Մանկական գրականության մեջ իրենց տեղն ունեն այսպես կոչված մանկական ձմեռային գրականությունը, որն էլ իր հերթին պայմանականորեն բաժանվում է հետևյալ խմբերի` Ս Ծննդյան պատմություններ, ժողովրդական հեքիաթներ և հեղինակային ստեղծագործություններ: Առաջին խմբի հիմնադիր համարվում է Չարլզ Դիքենսը, ով 1843 թվականին գրում է «Ս. Ծննդյան արձակ երգը» ծերունի միսթըր Սկրուջի մասին, ով հոգիների հետ հանդիպումից հետո փոխվում է: Այս խմբի առավել զգացական ու նուրբ գործերից է Հանս Քրիստիան Անդերսենի «Լուղկիներով աղջիկը»: Յուրաքանչյուր Սուրբծննդյան պատմության մեջ պարտադիր է հրաշքի գոյությունը և վերածնվում կամ վերափոխվում հերոսը: Սակայն ռուսական գրականության մեջ այն ավելի իրապաշտական դարձավ. ռուս հեղինակներիը հրաժարվեցին հրաշքից և պահպանեցին միայն մանկությանն հատուկ թեմատիկան` մանկություն, սեր, ներողամտություն, սոցիալական թեմատիկ շերտ, բարու հաղթանակ և այլն և արդյունքում կարողացան խորամուխ լինել իրական կյանքի ոգեկան խորքերի մեջ: Այս իմաստով կարելի է հիշատակել Դոստոևսկու հայտնի մահացող փոքրիկ տղան «Փոքրիկը Քրիստոսի գրկում եղևնու տակ» պատմվածքում, կամ Լեոնիդ Անդրեևի պատմվածքի փոքրիկ հրեշտակը, որը հալչեց «չար տղա» Սանկայի լապտերի ջերմությունից: Սրբագրական պատմվածքներ ունեն ռուս շատ դասականներ` Բունինը, Չեխովը, Կուպրինը և այլոք: Այսօր այդ ավանդույթը շարունակում են ժամանակակից հեղինակները, ինչպես օրինակ Օլեսյա Նիկոլաևան:
Այս պատմությունների մեջ առանձնանում է Նիկոլայ Գոգոլի «Սուրբ Ծննդյան գիշերը», որը ոչ այնքան պատմվածք է, որքան հեքիաթ` գրված ժողովրդական սյուժետային կտորների համակցությամբ: Այստեղ մենք տեսնում ենք, թե ինչպես են կենդանանում վերստին հին ռուսական հեթանոսական սովորություններն ու ավանդույթները և միախառնվում զուտ քրիստոնեական տոնի ու տոնին հատուկ սովորությունների ու ավանդույթների հետ: Իհարկե բոլոր մասնագետներն էլ ընդունում են այսօր, որ ժողովրդական հեքիաթները արտացոլում են հին հավատալիքները. նույն բոլորիս շատ սիրելի Ձմեռ Պապին հայտնի Մորոզկան է կամ Մորոզ Իվանովիչը, որը ռուսական տպագիր գրականության մեջ հայտնվել է 1840 թվականին` Վ. Օդոևսկու «Իրինեյ պապիկի հեքիաթները» ժողովածուում, և հանդիսանում է հեթանոսական այն աստվածությունը, ով համարվում է ձմեռային ցրտի ու սառնամանիքի տիրակալը: Պետք է ասել, որ Ձմեռ Պապին որևէ աղերս չի ունեցել ոչ Ս Ծնունդի ոչ Նոր Տարվա հետ.դեկտեմբերի 24-25-ին, որ ձմեռային արևադարձի օրն էր, տոնախմբվում էր նոր Արևի` Կոլյադայի ծնունդը (այստեղից են առաջացել «կոլյադկաները»). Միայն XIX դարի վերջին, երբ Ալեքսանդր II Ազատարար ցարը չկարողացավ եվրոպական Սանտա Կլաուսին ընտելացնել Ռուսաստանում, Ձմեռ Պապը սկսեց հարազատանալ Ս Ծննդյան տոնի հետ:
Հեղափոխությունից հետո Ձմեռ Պապին էլ Ամանորն էլ, Ս Ծնունդն էլ անհետացան և միայն 1930-ական թթ «վերակենդանացավ» Ձմեռ Պապին, այն էլ նորովի: Խորհրդային գրականության մեջ Սուրբծննդյան պատմությունները ասպարեզից հեռանում են, երևույթ, որը երբեք եվրոպական գրականության մեջ տեղի չի ունեցել: Հեքիաթները խորհրդային իրականության մեջ արդեն միայն Ամանորյա էին, ինչպես օրինակ Ս. Մարշակի «Տասներկու ամիսները»:
Հետաքրքրական է, որ Ս Ծննդյան պատմությունների սյուժեները տարբեր ժողովուրդների մոտ կրկնվում են: Գրիմմ եղբայրների կողմից մշակված «Սառնամանիք տատիկը» շատ նման է իր սյուժեով ռուսական Մորոզկայի հեքիաթին:
Բավական բարդ ճակատագիր ունեցել է նաև եվրոպական Սանտա Կլաուսը: Բոլորն էլ գիտեն, որ Սանտա Կլաուսի նախատիպը համաքրիստոնեական նշանավոր Սուրբ Նիկողայոս Սքանչելագործն է, ով իր ողջ հարստությունը բաժանել է աղքատ ընտանիքներին ու չքավոր երեխաներին: Այս պատճառով էլ եվրոպական մայրցամաքում վանականները Ս. Նիկողայոսի օրը ու նաև Ս Ծննդին ցայսօր նվերներ են բաժանում երեխաներին, որոնք սովորաբար լինում են քաղցրեղենով լի տոպրակներ: Սանտա Կլաուսի ներկայիս կերպարը ստեղծվել է միայն 1823 թ. «Ս. Ծննդյան գիշեր կամ Ս․ Նիկողայոսի այցելությունը» մանկական բանաստեղծությամբ, որի հեղինակն ամերիկացի Քլիմենթ Մուրն է: Այդ ժամանակ էլ Սանտայի մոտ հայտնվում են սահնակ, եղջերուներ, ծխնելույզների մեջ մտնելու և բուխարու մոտ կախված նասկիների մեջ նվերներ թողնելու սովորությունը:
Ինչ վերաբերում է ժողովրդական սովորություններին ու ավանդույթներին, ապա այստեղ ևս կան նմանություններ: Հին Գերմաններն օրինակ նույնպես նշում էին ձմեռային արևադարձի օրը, որը կոչվում է Յոլ. այստեղից էլ գալիս է Ամանորյա տոնածառի գաղափարն ու այն զարդարելու ավանդույթը: Իսկ հրավառությունների ավանդույթը գալիս է Չինաստանից, որտեղ այն կիրառվում է չար ոգիներին հեռացնելու համար:
Բավական յուրօրինակ է Ամանորյա ճապոնական ավանդույթը: Ամանորի գիշերն այստեղ տաճարում մեծ տաճարական զանգը զանգահարում են108 անգամ, որոնցից յուրաքանչյուրը խորհրդանշում է մի որոշակի մեղք կամ արատ և այն խորհրդանշում է այն, որ մարդիկ հեռացող տարվա հետ հիշատակում են բոլոր հնարավոր մեղքերն ու արատները, որպեսզի նոր տարում հեռու մնան դրանից:Գևորգ Գրիգորյանի ֆեյսբուքյան գրառումը
То, что делает Церковь, исходит только и только из интересов армянского народа и Армянской государственности: «Паст»
Большая авантюра: что ждет долю США в размере 74 процентов? «Паст»
Кому выгоден подход «отвергать всех»? «Паст»
Властям не нужны ни объективные наблюдатели, ни справедливые выборы։ «Паст»
Апелляционный суд отменил оправдательный вердикт в отношении троих членов движения «Тавуш за Родину»
Кэшбэк до 2% с картами IDBank Mastercard и ArCa
Фотограф Армен Амбарцумян удостоен награды ISPWP
Испания приветствует прогресс в процессе нормализации отношений между Азербайджаном и Арменией
Президент США: Путин пойдет на уступки
Айк Мартиросян стал победителем Международного шахматного турнира
Инспекционный орган по надзору за рынком Армении в 2025 году выписал штрафы на сумму более $1,1 млн.
Самые дорогие сумки Мелании Трамп: крокодиловая Birkin за сотни тысяч долларов и другие люксовые сокровища
Парламент Армении одобрил в первом чтении законопроект о внесении поправок в Избирательный кодекс
Трамп: США в вопросе Гренландии могут делать «все, что захотят»
ААЦ подала два иска против Степана Асатряна
За пределами политических лозунгов — вопрос экономической ориентации Армении
Рынок ЕАЭС без промышленной динамики: экономический тупик Армении
ВТБ (Армения) выпустил карту MIR Travel для удобных платежей и переводов между Россией и Арменией
Кэшбэк до 2%, бесплатная карта Mastercard и бесплатная карта ArCa при присоединении к IDSalary
Они «анализируют» речь других, оставляя в стороне собственные дела: «Паст»
Что еще «откроют» перед выборами? «Паст»
Недействительные говорят о «недействительности»: «Паст»
Стартует конкурс образовательной программы «Армянские Виртуозы» фонда «Музыка во имя будущего»
Ожидается рост цен на земли: «Паст»
Забронируйте участие в конференции FINTECH360 до 31 марта и получите скидку 15%
Власти Армении сознательно обирают народ: ежедневно из карманов населения выкачивается более 500 миллионов драмов
BVLGARI на LVMH Watch Week 2026: «Искусство золота» в римском стиле и швейцарской точности
Пашинян обвинил оппозицию в разрушении железной дороги, отвечая на вопрос о поездах в Азербайджан
Безопасность и суверенитет: вызовы Армении на Южном Кавказе
«Интер» поздравил Генриха Мхитаряна с днем рождения
Константин Орбелян номинирован на премию Cultural Icon Award
В Европе опасаются, что в Давосе Трамп объявит о новой альтернативе ООН
Трамп включил армяно-азербайджанский процесс в список своих достижений за 365 дней у власти
В Германии сошел с рельсов поезд метро
В Армении 27 января объявлен днем памяти погибших при защите Отечества
Главный дипломат ЕС прокомментировала угрозы Трампа захватить Гренландию
Кто возглавит опытную партию, и каковы его амбиции? «Паст»
В Братиславе сформирован международный фронт защиты Армянской Апостольской Церкви: «Паст»
Власти всячески препятствовали проведению мероприятия «Мы есть»: «Паст»
Правительство Армения просит льгот для торговли со странами ЕАЭС
Россия может увеличить срок пребывания в стране перевозчиков из Армении
Трамп заявил, что больше не будет думать только о мире
Спикер: Ереван будет пытаться найти решение для возвращения всех пленных из Баку
Гамбарян: Вопросы «церковь-священнослужитель» выходят за рамки государственного контроля
Сеть фиксированной связи Ucom доступна в Зовуни
27-29 апреля в Ереване состоится международная конференция FINTECH360
Внешние «игроки» уже открыто вмешиваются во внутренние дела Армении: «Паст»
Коррупция вернулась в КГД? «Паст»
Отравились не едой, а... угарным газом: «Паст»
Нарушение годами: нулевое производство: почему Антикоррупционный комитет «не видит» очевидного? «Паст»
«Армянские Орлы» поддерживают дружественные власти и народ Ирана: Дональд Трамп является разрушительным диктатором для независимых и суверенных государств․ Хачик Асрян
Начался процесс аттестации на 2026 год высшего и старшего офицерского состава Вооруженных Сил РА
Во Франции проводится расследование по факту кибератаки на почту: сообщается о пророссийских хакерах
Ливанский судья допросит в Болгарии судовладельца, объявленного в розыск в связи со взрывом в порту Бейрута
Тысячи словаков по всей стране вышли на протесты против правительства Фицо
Стартует конкурс образовательной программы «Армянские Виртуозы» фонда «Музыка во имя будущего»1
Большая авантюра: что ждет долю США в размере 74 процентов? «Паст»2
Ожидается рост цен на земли: «Паст»3
Что еще «откроют» перед выборами? «Паст»4
То, что делает Церковь, исходит только и только из интересов армянского народа и Армянской государст...5