Ալիևի «ուժեղ տղա» օպերացիայի բլեֆը

Վերջին երկու օրերին տարբեր մեկնաբանություններ ու տեսակետներ են շրջանառվել Իլհամ Ալիևի վերջին հարցազրույցի վերաբերյալ։ Փորձենք ներկայացնել, թե իրականում ինչ էր ցանկանում ասել նա՝ խոսելով Արցախի խնդրի հետ կապված իր պնդումներում։

Ինչպես հայտնի է, Ալիևը քանիցս շեշտել է, թե «Ղարաբաղի հարց չկա», որպես այդպիսին, այլևս գոյություն չունի, և դրա շուրջ ընթացող դիսկուրսն անիմաստ է։ Իր խոսքում նա ասել էր բառացիորեն հետևյալը. «Ադրբեջանը կկասեցնի Արցախի հարցով զբաղվելու ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության փորձերը»։  

Միանշանակ պարզ է ու հասկանալի, որ Ալիևի այդ հայտարարությունները առավելապես ուղղված են ներքին սպառման ու սեփական ժողովրդին հերթական անգամ ֆեյքով կերակրելու համար։ Կասկած չկա նաև, որ Ալիևն արտաքին միջավայրի որևէ հնարավորություն օգտագործելու է Մինսկի խմբի համանախագահության շրջանակում արցախյան հարցի քաղաքական գործընթաց թույլ չտալու, դրան խանգարելու համար:

Ըստ էության, այստեղ ամբողջ խնդիրն այն է, թե արդյո՞ք նա կունենա այդ արտաքին միջավայրային հնարավորությունը: Եվ այստեղ հարցը տեղափոխվում է Մինսկի խմբի համանախագահների դաշտ: Եթե համանախագահ եռյակը զբաղվի արցախյան հարցով, ապա Ալիևը կա՛մ կներգրավվի այդ զբաղմունքի մեջ, կա՛մ համանախագահները կզբաղվեն Ալիևով: Բայց, այսօր համանախագահ երկրները զբաղված են միմյանցով, իսկ ավելի ստույգ՝ համաշխարհային անվտանգության համակարգի և ազդեցության կամ պատասխանատվության գոտիների, այլ կերպ ասած՝ նոր աշխարհակարգի շուրջ բավականին սուր և առարկայական քննարկումներով:

Ասվածին հավելենք, որ այս օրերին դրանց հերթական շրջափուլն է Եվրոպայում, որտեղ հանդիպեցին ԱՄՆ ու ՌԴ պատվիրակությունները, հետո եղավ ՆԱՏՕ-ՌԴ Խորհրդի նիստ՝ ընդ որում 2019-ից հետո առաջին անգամ: Քննարկվում են անվտանգային սահմաններ, փոխադարձ երաշխիքներ, ու դատելով հրապարակային հայտարարություններից, այդ քննարկումները առայժմ չունեն էական արդյունք, և կողմերը մնում են իրենց դիրքերին՝ մերժելով միմյանց պատկերացումները:

Հենց այստեղ է, որ հարց է առաջանում, թե այդ իրողությունը որքանով է խանգարում ՄԽ համանախագահության աշխատանքի հեռանկարին, հետևաբար որքանով է Ալիևի համար ստեղծում այն միջավայրը, որ թույլ է տալիս նրան սեփական հանրությանը ներկայանալ իբրև համանախագահ՝ եռյակին կասեցնել կարողացող «ուժեղ տղա»: Ընդ որում, այս համատեքստում հետաքրքիր է, թե արդյո՞ք հունվարի 11-ին սահմանային սրացումից հետո՝ դրա կապակցությամբ կլինի համանախագահների դատապարտող հայտարարություն, ու բացի այդ, կլինի՞ համանախագահների ռեգիոնալ այց, որի մասին խոսվում է սկսած դեռևս 2021 թվականի հոկտեմբերից, որի մասին խոսվեց 2021 թվականի դեկտեմբերյան հանդիպումների շրջանում, բայց որը չի առարկայանում առ այսօր:

Արմեն Հովասափյան