Հիբ­րի­դա­յին ռե­ժի­մի վտանգ­նե­րը.ո՞ր ճա­նա­պարհն է ընտ­րել իշ­խա­նու­թյու­նը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Յուրաքանչյուր ժողովրդավարական երկրի համար կարևոր է իշխանության երեք ճյուղերի՝ գործադիր, օրենսդիր և դատական, լիարժեք անկախությունը։ 

Միայն իշխանության ճյուղերի անկախությունն է, որ ապահովում է փոխզսպումների և հակակշիռների համակարգը և թույլ չի տալիս, որ երկիրը գլորվի դեպի ավտորիտարիզմ։

Հայաստանում տեղի ունեցած իշխանափոխությունից հետո նոր իշխանությունները շատ են սիրում տարփողել՝ հատկապես օտարերկրյա պաշտոնատար անձանց հետ հանդիպումներում, թե Հայաստանում ժողովրդավարությունը լիակատար գործում է։ 

Սակայն եթե հայտարարությունները մի կողմ ենք դնում և դիտարկում ենք, թե ինչպիսի իրավիճակ է իշխանության ճյուղերում, այլ պատկեր է ստացվում։

Խնդիրն այն է, որ անցած տարվա դեկտեմբերին տեղի ունեցած ընտրությունների արդյունքում ձևավորված օրենսդիր իշխանությունն իր որակական հատկանիշներով շատ թույլ է և լիովին կրում է գործադիր իշխանության ազդեցությունը։ 

Ազգային ժողովում հայտնված պատգամավորների գերակշիռ մասը չունի քաղաքական գործունեության փորձ, հանրությունը չի ճանաչում նրանց, ուստի այդ պատգամավորները չունեն նաև քաղաքական կշիռ։ 

Սրանով նրանց կախվածությունը գործադիր իշխանության ղեկավարությունից մեծանում է, որովհետև առանց որևէ դժվարության նրանց կարելի է պարտադրել մանդատը վայր դնել, իսկ դա հանրային դժգոհության տեղիք չի տա։ 

Օրենսդիրները լուռումունջ պետք է դառնան գործադիրի կամակատարը և քվեարկեն միայն այնպես, ինչպես իրենց կասեն, կամ կառավարության մոտեցումներին դեմ գնալու դեպքում վայր դնեն իրենց մանդատները, ինչպես արեց ՔՊ-ական պատգամավոր Էդգար Առաքել յանը։

Թվում է, թե պառլամենտական հանրապետությունում օրենսդիր իշխանության դերակատարությունը պետք է լինի ամենաբարձրը, սակայն Ազգային ժողովը լիովին չի արտահայտում հանրային տրամադրությունները։ 

Ըստ էության, խորհրդարանում միայն մեկ ուժ է, ի դեմս ԲՀԿ-ի, որն անհրաժեշտության դեպքում կարող է հակադրվել կառավարության քաղաքականությանը այս կամ այն հարցում և ներկայացնել այլընտրանքային տեսակետ։

Արդյունքում հաճախ հանրությանը հուզող հարցերի քննարկումը տեղի է ունենում այլ քաղաքական խողովակների և արտախորհրդարանական ուժերի միջոցով, ինչպես դա եղավ Ստամբուլ յան կոնվենցիայի, Ամուլսարի խնդրի հետ կապված ռիսկերի բարձրաձայնման տեսանկյունից։

Ինչպես տեսնում ենք, ներկա պահին խորհրդարանական մեծամասնությունը՝ գումարած ԼՀԿ-ն, գործադիր իշխանության կողմից լիովին վերահսկելի է, սակայն դատական իշխանության ինքնուրույնությունը դեռևս պահպանվում է։ 

Որպեսզի դատական իշխանության կայացրած որոշումները հանկարծ չհակադրվեն իշխանության որդեգրած քաղաքական կուրսին, հայտարարվեց դատական համակարգում վեթթինգ անցկացնելու մասին:

Իշխանության մտադրություններից պարզ է դառնում, որ վեթթինգի միջոցով ոչ թե քայլեր են ձեռնարկվելու դատական համակարգի անկախության մակարդակը բարձրացնելու ուղղությամբ, այլ նախատեսվում է բարեփոխումների անվան տակ լիովին վերահսկելի և, այսպես ասած, հեղափոխական դատարանների ստեղծում։ 

Եվ այս նպատակադրումներին հասնելու համար չի բացառվում նաև, որ իշխանությունները փորձեն գնալ սահմանադրական փոփոխությունների ճանապարհով։ 

 

Պետք է նկատել, որ օրենսդիր և դատական իշխանությունների դերակատարության նվազումը վտանգներ է պարունակում պետության համար, քանի որ այդ դեպքում պետության քաղաքական համակարգը շարժվում է դեպի հիբրիդային ռեժիմի ստեղծում, որը իր մեջ կրում է ինչպես ավտորիտարիզմի, այնպես էլ, որոշ չափով, ժողովրդավարության հատկանիշները: 

Սակայն հիբրիդային ռեժիմի հաստատումը դեպի լիարժեք ավտորիտարիզմ տանող ճանապարհի առաջին քայլն է։

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

Ամերիկյան ուժերը տեսել են Սիրիայում թուրքական ռազմական հանցագործությունների ապացույցները․ Ջեյմս Ջեֆրի Պաշտոնյաների պարգեւատրումն իրականացվում է «Պետբյուջեի մասին» օրենքի շրջանակում. վարչապետ Ողջի գետի աղտոտման փաստով վարույթ է հարուցվել. նախարար Կարեն Քոչարյանը՝ փոխոստիկանապետի հրաժարականի մասին Բաղդադն անհրաժեշտ միջազգային-իրավական միջոցներ է ձեռնարկում Սիրիայից ԱՄՆ զորքերի դուրսբերման կապակցությամբ Հայոց ցեղասպանության հարցը բարձրացվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի հանձնաժողովում լսումների ժամանակ Հարձակման է ենթարկվել Փարիզի հյուսիսում գտնվող Սամուել-Մուրադյան վարժարանը. Զարեհ Սինանյան ՀԱՊԿ-ում հաջողվեց Բաքվին զենք վաճառելու հարցում կոնսենսուսի հասնել․ Նիկոլ Փաշինյան Փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը հանդիպել է Վրաստանի էկոնոմիկայի ու կայուն զարգացման նախարարին Հայաստանի տնտեսությունն անկողնային հիվանդ չէ. Նիկոլ Փաշինյան Հասարակական տրանսպորտը հասանելի կդառնա Հայաստանի ամենահեռավոր գյուղերի համար. վստահեցում ԱԷԿ-ի հարցով բանակցությունները Ռուսաստանի հետ շարունակվում են․ Նիկոլ Փաշինյան Ներկայացված մեղադրանքը որեւէ աղերս իրականության հետ ունենալ չի կարող․ Արսեն Բաբայանի պաշտպան ՀՀ զինանշանը հանգիստ չի տալիս պատգամավորներին. նախարարը խոսել է պետական խորհրդանիշի ճակատագրի մասին Որդու կողմից մորը դիտավորությամբ կյանքից զրկելու դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործի նախաքննությունն ավարտվել է. ՔԿ 82 տարեկանում մահացել է ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Ալպիկ Մկրտչյանը Վարդաշենում տեղի ունեցած՝ 64-ամյա կնոջ սպանությունը բացահայտվել է Հայաստանում առաջին անգամ կատարվել է լյարդի փոխպատվաստում երեխային` կենդանի դոնորից Բակո Սահակյանն ընդունել է Մարթա Մենսոյանին Ոչ սակագնային միջոցառումները՝ որպես շուկա մուտքի և կայուն զարգացումը խթանելու գործիք
website by Sargssyan