Ինչպե՞ս էին հին ժամանակներում շների ու պտտանիվի միջոցով միս խորովում. «Փաստ»

Գրիլը շարժական կամ ոչ շարժական սարք է, որը նախատեսված է կերակուր, մասնավորապես միս պատրաստելու համար: Մարդկությունը սկսել է կրակի վրա միս պատրաստել ամենահին ժամանակներից: Գրիլի առաջին նախատիպ կարելի է համարել մ.թ.ա. 11-րդ դարին վերագրվող ամենապարզ ցանցը: 3-րդ դարում Չինաստանում հայտնվել է հատուկ կամադո վառարան: Անգլիայում միջնադարում միս խորովելու համար օգտագործել են, այսպես կոչված, շնային պտտանիվներ: Դրանք օգտագործվել են ինչպես ամրոցներում, այնպես էլ սովորական պանդոկներում: Խոհանոցում սովորաբար երկու շուն է հերթով աշխատել: Նրանք պտտեցրել են հատուկ անիվը, որն էլ իր հերթին պտտել է շամփուրը, որի վրա խոշոր մսակտորներ են եղել: Այդ պարզ մեխանիզմի շնորհիվ մսի խոշոր կտորները հնարավոր է եղել հավասարաչափ խորովել:

 

Խոհանոցի համար շներ օգտագործվել են հիմնականում Անգլիայում և Ֆրանսիայում մինչև 20-րդ դարի սկիզբը: Իսկ 18-րդ դարում մանղալն է տարածում գտել ամբողջ աշխարհում: Դրա շնորհիվ հայտնվել է նրբաճաշակ ուտեստ՝ խոզի միս, որը խորովվում է բաց կրակի վրա մի քանի ժամ: 1897 թվականից սովորական փայտի փոխարեն սկսել են օգտագործել փայտածուխ, իսկ 1921 թվականից Հենրի Ֆորդի ընկերությունը սկսել է փայտի թափոններից խորովածի համար փայտածուխի բրիկետներ պատրաստել: ԱՄՆ-ում սննդի բացօթյա պատրաստման բում է արձանագրվել 1940-ականների կեսերից: Մանղալ սկսել են օգտագործել ամենուր:

 

Նշենք, որ այդ բոլոր մանղալները եղել են աղյուսից՝ ֆիքսված նույն տեղում, իսկ վատ եղանակը, անձրևը, քամին խանգարել են որակյալ խորովածի պատրաստմանը, և միսը վառելու, հում մնալու կամ չափազանց չորացրած դառնալու հավանականությունը շատ մեծ է եղել: 1952 թվականին եռակցող Ջորջ Սթիվենը՝ Չիկագոյից, բարելավել է մանղալը՝ այն դարձնելով ավելի հարմար և գործնական: Ասում են, որ Սթիվենը իր առաջին գրիլը ստեղծել է մետաղական ծովային բույից՝ այն երկու մասի բաժանելով և հետո դրան ոտքեր եռակցելով: Այդ գրիլը նման է եղել մետաղյա գմբեթավոր վառարանի, որը վերևում փակվում էր ամուր կափարիչով՝ ուտեստի բույրը պահպանելու և ջերմությունը հավասարաչափ բաշխելու համար: Սթիվի ընկերներին և ծանոթներին դուր է եկել այդ մանղալը, և նա սկսել է պատվերներ ստանալ դրա պատրաստման համար: Այսպես հայտնվել է առաջին գրիլը: Որոշ ժամանակ անց պարզ է դարձել, որ հասարակության կարիքները բավարարելու համար անհրաժեշտ է սկսել գրիլների զանգվածային արտադրություն: Ժամանակի ընթացքում տարբեր բարելավումներ են մտցվել, ավելացվել են նոր հարմարանքներ, և սկսվել է գրիլների զանգվածային արտադրություն:

 

Գրիլի հետագա զարգացման ժամանակ աշխատանքը բարելավելու համար օգտագործվել են նոր տեխնոլոգիաներ և նյութեր: 1985 թվականին հայտնվել են գազային գրիլներ, ինչի շնորհիվ ավելացել է գրիլի վրա պատրաստվող ուտեստների տեսականին։ Բիլլ Բեստը 1980-ականներին հորինում է գրիլի ինֆրակարմիր այրիչը: Նման գրիլներ սկսել են լայնորեն օգտագործել ռեստորաններում: Պարզվել է, որ նման սարքի վրա միսը ստացվում է խրթխրթան կեղևով և, միևնույն ժամանակ, հյութեղ: Գրիլը հիմա էլ շարունակում է բարելավվել, այն դառնում է ավելի հարմարավետ, ավելի պարզ օգտագործման տեսակետից: Դրանք դարձել են ոչ կոնտակտային և կոնտակտային, էլեկտրական և գազային, բայց ամենատարածվածը դեռ փայտածուխային գրիլներն են: 2012 թվականին ֆինն դիզայներները ստեղծել են 22×18 սմ չափերի փոքրիկ գրիլ, որը օպտիմալ է խոշոր քաղաքներում օգտագործման համար: Ներկայում գրիլներ առկա են ինչպես ռեստորանների խոհանոցներում, այնպես էլ մարդկանց տներում:

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում