Անհանգստությունների և շահերի բախման գոտիները

Ինչպես և կանխատեսվում էր տարբեր շրջանակների կողմից Ռուսաստան-Արևմուտք անուղղակի «պատերազմն» Ուկրաինայում ուշագրավ արտաքին քաղաքական տեղաշարժեր է առաջացնում հարավկովկասյան տարածաշրջանում:

Ըստ էության, մինչ շարունակվում են աշխարհաքաղաքական վճռորոշ իրադարձությունները՝ Իրանի միջուկային գործարքի վերականգնման շուրջ ինտրիգները, ԱՄՆ-Չինաստան բարձրաստիճան բանակցությունները, որոնք որոշիչ նշանակություն ունեն Արևմուտքի՝ ՌԴ դեմ քաղաքականության շրջանակում, Արևմուտքի և տարածաշրջանային որոշ խաղացողների նպատակը Ռուսաստանին նաև մեր տարածաշրջանից դուրս բերելն է, որի համար ներկայումս մաքսիմալ դիվանագիտական ջանքերն են ներդրվում՝ ի տարբերություն՝ 44-օրյա պատերազմի օրերին միջազգային հանրության ու քաղաքակիրթ աշխարհի քար անտարբերությանը:

Մինչ Ռուսաստանը պատերազմում է Ուկրաինայում, տարածաշրջանային բոլոր խաղացողները, ըստ էության, արտատարածաշրջանային հովանավոր երկրների միջոցով փորձում են պատրաստվել Ռուսաստանի պարտությանը: Թուրքիան փորձում է ավելի մեծ ազդեցություն սահմանել, այդ թվում՝ Հայաստանի նկատմամբ, դուրս մղելով տարածաշրջանից բոլոր միջնորդներին՝ նաև Ռուսաստանին, ու օրերս Անթալիայում տեղի ունեցած ֆորումը, որին մասնակցեց նաև Արարատ Միրզոյանը, դարձավ առանցքային միջոցառում հայ-թուրքական նախարարական շփումների համար: Թուրքիան, որի բոլոր գործողությունները ներկայումս տեղի են ունենում Արևմուտքի հավանությամբ՝ վառ ապացույցը վերջերս Բայդեն-Էրդողան, Բլինքեն-Չավուշօղլու «ջերմ» հեռախոսազրույցները, գնում է Հայաստանի հետ հարաբերությունների իր պատկերացրած կարգավորմանը, նաև առաջ մղում Ադրբեջանի առաջ քաշած՝ Հայաստանի հետ «Խաղաղության համաձայնագիր» կնքելու գաղափարը, Հայաստանը դիմում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին նման բանակցություններ սկսելու նպատակով, ԱՄՆ-ը Հայաստանին ու Ադրբեջանին կոչ է անում ակտիվացնել դիվանագիտական ջանքերը՝ հասնելու բոլոր խնդիրների համապարփակ լուծմանը, ԵՄ-ն, Ֆրանսիան ևս աջակցում են կողմերի որդեգրած այս գծին:

Այս օրերին արժե ուշադրություն դարձնել նաև Երևան-Արևմուտք շփումների ինտենսիվության վրա, որը որոշ վերլուծաբաններ դիտարկում են՝ որպես Երևանի կողմից աշխարհաքաղաքական նոր «տերերի փնտրտուքին», մյուսները՝ Ռուսաստանի դուրսմղման քաղաքականությանը, սակայն միտումը նույնն է՝ Թուրքիան, Ադրբեջանը, ինչպես նաև Հայաստանը պատրաստվում են Ուկրաինայում Ռուսաստանի համար բացասական սցենարների՝ փորձելով դիրքավորվել իրենց նոր դերում:

Դրան զուգահեռ ՌԴ մի շարք վերլուծաբաններ գտնում են, որ Ռուսաստանը հատկապես Հվ. Կովկասում անհանգստությունների պատճառ չունի, քանի որ ունի լուրջ ներկայություն, այդ թվում՝ ռազմական Արցախում ու Հայաստանում, հետպատերազմյան եռակողմ հայտարարությունների կողմ է: Սակայն նրանք ևս արձանագրում են այս փուլում ավելի է ամրապնդվելու Թուրքիայի փորձերը և պատրաստակամությունն ամեն պահի թիկունքից հարվածելու Ռուսաստանին՝ Արևմուտքի հովանու ներքո:

Անվիճելի է այն փաստը, որ Թուրքիան Արևմուտքի համար ներկայումս անփոխարինելի գործընկեր է դարձել, քանի որ աջակցում է Ուկրաինային, ու թեև չի միանում ՌԴ-ի դեմ պատժամիջոցներին, արևմտյան լրատվամիջոցների տպավորությամբ, ավելի սառն է դիրքավորվել Ռուսաստանի նկատմամբ: Ինչ վերաբերում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին, թեև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում Ռուսաստանն ունի ներկայություն, սակայն կախված ուկրաինական զարգացումների հանգուցալուծումից՝ ԵԱՀԿ ՄԽ-ում կարող է քննարկվել նաև Արցախում ռուս խաղաղապահ կոնտինգենտի միջազգայնացման կամ ընդհանրապես դրա մանդատի հարցը, որը կլինի հարավկովկասյան հատվածից ՌԴ դուրսմղման արարներից մեկը:

Հավելենք նաև, որ պատերազմը Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև իրականում, իհարկե, միայն Ուկրաինայով չի սահմանափակվում: Հենց սկզբից պարզ էր, որ սա միայն Ուկրաինայի հարցը չէ, քանի որ ՌԴ-ն փորձում է որոշել աշխարհում իր ապագա շատ ավելի մեծ տեղը:

Կարող ենք արձանագրել, որ այն ինչ այսօր տեղի է ունենում նոր ազդեցությունների համար պատերազմ է, որը կենտրոնացած է Ուկրաինայում, սակայն պատերազմի հոգեբանությամբ կողմերը պայքարում են ազդեցության բոլոր գոտիներում, որոնցից մեկը, իհարկե, մեր տարածաշրջանն է: Դրան զուգահեռ Արևմուտքը փորձում է Ուկրաինային զուգահեռ՝ Ռուսաստանի բոլոր պլանները տապալել։

Տիգրան Մկրտչյան