«Կյանքով լեցուն էր, լույս էր, ամենուր, որտեղ Մայիսը կար, ուրախություն էր տիրում». Մայիս Ավետումյանը տուն «վերադարձավ» զոհվելուց 100 օր անց. «Փաստ»
Интервью
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Մայիսը ծնունդով Արարատի մարզի Արմաշ գյուղից է: «Դպրոցին զուգահեռ հաճախել է պարի, մասնակցել սպորտլանդիաների: Եղել է գերազանց աշակերտ: 7-րդ դասարանում դպրոցի իր դասարանն անվանակոչվեց «Արաբո» ջոկատի անունով, երդման արարողության տեքստը կարդաց Մայիսը: Ակտիվ էր, ժիր, միևնույն ժամանակ՝ համեստ ու ամաչկոտ: Դպրոցական բոլոր միջոցառումներին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել թե՛ որպես պարող, թե՛ որպես ասմունքող: Կյանքով լեցուն էր, լույս էր, ամենուր, որտեղ Մայիսը կար, ուրախություն էր տիրում: Իր էներգիան փոխանցում էր շրջապատին: 9-12-րդ դասարաններում սովորել է Պարարվեստի պետական քոլեջի ժողովրդական բաժնում: Բազմաթիվ համերգների է մասնակցել: 2019 թ.-ին Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում «Բարեկամություն» անսամբլի հետ մեծ համերգ տեղի ունեցավ: Քոլեջն ավարտելուց հետո ընդունվեց Մանկավարժական համալսարանի ռեժիսուրայի բաժին ու զորակոչվեց ծառայության»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Մայիսի մայրիկը՝ տիկին Քրիստինեն:
Հաստատում է՝ որդին իր ապագան արվեստի հետ էր կապում: «Դերասանություն, պար, դա էր իրենը: Ճիշտ է, երկու տարի սպորտի է հաճախել, բայց ասում էր՝ մամա՛, սպորտը իմը չէ, իմը պարն է, բեմը, ընտրել եմ իմ ճանապարհը: Հինգ տարեկանից Մայիսն ու քույրիկը պարի են գնացել: Երբ Մայիսս սկսեց դպրոց հաճախել, դասընկերներն ասում էին՝ պարը տղայի բան չէ, չէր ուզում գնալ պարի, բայց ստիպելով տարա: Հետո ինձ շնորհակալություն էր հայտնում, որ իրեն ճիշտ ուղու վրա էի դրել: Ապրում էր պարով: Ուսուցիչներն ասում էին՝ երբ Մայիսը բեմ է բարձրանում, բեմը դղրդում է, նա իր ոտքերի տակ այն չի զգում, ինքնամոռաց պարում է»: 2019 թ.-ի հուլիսի 16-ին Մայիսը զորակոչվեց բանակ՝ Արցախի Հանրապետություն: Ծառայում էր Մարտունի 3-ի 7-րդ վաշտում: «Քննություններից հետո զորակոչվեց բանակ, չհասցրեց համալսարան ոտք դնել, ուսանող լինել»: Մայրիկը վերհիշում է, որ Պարարվեստի քոլեջում սովորելու վերջին տարում դասղեկի և ուսուցիչների հետ զրույցում միշտ ասել է՝ զգում եմ, որ գնամ բանակ, պատերազմ է սկսվելու:
«Ուսուցիչներին ասել էր՝ «ուզում եմ զենք վերցնել և կանգնել սահմանին, կտեսնեք, թե ինձանով որքան եք հպարտանալու»: Զրուցում էինք՝ մա՛մ, Ղարաբաղում՝ Աղդամում եմ ծառայելու: Ղարաբաղը մերն է, հայերինն է, այն երբեք ու երբեք Ադրբեջանինը չի լինի, քանի հայ ազգը կա ու լինելու է: Միշտ ասում էր՝ մա՛մ, ինչ էլ որ լինի, հանկարծ չլացես: Դու ուժեղ ես: Գնում եմ բանակ ու հետ գամ: Ոնց ինձ ճանապարհես, այդպես էլ գրկելու ես: Պատերազմի օրերին էլ նույն բառերն էր ասում՝ հեռուստացույց մի՛ նայեք, սուտ են խոսում, մեզ մոտ հանգիստ է ու խաղաղ»: Մայիսը սերժանտ էր, ջոկի հրամանատար: «Զորամասից պատվոգրեր ենք ստացել, «Հայոց բանակի գերազանցիկ» կրծքանշան ուներ: Միշտ ասում էր՝ չվախենա՛ք, քանի դեռ այստեղ ենք, ոչ մի բան չի լինելու: Շատ գոհ էր ծառայությունից, ասում էր՝ խաղ ու պար է ծառայությունը, օրերն այնպես են անցնում, որ չենք էլ հասկանում, թե այսօր ոնց քնեցինք, առավոտյան ինչպես արթնացանք: Երբ հարցնում էի՝ բանակում չկա՞ մի բան, որ քեզ անհանգստացնի, մի քիչ բծախնդիր ես: Արձագանքում էր՝ մամա՛, ամեն ինչ տղայի համար է, պետք է ամեն ինչին հարմարվես, որ կարողանաս ապագադ կառուցել ճիշտ մարդկանց հետ ճիշտ ձևով»:
Մայիսը մեկ անգամ արձակուրդ է գալիս՝ 2019 թ.-ի դեկտեմբերի 13-ին: «Այնպես էր ուզում անել, որ Նոր տարին մեզ հետ անցկացներ, բայց չստացվեց: Նոր տարին ու իր ծննդյան օրն իր համար ամենասպասված տոներն էին: Ծննդյան օրվանից մեկ ամիս առաջ սկսում էր նախապատրաստվել, որ ամեն ինչ, ինչպես ասում են, կարգ ու կանոնով անցնի: Նոր տարին իր համար ընտանեկան տոն էր, պետք է ընտանիքի կողքին լիներ: Մեր տան ավանդույթն էր, որ ամեն տարի տոնածառը պետք է Մայիսը զարդարեր: Բոլորին ասում էր՝ տոնածառին խաղալիք կախելիս ցանկություն պահեք, և մյուս տարի Աստված ձեր երազանքները կկատարի: Երբ արձակուրդ էր եկել և պետք է ամսի 23-ին վերադառնար Արցախ, հարցրեց՝ իսկ տոնածառը չե՞նք զարդարելու: Սպիտակ ու կապույտ խաղալիքներ գնեց, ասում էր՝ սպիտակը խաղաղության նշանն է, իսկ կապույտը երկինքն է: Չգիտեմ, թե ի՞նչ զգացողություն էր, բայց անընդհատ խաղաղության և Աստծո մասին էր խոսում: Զարդարեց տոնածառը և դեկտեմբերի 23-ին գնաց:
Այդ օրը վերջին անգամ ենք Մայիսին տեսել: Մայիսին, որպես գերազանցիկ զինվորի, տարել էին Ասկերան, դասընթացների էր մասնակցել, Մարտունի 3-ում նորակոչիկների սերժանտը պետք է լիներ, վերադարձավ Մարտունի, բայց նորակոչիկներին սերժանտ լինել չհասցրեց: Սեպտեմբերի 27-ից Մայիսն իր 18 հոգանոց ջոկատով Մարտունի 3-ի դիրքերն անառիկ է պահել»: Մայրիկը փաստում է՝ մինչև հոկտեմբերի 11-ը Մայիսն ու իր 72 զինակից ընկերները Մարտունի 3-ի դիրքերն անառիկ պահեցին. «Անգամ ադրբեջանական դիրքեր են գնացել, քարտեզներ բերել: Մեր տղաները մեզ ոչինչ չեն պատմել, հետո ենք իմացել: Հոկտեմբերի 7-ից 9-ն ընկած հատվածում հայրիկի հետ խոսեց Մայիսը, ասաց՝ «պա՛պ, մենակ տեսնես, թե ինչեր ենք արել, որ պատմեմ, կզարմանաս: Փառք Աստծո, մեր տղաներից ոչ մեկին ոչինչ չի եղել»: Հայրիկն ասել էր՝ զգույշ եղե՛ք, արձագանքել էր՝ պա՛պ ջան, Աստված մեզ պահում է, չմտածեք, ամեն ինչ լավ է լինելու: Հոկտեմբերի 11-ի առավոտյան զանգեց հայրիկին՝ պա՛պ ջան, զանգել եմ ձենդ լսեմ, երեկոյան էլի կզանգեմ:
Հոկտեմբերի 11-ին Ջալալ Հարությունյանի հրամանով մեր երեխաներին Մարտունի 3-ի դիրքերից իջեցնում են, տանում արդեն գրավված Հադրութ: 73 զինվոր և 3 հրամանատար ուղևորվում են Հադրութ, հայտնի 7-րդ վաշտը, մինչև հիմա խոսում են երեխաների քաջագործությունների մասին: Հետո իմացանք, որ Ջ. Հարությունյանը երեխաներին ուղարկեց Հադրութ, որպեսզի Մարտունի 3-ի դիրքերը ու բունկերները հանձնեն: Երեխաները միասին անմահացան»: Զրույցի ամենադժվար հարցը՝ ինչպե՞ս ու ե՞րբ գտաք ձեր տղային: «Մեր երեխաներին վաշտի բոլոր ծնողներով ենք փնտրել, մի համախմբված ընտանիք ենք դարձել: Թույլ չէին տալիս նրանց դուրս բերել Հադրութի անտառներից: 4-5 ժամ կռվել են թուրքական ջոկատների դեմ: Դեկտեմբերի 5-6-ին ծնողների, ռուսական խաղաղապահ ուժերի և Արցախից Կարեն Սարգսյանի ջանքերով մեր տղաներին դուրս բերեցին Հադրութից: 2021 թ.-ի հունվարի 21-ին՝ 100 օր հետո, ԴՆԹ-ի միջոցով գտանք Մայիսին»: Մայրիկն իր երազն է պատմում. «Հոկտեմբերի 14-ին երազում Մայիսս ասաց՝ մա՛մ, զարթնի՛ր, Հադրութում ենք, զարթնի՛ր, ողջ եմ:
Որևէ մեկս չգիտեինք, որ նրան Հադրութ են տեղափոխել, երբ զանգահարում էինք Մարտունի 3, մեզ ստում էին, ասում, որ երեխաներն ապահով տեղում են, ուղղակի կապ չկա: Մայիսն ինձ լուր տվեց, որ Հադրութում է, իրեն Մարտունիում չփնտրենք: Երեխաները կապ էին տվել հրամանատարությանը, եթե նրանք օգնության գնային, հնարավոր է 76-ից գոնե կեսը փրկվեին: Ճիշտ է, հուղարկավորել ենք Մայիսին, բայց չեմ հավատում և սպասում եմ նրա վերադարձին: Ամեն անգամ երազներումս ասում էր, որ ողջ է, գալու է: Երկու աղջիկ ունեմ, սպասում եմ իմ բալիկի ծննդին: Մեր կյանքի շարժիչ ուժը Մայիսն է, նրա ժպիտը, որ կարողացանք ապրել: Երկնքից մեզ ուժ է տալիս, հատկապես ինձ: Հավատացեք՝ թույլ չի տալիս ինձ լաց լինել»:
Հ. Գ. - Մայիս Ավետումյանը Արցախի նախագահի հրամանագրով հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով, «Մարտական ծառայություն», «Արիության համար» մեդալներով: Պարգևատրվել է որպես «Արծիվների վաշտի» զինվոր: Հուղարկավորված է Արմաշի ընտանեկան գերեզմանատանը:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
