Հունվարին Երեւանում բնակարանների առքուվաճառքի գործարքների թիվն աճել է մոտ 1,7 անգամ
Օրերս հրապարակվեց Հայաստանում անշարժ գույքի շուկայի վերաբերյալ հերթական պաշտոնական տեղեկությունը՝ հունվար ամսվա համար։ Նախ, նշենք, որ այս ամիս օրացուցային գործոնը օբյեկտիվորեն նպաստեց Հայաստանում անշարժ գույքի առքուվաճառքի գործարքների աճին։
Հաշվետու ամսում, ի տարբերություն նախորդ տարվա, ոչ աշխատանքային տոնական օրերի թիվը կրճատվել է՝ ութից հասնելով երեքի։ Համապատասխանաբար ավելացել է աշխատանքային օրերի թիվը։ Այսինքն, անցյալ տարվա համեմատ, պայմաններ կային բրոքերների եւ ռիելթորական ընկերությունների գործունեության ընդլայնման համար։
Բայց, իհարկե, մի շարք այլ, արդեն ավելի երկարաժամկետ գործոնների ազդեցությունը կանխորոշիչ էր։ Սոցիալական վերելակը, որը մեծ թափ է հավաքել վերջին տարիներին, նպաստել է անշարժ գույքի շուկայում վճարունակ գնորդների նոր կոնտինգենտի առաջացմանը: Իրենց դերն են խաղում բնակչության որոշակի խմբերի համար հիփոթեքային արտոնությունները։
Հայտնի է, որ անշարժ գույքի ոլորտում ամենադինամիկ շուկան մայրաքաղաքի բնակարանների շուկան է։ Այս տարվա հունվարին Երեւանում իրականացվել է բնակարանների առքուվաճառքի 623 գործարք։ Սա 253 գործարքով (կամ գրեթե 1,7 անգամ) գերազանցում է նախորդ տարվա նույն ամսվա ցուցանիշը։ Առաջին հայացքից ռեկորդային աճ է եղել։
Սակայն հաշվի առնենք, որ անցած տարվա հունվարն անցել է երկու բացասական գործոնների ազդեցության տակ։ Նախ՝ ազդեցին Արցախյան 44-օրյա պատերազմի ծանր հետեւանքները։ Երկրորդ, Հայաստանում ներդրված կարանտինային ռեժիմը որոշ չափով սահմանափակեց անշարժ գույքի (ներառյալ բնակարաններ) ինչպես վաճառողների, այնպես էլ գնորդների գործունեությունը։ Ի դեպ, այն ժամանակ քաղաքացիներն ավելի լուրջ էին վերաբերվում կորոնավիրուսով վարակվելու սպառնալիքին, քան հիմա։
Այս գործոններն էլ կանխորոշեցին նախորդ տարվա հունվարի համեմատաբար ցածր բազան։ Եթե հաղորդված տվյալները համեմատենք 2019-2020 թվականների հունվար ամսվա ցուցանիշների հետ (համապատասխանաբար 988 եւ 774 գործարք), ապա աճն արդեն իր տեղը զիջում է անկմանը։
Մայրաքաղաքի բնակարանների 1 ք/մ միջին շուկայական գների դինամիկան հունվարին ունեցել է ոչ միանշանակ բնույթ։ Նախորդ տարվա հունվարի համեմատ մայրաքաղաքի բոլոր վարչական շրջաններում գներն աճել են (տես Աղյուսակ 1): Անցած տարվա դեկտեմբերի համեմատ մի շարք վարչական շրջաններում (Արաբկիր, Նոր-Նորք եւ այլն) արձանագրվել է աննշան անկում։ Սկզբունքորեն, գների այս բոլոր փոփոխությունները, ի թիվս այլ բաների, կարող էին պայմանավորված լինել բնակարանների վաճառքում կառուցվածքային տեղաշարժերով։
ԱՄՆ դոլարով հաշվարկված գների վրա ազդել է այս համաշխարհային արժույթի փոխարժեքի կտրուկ նվազումը Հայաստանում՝ տարեկան կտրվածքով 7,5 տոկոսով։ Սա հանգեցրել է բնակարանների մեկ քառակուսի մետրի միջին շուկայական գների հարաբերական աճի` ԱՄՆ դոլարով (տե՛ս Աղյուսակ 2-ի վերջին սյունակը):
Այս հունվարը Հայաստանի համար համեմատաբար հանգիստ է եղել, եթե չհաշվենք վերջին տարիների խնդիրների բեռը։ Ռուսաստանի եւ Ուկրաինայի միջեւ հասունացող ռազմական հակամարտությունն այն ժամանակ մեր քաղաքացիներից շատերին անխուսափելի չէր թվում։ Իրավիճակը կտրուկ փոխվեց փետրվարի վերջին։
Արեւմուտքի երկրների եւ Ռուսաստանի առճակատումը, որն արտահայտվում է պատժամիջոցների տարափի տեսքով, անխուսափելիորեն կանդրադառնա նաեւ Հայաստանի վրա։ Հնարավոր հետեւանքների շրջանակը բավականին ընդարձակ է եւ արդեն իսկ դրսեւորվում է մեր երկրի տնտեսության առանձին հատվածներում։ Անշարժ գույքի շուկան բացառություն չի լինի։
Հունվարին ՌԴ քաղաքացիների կողմից Հայաստանում գնվել է 37 բնակարան, վաճառվել է գրեթե կրկնակի շատ՝ 66 բնակարան։ Կփոխվի՞ արդյոք այս հարաբերակցությունը մոտ հեռանկարում, ցույց կտա ապագան։ Ռուսաստանում մշտական բնակության նպատակով մեր քաղաքացիների արտագաղթը կարող է ժամանակավորապես դանդաղել։ Ի թիվս այլ բաների, դա կարող է հանգեցնել երկրի բնակարանային երկրորդային շուկայում առաջարկի հարաբերական նվազման, այդ թվում՝ մայրաքաղաքում:
Ստեղծված իրավիճակում միանգամայն իրական է հակամարտող երկրներից Հայաստան ներգաղթը (ներառյալ մեր շատ հայրենակիցների)։ Այս դեպքում անշարժ գույքի (հատկապես մայրաքաղաքի բնակարանների) գները կարող են զգալիորեն աճել։
Սմբատ Գրիգորյան
