Դաշնամուր՝ մարդկության պատմության ամենակարևոր երաժշտական գործիքներից մեկը

18-րդ դարի սկզբին եվրոպական մշակույթի պատմության վրա մեծապես ազդել է այնպիսի իրադարձություն, ինչպիսին է դաշնամուրի ստեղծումը: Արևմտյան քաղաքակրթության երաժշտական մշակույթը ամբողջովին փոխվել է դաշնամուրի հայտնվելու հետևանքով: Պատմությունից հայտնի է, որ միջնադարում եղել են ստեղնաշարային երաժշտական գործիքներ:

Նրանցից ամենահինն երգեհոնն է, որը փողային-ստեղնաշարային գործիք է և չունի լարեր, բայց ունի բազմաթիվ խողովակներ: Ահա թե ինչու կարելի է ասել, որ դաշնամուրը երգեհոնի ուղղակի հետնորդը չէ: 18-րդ դարի կոմպոզիտորներն ու երաժիշտները հասկանում էին, որ իրենց պետք է ինչ-որ նոր երաժշտական գործիք, որն իր հնչեղությամբ չի զիջում ջութակին:

Կար անհրաժեշտություն այնպիսի երաժշտական գործիքի, որի դինամիկ տիրույթը բավականաչափ մեծ լիներ: Նման պահանջները կարողացավ կյանքի կոչել երաժշտական գործիքներ արտադրող Մեդիչի ընտանիքի իտալացի վարպետ Բարտոլոմեո Քրիստոֆորին։

Հենց նրա՝ 1709 թվականին ստեղծած երաժշտական գործիքից էլ սկսվել է դաշնամուրի պատմությունը: Իր երաժշտական գործիքին Քրիստոֆորին անվանեց «gravicembalo col piano e forte», որը թարգմանվում է որպես «ստեղնաշարային գործիք, որը բարձրաձայն ու նրբագեղ է նվագում»: 

Ավելի ուշ այդ անունը կրճատվեց՝ դառնալով մեկ բառ՝ piano (pianoforte)` «դաշնամուր»: 1916 և 1917 թվականներին նմանատիպ գործիքներ ստեղծեցին ֆրանսիացի Ժան Մարիուսը և գերմանացի Քրիստոֆեր Գոթլիեբ Շրետրերը:

Քրիստոֆորիի շատ պարզ դաշնամուրը ուներ ստեղներ, վուշե մուրճիկներ և ստեղների հետադարձիչ: Նա չուներ դոմպֆեր և ոտնակ:

Ստեղնին հարվածելիս մուրճիկը հարվածում էր լարին, որից էլ այն սկսում էր տատանվել և ձայն արձակել։

Դա այն վիբրացիան է, որն առաջացնում է կլավիկորդը կամ կլավեսինը: Մուրճիկը, շնորհիվ հետադարձ մեխանիզմի, կպած չէր մնում լարին, հետ էր գնում և ընդունում իր ելակետային դիրքը, որի արդյունքում չէր խլացնում լարի վիբրացիոն ձայնը։ Երաժշտական այս գործիքի դինամիկ դիապազոնը և ռեզոնանս առաջացնելու հատկությունը հենց այն որակներն են, որոնք տարբերում են դաշնամուրը այլ երաժշտական գործիքներից։ 

Գործիքի համարյա զանգային հնչեղությունը հնարավոր է դառնում շնորհիվ նրա պողպատե շրջանակի և փայտյա մարմնի: Դաշնամուրը իր նախորդներից տարբերվում էր իր ձայնով, որը կարող է լինել ոչ միայն ցածր կամ բարձր, այլ նաև կրեշենդո և դիմունեդո ստեղծող՝ ունակ դինամիկան աստիճանաբար կամ հանկարծակի փոխելու:

Չնայած այն բանին, որ դաշնամուրը ընդամենը 300 տարվա պատմություն ունի, այնուամենայնիվ, այս գործիքի ստեղծումը երաժշտական արվեստի շրջադարձային կետ է հանդիսանում: Ամբողջ եվրոպական երաժշտությունը, որը համաշխարհային մշակույթի կարևորագույն մասն է, փոխել է իր բնույթը այս գյուտի շնորհիվ:

Արդեն երեք հարյուր տարի է, որ բոլոր մեծ ու տաղանդավոր կոմպոզիտորները ստեղծագործում են դաշնամուրի համար ու դաշնամուրի միջոցով: Նրանցից շատերը հայտնի են դարձել հենց իրենց դաշնամուրային աշխատանքներով:

Դաշնամուրի աճող ժողովրդականության հետ մեկտեղ ժամանակի ընթացքում սկսեցին հայտնվել վիրտուոզ դաշնակահարներ: Մի խոսքով, դաշնամուրը չջնջվող հետք է թողել համաշխարհային մշակույթի պատմության մեջ՝ դառնալով մարդկության պատմության ամենակարևոր երաժշտական գործիքներից մեկը:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը

 

 

 

Արտակ Դավթյանն այցելել է կենտոնական զինվորական հոսպիտալ. Տեսակցել է վերակենդանացման բաժանմունքում գտնվողներին Եթե հեղափոխությունից հետո շատ բաներ փոխված լինեին՝ մենք այսօր չէինք հավաքվի. Տիգրան Ուրիխանյան (տեսանյութ) Ադրբեջանը մեկ շաբաթում հրադադարի ռեժիմը խախտել է շուրջ 155 անգամ Իրանում հինգ պատգամավոր վարակվել է կորոնավիրուսով Ողբերգական դեպք Գյումրիում. կինը տանը զույգ որդի է ունեցել. նրանք մահացած են ծնվել Պետք է արգելվի բժշկական դիմակների արտահանումը․ Էդմոն Մարուքյան Պակիստանում 5 մարդ է զոհվել գործարանում պայթյունից Երեւանում շտապօգնության աշխատակիցները իրանական համարանիշներով բեռնատարից իջեցնում են վարորդին եւ դիմակ դնում Հայաստանում առաջիկա օրերին սպասվում են տեղումներ Էրդողանը պայմանավորվածություն պահող չէ ու այս ամբողջ պատմությունը հենց դրա մասին է․ քաղաքագետ Աղավնի Գրիգորյան. Մենք ու մեր Պո-եզը Շաբաթօրյա ընթերցումներ «Փաստ» օրաթերթից) Աղավնի Գրիգորյան. Գորտը (Շաբաթօրյա ընթերցումներ «Փաստ» օրաթերթից) ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ Աբրահամ Հարությունյան. Ժանտախտ (Շաբաթօրյա ընթերցումներ «Փաստ» օրաթերթից) ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (29 ՓԵՏՐՎԱՐԻ). Ով­քե՞ր են իրենց ծննդյան օրը նշել ու նշում չորս տա­րին մեկ Արսեն Թորոսյանը հարկայինի նախկին օպերին ՁԻԱՀ-ի կանխարգելման կենտրոնի տնօրեն է նշանակել. «Փաստ» «Ագ­րո­քի­մի­ա­կան ծա­ռա­յու­թյու­նը» վե­րան­վան­վել է.ի՞նչ գոր­ծա­ռույթ­ներ է այն իրա­կա­նաց­նե­լու. «Փաստ» Նոնա Վանեցյանը դուստր է ունեցել «Իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը քաղ­հա­սա­րա­կու­թյան հետ աշ­խա­տել ընդ­հան­րա­պես չգի­տեն»․ «Փաստ» «Հա­մա­կարգ­ված և տրա­մա­բան­ված որևէ գոր­ծո­ղու­թյուն չկա».լավ տնտե­սա­կան աճ, բայց մի­այն պաշ­տո­նա­պես. «Փաստ»
website by Sargssyan