օպերատիվ-տակտիկական համակարգերով, անօդաչու թռչող սարքերով և անգամ հակատանկային «Սպայկ» համակարգերով, որոնք ռազմական կոնֆլիկտի դեպքում լուրջ վտանգ կարող են ներկայացնել հայկական զինտեխնիկայի համար: 

Հայերին մշտապես հիշեցնում են, որ իրենք ռուսական զենք ստանում են բավականին զեղչված գներով այն դեպքում, երբ Ադրբեջանը նույնի համար վճարում է շուկայական արժեք: Բացի դա, նման հզոր զենք, ինչպիսին «Իսկանդեր» օպերատիվ տակտիկական հրթիռային համակարգն է, չունի անգամ բելառուսցի Բատկան, չխոսելով անգամ Ադրբեջանի մասին, բայց Հայաստանում դրանք արդեն մարտական հերթապահություն են իրականացնում: 

Հայկական կողմը, պահանջելով իր դաշնակցից դադարեցնել ռազմատեխնիկական համագործակցությունը Բաքվի հետ, բաց է թողնում մի կարևոր պահ: Ռուսաստանը նպատակադրված է հետագայում ևս լայնացնել իր համագործակցությունը Բաքվի հետ, մտցնել նրան իր ազդեցության գոտի, քանի որ նման համագործակցությունը խիստ կարևոր է Անդրկովկասում Ռուսաստանի էներգետիկ հետաքրքրությունները առաջ մղելու համար: Ադրբեջանը արդեն իսկ խորապես հիասթափված է ՆԱՏՕ-ի հետ ինտեգրացիոն գործընթացներից և ավելի ու ավելի շատ է սկսում հետաքրքրվել ՀԱՊԿ-ով: 

Բացի դա, Ռուսաստանը շահագրգռված է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սպառազինությունների հավասարակշռություն ստեղծելու մեջ, որն ունակ է սառեցնել երկու կողմերի տաք գլուխները և կանխել պատերազմը: 

Բավականին հետաքրքիր էր հայ փորձագետների կողմից կազմված և համաժողովին ներկայացված «Ռուսաստանը և Հայաստանը տարածաշրջանային անվտանգության համակարգում» ուսումնասիրությունը: Այդ փաստաթղթից երևում է, որ Հայաստանը, ինչպես և ՀԱՊԿ մյուս անդամ երկրները, ամենաշատը հետաքրքրված է Ռուսաստանի հետ երկկողմ կապերը խորացնելու հարցում և ոչ թե ՀԱՊԿ-ի ներսում հորիզոնական կապերը ամրապնդելու մեջ: 

Փորձագետները անուշադրության չէին մատնել նաև Փաշինյանի կառավարության վերցրած «եվրաինտեգրման» կուրսը: Փաստաթղթում մասնավորապես նշվում էր, որ հաշվի առնելով մի կողմից՝ Հայաստանի ստրատեգիական գործընկերությունը ՀԱՊԿ-ի և Ռուսաստանի հետ, իսկ մյուս կողմից՝ Եվրամիության հետ առկա իրական հարաբերությունները, Հայաստանը ունակ է դառնալ այդ երկու տարբեր աշխարհաքաղաքական դաշինքների միջև կամուրջ: 

Հենց առաջին հայացքից էլ երևում է, որ հայկական վերլուծական այդ փաստաթուղթը լի է նշված նպատակներին հասնելու ճանապարհին տեսանելի և անտեսանելի խութերով: 

Դատելով ամեն ինչից՝ այդ փաստաթուղթը համաժողովում լրջորեն չի քննարկվել, բայց այն տալիս է հայ փորձագետների կողմից հայ-ռուսական ռազմա-ստրատեգիական համագործակցության վերաբերյալ ընդհանուր պատկեր: 

Եվ ի ուրախություն բոլորի, այդ ամենում որոշիչ դեր է հատկացված Ռուսաստանին: 

Ամփոփելով արդյունքները՝ կարելի է արձանագրել, որ նկատվում է Փաշինյանի և նրա թիմի մեկուկես տարվա իշխանության վերափոխում դեպի իրական քաղաքականություն: 

Թեկուզ և մասնակիորեն, բայց երեկվա փողոցային աղաղակողների մայդանացված ուղեղները տեղն են ընկնում և սկսում մտածել, որ ՀԱՊԿ-ից և ԵԱՏՄ-ից անհապաղ հեռանալը և Եվրամիությանը ինտեգրվելը չպետք է իրականացնել անհապաղ: 

Այնուամենայնիվ, նկատելի է, որ փաշինյանականներին բզկտում են երկու իրարամերժ ցանկություններ՝ լայն համագործակցությունը և՛ ՀԱՊԿ-ի, և՛ ՆԱՏՕ-ի հետ: Մարդասիրական առաքելություն ուղարկելով Սիրիա՝ Փաշինյանը հասկանում էր, որ նրան Մոսկվայում այնքան էլ չեն վստահում, և դրանով փորձում էր ապացուցել, որ բարեկամությունը և դաշնակցությունը միայն խոսքերով չէ, այլ նաև կոնկրետ գործով: Բայց, միևնույն ժամանակ, նա կրկնապատկել է հայկական ռազմական ներկայությունը 

Աֆղանստանում, իսկ հայ զինվորականները մասնակցել են ՆԱՏՕ-ի զորավարժությանը Վրաստանում: Նման «բազմաուղղվածությունը» առաջ էլ ոչ մի լավ բան չի բերել միանգամից երկու աթոռների վրա նստել ցանկացողներին, իսկ ներկայումս աշխարհաքաղաքական հակադրությունների սրացման շրջանում ուժային կենտրոնների կողմից պահանջներ են հնչում դաշնակիցներին` վերջնականապես կողմնորոշվել հստակ ուղղությամբ: 

Հինգերորդ կետով մանևրել արդեն չի հաջողվում, «բազմաուղղվածը» վտանգում է հայտնվել երկու աթոռների մեջտեղում կոտրված նստոսկրով: Այնուամենայնիվ, համաժողովի նյութերը ցույց են տալիս, որ հայ-ռուսական ռազմա-տեխնիկական համագործակցությունը մեծ ուշադրության է արժանացել: 

Հայաստանի դեպքում նկատելի է, որ տեղի է ունեցել զգալի տեղաշարժ անչափահաս մայդանային ուղեղների զարգացման գործում, և նրանք արդեն մտածում են Ռուսաստանի և ՀԱՊԿ-ի հետ ինտեգրացիոն կապերի ամրապնդման վրա: Բարի գալուստ մեծերի աշխարհ:

Կամո Խաչիկյան