Ի՞նչ կտա ազատ մուտ­քը դե­պի տվյալ­նե­րի բա­զա­ներ

eurasianet.org-ը «Հայկական իշխանությունները փորձում են ավելացնել թափանցիկությունը» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանի կառավարությունը շրջանառության մեջ է դրել օրենքի նախագիծ, որը հնարավորություն կտա իրականացնել թափանցիկության ավելացման՝ կառավարության խոստումը:

Ըստ այդ օրենքի, կհեշտացվի իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի և կադաստրի բազաների տվյալների հասանելիությունը ԶԼՄ-ների համար, որն էլ կհեշտացնի կոռուպցիայի դեմ պայքարին ուղղված լրագրողական հետաքննությունների իրականացումը: Ներկայումս արդարադատության նախարարության իրավաբանական անձանց տվյալների բազայում մեկ գրության հետ ծանոթանալը արժե 7, իսկ հողային կադաստրում` 10 դոլար:

Սա մեծապես բարդացնում է լրագրողների աշխատանքը, հատկապես, եթե նրանք աշխատում են մի հոդվածի վրա, որի պատրաստման համար անհրաժեշտ է ծանոթանալ մեծ թվով տվյալների հետ: Այժմ առաջարկվում է կատարել փոփոխություններ և լրացումներ մի շարք օրենքների մեջ, ինչը լրագրողներին կտա էլեկտրոնային համակարգից անվճար օգտվելու հնարավորություն: Նախկին լրագրող Սիսակ Գաբրիելյանը, որը ներկայումս իշխող «Իմ քայլը» դաշինքի պատգամավոր է , Eurasianet.org- ի հետ զրույցում ասել է, որ նմանատիպ օրենքի նախագիծը նախատեսվում է ընդունել մինչև տարեվերջ: Մշակման փուլում է նաև օրենքի նախագիծ, ըստ որի, հանքարդյունաբերական ընկերությունները պետք է տրամադրեն իրենց սեփականատերերի անունները:

Հայաստանում գործող հետաքննող լրագրողները ևս ողջունում են այս քայլերը: Ըստ Hetq.am կայքի լրագրող Դիանա Ղազարյանի, ինքը շատ է գրում պետական գնումների մասին, բայց ստիպված է լինում սահմանափակվել, երբ պետք է տվյալների բազաներից փաստաթղթեր գնել: Նրա խոսքերով, տվյալների բազաների ազատ մուտքն անգնահատելի ռեսուրս կդառնա լրագրողների համար:

Եթե օրենքն ընդունվի, իրենք «կարող են հեշտությամբ ուսումնասիրել տվյալները և բացահայտել կոռուպցիայի հետ կապված բազմաթիվ գործարքներ»: Կոռուպցիայի դեմ պայքարի և կազմակերպված հանցագործությունների բացահայտման նախագծի (OCCRP) գլխավոր խմբագիր Իլ յա Լոզովսկին գտնում է, որ հետաքննող լրագրողների համար կառավարության տվյալների բազաների և այլ նյութերի հասանելիության կարևորությունը դժվար է գերագնահատել:

Ըստ նրա, «իրենց դեպքում սա կարող է վճռորոշ լինել այն հարցի կապակցությամբ, թե արդյոք նյութը կհրապարակվի՞, քանի որ իրենք չեն ընդունում հոդվածներ, որոնք հիմնված են միայն երրորդ կողմի տեղեկատվության կամ բանավոր հարցազրույցների վրա»:

Ներկայումս Հայաստանի լրագրողները անվճար կարող են ստանալ միայն պետական տվյալների բազաների հիմնական տեղեկատվությունը, օրինակ` հասցե, գրանցման ամսաթիվ և ձեռնարկության հիմնադիրների անունները:

Ավելի մանրամասն տեղեկություններ ստանալու համար, ներառյալ բաժնետերեր, տնօրեններ, ընկերակցության կանոնադրության և այլ կապակցված անձանց անուններ, պետք է վճարել: Սակայն հետաքննող լրագրողները պետք է հսկայական քանակությամբ տվյալներ հավաքեն, և երբ նրանք ստիպված են վճարել յուրաքանչյուր փաստաթղթի համար՝ հետաքննության արժեքը կարող է խոչընդոտ հանդիսանալ նյութի պատրաստման համար: Օրինակ՝ բիզնեսի իրական սեփականատիրոջը գտնելու համար լրագրողը երբեմն ստիպված է լինում գնել տասնյակ գրություններ: Civilnet լրատվական կայքի լրագրող Մկրտիչ Կարապետյանը հայկական քաղաքական վերնախավի անշարժ գույքի մասին վերջերս կատարված հետաքննական նյութի վրա ծախսել է մոտ 68 դոլար, և ծախսերը նվազագույնի հասցնելու համար նա ստիպված է եղել լրացուցիչ այլ աշխատանքներ կատարել: 

Ըստ նրա, «այն, որ տվյալների բազաները ազատ չեն, բարդացնում է իրենց աշխատանքը»: Միևնույն ժամանակ Հայաստանում կառավարության գործունեության թափանցիկության ապահովման աշխատանքները հեռու են բավարար լինելուց:

Օրինակ, «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքի պահանջի համաձայն, հարցման պատասխանի մշակումը պետք է տևի 5 օր, իսկ հատկապես ծանր դեպքերում` մինչև 30 օր: Հարևան Վրաստանում այդ ժամանակահատվածը սահմանափակվում է ընդամենը 10 օրով: Ըստ լրագրող Արտակ Համբարձումյանի, այս քայլի շնորհիվ Հայաստանը կհասնի Վրաստանի և Ուկրաինայի «հետհեղափոխական» կառավարություններին, որոնք նույնպես բացել են տվյալների բազաները և այլ պետական նյութերը:

Համբարձումյանը կարծում է, որ «կոմերցիոն ձեռնարկությունների հիմնական տվյալների հասանելիությունը համարվում է երկրի ժողովրդավարացման գործընթացի կարևոր կողմ, և այն հետաքննական լրագրության որակի բարձրացմանը նպաստող գործոն է»: Սակայն նա նաև այն կարծիքին է, որ տվյալների բազաները պետք է բաց լինեն բոլորի, այլ ոչ թե միայն լրագրողների համար: Ընդ որում, հարց է բարձրացնում, թե «ինչպե՞ս են որոշելու, թե որոնք են ԶԼՄ-ները, իսկ որոնք՝ ոչ, բացի դա, ինչպե՞ս պետք է հարցը լուծվի արտահաստիքային լրագրողների, օտարերկրյա հետաքննող լրատվամիջոցների կամ ՀԿների դեպքում»:

Նա նաև նշել է, որ 2018 թվականին իշխանությունները տվյալների բազաներ մուտք գործելու համար վճարներից վաստակել են ընդամենը 30 հազար դոլար, այսինքն՝ եկամտի այս աղբյուրը էական չէ պետության համար:

Կամո Խաչիկյան

 

 

ԱԺ-ն քննարկում է Ապրիլյան քննիչ հանձնաժողովի գործունեության ժամկետը երկարաձգելու հարցը (տեսանյութ) Վերջին օրերին սահմանին ընդհանրապես լարվածություն չկա. Գաբրիել Բալայան Բանակցությունները դեռ չեն ավարտվել․ Մհեր Գրիգորյանը՝ գազի գնի մասին «Մարդիկ պատկերացնում են համերգ վարչապետի հայտերով»․ Փաշինյանը՝ Սերժ Սարգսյանի քրգործի մասին Պոլսո Հայոց պատրիարքի ընտրության 1-ին փուլում, նախնական տվյալներով, հաղթում է Սահակ Մաշալյանը Պատվերով համերգ չի. Փաշինյանը` Սերժ Սարգսյանի մեղադրանքի մասին «Այսօր փոթորիկ է լինելու. «Առաջին տիկինների ծնկների» միջազգային պրոտոկոլն ենք «ուսումնասիրելու»․ Աննա Հակոբյան Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձել է Սերժ Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքի արձագանքներին Ընդունվեց ծառայությունից նաև 5 տարի անց հաշմանդամության կարգ տալու օրինագիծը Մահվան ելքով վրաերթ` Երևանում. վարորդը դիմել է փախուստի ԱԺ-ն առաջին ընթերցմամբ ընդունեց զինծառայողին ինքնասպանության դրդելու պատիժը խստացնող օրինագիծը ՈՒՂԻՂ. Վարչապետը, նախագահն ու բարձրաստիճան պաշտոնյաներ Ծիծեռնակաբերդում են Առաջիկա շաբաթվա ընթացքում տեղումներ չունենք. Գագիկ Սուրենյան Օրվա խորհուրդ Այսօր Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի եւ այդ հանցագործությունը կանխարգելելու միջազգային օրն է Ադրբեջանը բաց է թողել Ղարաբաղյան հակամարտությունը ուժային միջոցներով լուծելու հնարավորությունները. ռուս փորձագետ Կոշ համայնքում գործող համայնքի ղեկավարի հետ կապված անձինք ուղղորդում էին ընտրողներին. «Անկախ դիտորդ» Խանջյան փողոցում վիճաբանության մասնակիցներին «կարմիր բերետները» «փռել են ասֆալտին» Գեղարքունիքում 28-ամյա վարորդը բախվել է քարե շինության պատին, այնուհետեւ КаМАЗ-ին Խոշոր ավտովթար Արմավիրի մարզում. Ford Transit-ը հայտնվել է ջրատարի մեջ
Ամանորյա նորաձևությունը 2020-ին. Ինչ պետք է հագնել տոներին՝ ըստ Ֆաինա Հարությունյանի «Լարվածությունից լրիվ փայտի եմ վերածվել»․ Լիլուն հարսանեկան պարից հատված է հրապարակել Խեցգետիններին հետաքրքիր օր է սպասվում․ դեկտեմբերի 9-ի աստղագուշակը «Ի՞նչ եք ուզում Ձմեռ պապիկից»․ Սիլվի Բարկովայի ամանորյա ֆոտոշարքը Հաջողության չինական հորոսկոպ․ 2020-ին ո՞ւմ են սպասվում բազում հաջողություններ Իսկական սուրբծննդյան հեքիաթ․ ինչպես է Քիմ Քարդաշյանը տոներին ընդառաջ զարդարել տունը (վիդեո) Կենդանակերպի նշաններ, որոնց հրաշք է սպասում 2020թ․ ամանորյա գիշերը Մարդու մարմնի 5 բույր, որոնք զգուշացնում են առողջական լուրջ խնդիրներ ունենալու մասին,պետք չէ անտեսել դրանք Կշեռքներին անախարժություններով լի օր է սպասվում․ Դեկտեմբերի 8-ի աստղագուշակը Զիրոյանին հանդիպեցի թատրոնի միջանցքում : Նրա մարդկային որակները նկատեցի վայրկյաններ անց
website by Sargssyan