«Գիտության ոլորտում չպետք է հիասթափվես». երիտասարդ գիտնականների ուշադրության կենտրոնում շաքարային դիաբետն է. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Կենսաբանական գիտությունների թեկնածու Մարգարիտա Հովհաննիսյանը 2011 թվականից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Հր. Բունիաթյանի անվան կենսաքիմիայի ինստիտուտում:

«Այս տարի խումբ ենք կազմել, որում ընդգրկված են երիտասարդներ տարբեր լաբորատորիաներից: Երիտասարդները զբաղվում են աուտոիմուն հիվանդություններով: Ես, Հռիփսիմե Խաչատրյանը և Մարիամ Գուրօղլ յանը շահել ենք դրամաշնորհը՝ «Գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության պայմանագրային (թեմատիկ) ֆինանսավորման գիտական սարքերի և (կամ) նյութերի ձեռք բերման մրցույթի» շրջանակներում: Սակայն այնպես չէ, որ միայն երեքով ենք աշխատում: Ավագ սերնդի ներկայացուցիչների օգնությամբ հետազոտություններ ենք անցկացնում և անցկացնելու ենք: Մեր գիտական խմբում ընդգրկել եմ տարբեր լաբորատորիաների աշխատակիցների: Հիմա զբաղվում ենք աուտոիմուն շաքարային տիպ մեկ դիաբետով: Կա շաքարային դիաբետի երեք հիմնական տեսակ՝ տիպ 1 և տիպ 2, ինչպես նաև խառը տիպ:

Տիպ մեկն աուտոիմուն բնույթ է կրում, ենթաստամոքսային գեղձի ենթաբջիջները ոչնչանում են, որոնք ինսուլին են արտադրում: Հիմա ուսումնասիրում ենք, թե ինչո՞ւ են այդ ենթաբջիջները ոչնչանում: Երբեմն բետա բջիջները տրանսպլանտացիայի են ենթարկվում, բայց նորից ոչնչանում են: Այստեղ ներքին ախտաբանական մեխանիզմները խախտված են: Ի՞նչ է աուտոիմուն հիվանդությունը: Իմունիտետը պայքարում է իր իսկ օգտակար բջիջների դեմ: Հիմա ուսումնասիրում ենք դրա հիմքում ընկած բոլոր ախտաբանական պրոցեսները: Տիպ 2 շաքարային դիաբետի դեպքում ենթաստամոքսային գեղձի բետա բջիջներն առկա են, ինսուլինը կա, բայց գլ յուկոզան, այսինքն շաքարը չի ներծծվում: Ի՞նչ է շաքարախտը, երբ օրգանիզմում ավելանում է գլ յուկոզայի մակարդակը, իսկ այդ դեպքում ինսուլին է պետք, որ ներծծվի և մակարդակը հավասարվի: Մեր ուսումնասիրությունների արդյունքում փորձում ենք գտնել ինչուների պատասխանները, սա, իհարկե, երկարատև աշխատանք է պահանջում»,«Փաստի» հետ զրույցում ասում է գիտական խմբի ղեկավարն՝ ընդգծելով, որ ձեռք են բերել համապատասխան սարքավորում ավելի ստույգ տվյալներ ստանալու համար:

Հավելում է՝ համագործակցում են «Մուրացան» հիվանդանոցային համալիրի և Հերացու անվան բժշկական համալսարանի հետ: Վերադառնալով դրամաշնորհին՝ Մարգարիտան նշում է, որ այն շահել են երիտասարդ գիտնականների աջակցության ծրագրի շրջանակներում: «Որպես երիտասարդ գիտնական դիմել էի ԵԳԱԾ գիտական սարքերի և/կամ նյութերի ձեռքբերման մրցույթին, ստացել 3մլն ՀՀ դրամի ֆինանսավորում Գիտության կոմիտեից։ Արդյունքում Գիտության կոմիտեն տրամադրեց այդ գումարը, իսկ Բունիաթյանի անվան կենսաքիմիայի ինստիտուտն էլ տվեց խմբին հավելավճար, որպեսզի կարողանանք ինստիտուտի համար համապատասխան սարքավորումը ձեռք բերենք ուսումնասիրություններ իրականացնելու համար: Կարող ենք փաստել, որ պետությունն իր մասով աջակցում է երիտասարդ գիտնականներին»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Նա կենսաքիմիա է դասավանդում նաև Հայկական բժշկական ինստիտուտում: «Գիտությունը շատ հետաքրքիր աշխարհ է, բարդ է, ֆինանսավորումը քիչ է, աշխատավարձը նույնպես, բայց հուսանք երիտասարդներին կխրախուսեն, որպեսզի նրանք զբաղվեն գիտությամբ: Պետք է նվիրյալ լինես: Հիմա երիտասարդներն, օրինակ՝ նախընտրում են ծրագրավորում սովորել, այնտեղ նաև բարձր են հոնորարները: Բայց մենք էլ մեր հերթին փորձում ենք երիտասարդների մեջ հետաքրքրություն սերմանել: Իհարկե, ասել, որ գիտության հանդեպ շատ մեծ հետաքրքրություն կա, սխալ կլինի, ընդ որում՝ պատճառները տարբեր են: Երբեմն ուսանողները հարցնում են՝ որքան աշխատավարձ եմ ստանում: Արձագանքում եմ՝ ավելի լավ է չասեմ (ծիծաղում է-խմբ.):

Բայց նաև հավելում եմ՝ քրտնաջան աշխատանքի արդյունքում կարելի է արդյունքի հասնել, ի վերջո, կան տարաբնույթ դրամաշնորհներ, որոնք կարող են խթան դառնալ աշխատելու և հաջողություններ գրանցելու համար: Լինում են պահեր, երբ ճնշվում ես, բայց հետո նորից առաջ ես գնում: Կարևորը՝ չպետք է հիասթափվես: Օրինակ՝ ես ցանկանում եմ ջանքեր ներդնել, որ ապագայում կարողանամ մարդկանց ինչոր հիվանդություններ բուժել, օգնել նրանց: Եթե քո առջև նման նպատակ դնես, հաջողության էլ կհասնես: Ես նաև չեմ ուզենա, որ երիտասարդ գիտնականները գնան մեր երկրից: Պետք է մեկնել արտերկիր փորձի փոխանակման նպատակով, բայց հետո անպայման վերադառնալ հայրենիք»,-եզրափակում է Մարգարիտա Հովհաննիսյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում