Նետուաղեղի «իրավահաջորդը»՝ արբալետ

Արբալետը կամ աղեղնազենը, ինչպես անվանում են այն հայերեն, նետի տեղադրման փորվածքով փայտյա խզակոթ է՝ ժամանակակից հրացանների նման, որին ամրացված է ուժեղ առաձգական աղեղ:

 Արբալետից կրակում են կարճ նետերով, որոնք սովորաբար պատրաստված են լինում մետաղական լարերից: Նետի տեղադրման փորվածքը ունենում է ուղղորդիչ, որտեղ էլ նետը տեղադրվում է արձակելուց առաջ: 

Բացի այդ, արբալետը պարտադիր ունենում է աղեղի լարման և կրակոցի ձգանային մեխանիզմներ: Արբալետը հազարամյակների պատմություն ունի: Սա իրականում շատ հին զենք է, սակայն, իհարկե, այնքան հին չէ, ինչքան նետն ու աղեղը: 

Իրականում արբալետը նետուաղեղի զարգացման տարբերակներից մեկն է: Հին տարեգրություններում դրանց մասին առաջին հիշատակությունները թվագրվում են մ.թ.ա. 5-րդ դարով: 

Հին չինացի մտածող Սուն-Ցզին է թողել առաջին հիշատակությունը արբալետի մասին: 

Բացի այդ, չինացի հնագետները պեղումների ժամանակ մինչ այժմ էլ գտնում են արբալետի որոշ կառուցվածքային տարրեր, ինչը վկայում է դրանց պատրաստման համար օգտագործված նյութերի բարձր որակի մասին: Միևնույն ժամանակ, Հին Հունաստանի բնակիչները ևս նման զենք են պատրաստել: Ամենապարզ արբալետները օգտագործել են նաև հին հռոմեացիները: 

Հռոմում դրանց մի քանի տեսակ կար, օրինակ՝ «մենուբալլիստ», «արկուբալլիստ»: Այնուամենայնիվ, մարդկության պատմության մի որոշակի փուլում արբալետները որոշակիորեն մոռացվել են, չեն պատրաստվել և չեն օգտագործվել պատերազմների ժամանակ: Այս զենքի զարգացման երկրորդ փուլը սկսվել է 12-րդ դարում: 

Հենց այդ ժամանակաշրջանում է, որ Եվրոպայում բռնկվել են մի շարք պատերազմներ: Արբալետի առավելությունը սովորական նետուաղեղի նկատմամբ այն է, որ ավելի ծանր նետը թռիչքի ավելի մեծ արագություն է ստանում, ավելի դիպուկ է խոցում և, որպես արդյունք, ավելի մեծ արդյունավետություն է ցուցաբերում ճակատամարտում: 

Բանն այն է, որ արբալետի լարման մեխանիզմը հնարավորություն է տալիս հասնել աղեղի առավել լարման աստիճանի և, մշտապես լարված վիճակում պահելով, այն օգտագործել անհրաժեշտ վայրկյանին, ինչը սովորական աղեղի դեպքում անհնար է իրականացնել: 

Բացի դա, արբալետի մինչև 400 գրամ կշիռ ունեցող մետաղական ծանր նետը, մեծ արագությամբ արձակվելով, ունակ է խոցել զրահավորված հակառակորդին, որը սովորական նետով հնարավոր չէ: Պետք է հաշվի առնել նաև այն, որ այդ զենքի ուղղորդիչի շնորհիվ մեծապես աճում է արձակված նետի դիպուկությունը: Այնուամենայնիվ, արբալետը մի շատ մեծ թերություն ունի: 

Դրա լարման գործընթացը բավականին դժվար ու ժամանակատար է, որն էլ կարող է զինվորի կյանք արժենալ: Ամենապարզ արբալետը լարվում է միայն հրաձիգի մկանային ուժի օգնությամբ. արբալետը հենվում է գետնին, և աղեղի լարը մինչև վերջ քաշվում է: 

Միայն 19-րդ դարում են հայտնվել ավելի բարդ արբալետներ, որոնք հնարավորություն են տվել բարձրացնել այդ զենքի արագությունը: 

Սակայն միջնադարյան զինվորները կարող էին միայն երազել այդպիսի արբալետների մասին, քանի որ դրանք շատ թանկ էին: Տեխնոլոգիական առաջընթացին զուգընթաց՝ արբալետները արդիականացվել են և բարդացել: 

Դրանք հագեցել են այնպիսի լրացուցիչ մեխանիզմներով, որոնք հնարավորություն են տվել նետաձիգին մկանային ուժի օգտագործումը նվազեցնել, զենքը ավելի դիպուկ դարձնել՝ որպես ուղղորդիչներ օգտագործելով խողովակներ (ժամանակակից հրազենային զենքերի փողերի նախատիպեր): 

Հենց այդպես էլ առաջացել է «արկեբուզան»՝ արբալետ, որը մետաղական գնդիկներ՝ փամփուշտներ է կրակում:

 Ներկայումս շատ հեշտ է արբալետ գնել գրեթե ցանկացած որսորդական կամ սպորտային խանութում: 

Օգտագործելով ժամանակակից նյութեր և նոր տեխնոլոգիաներ՝ արտադրողները հասել են արբալետի առավելագույն հզորության և հուսալիության: 

Այդ զենքի զարգացումը շարունակվում է նաև հիմա: Սակայն արբալետների կիրառման շրջանակն այսօր չափազանց նեղ է: Սովորաբար դա սպորտն է, չնայած այն դեռ ծառայում է նաև զինվորականներին: 

Աշխարհի առաջատար երկրների հատուկ ստորաբաժանումները արբալետ օգտագործում են թշնամուն անաղմուկ վերացնելու և խոչընդոտները հաղթահարելու համար:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը

Հիմա ում ես գժի տեղ դնում. քե՞զ, մե՞զ թե ժողովրդի՞ն. Արմեն Աշոտյանը` Փաշինյանին Մենք կոտրել ենք հիբրիդային հեղաշրջման փորձի ողնաշարը. Փաշինյան Օդի ջերմաստիճանը 26-ի գիշերը կնվազի 2-3 աստիճանով. Եղանակը Հայաստանում Փաշինյանը պատասխանում է լրագրողների հարցերին (ուղիղ) Քաղաքական դալտոնիզմը հաղթահարելու հրամայական Սահմանին իրավիճակը հարաբերականորեն կայուն է. Պնախարար Շուկաներում ձիու միս են վաճառում. «շանտղությունը» շարունկվում է (լուսանկարներ) ԱՄՆ-ում Ազարյանին նվիրված մրցաշարին կմասնակցի Գագիկ Խաչիկյանը 19 զոհ` Թուրքիայում երկրաշարժի հետեւանքով (տեսանյութ) Փաշինյանի ասուլիսը. վարչապետը ներկայացնում է նոր 100 փաստեր (ուղիղ) Արարատի մարզում վիճաբանությունն ավարտվել է կրակոցներով. կան վիրավորներ Լույս չի լինելու Երեւանում եւ մարզերում Հունվարի 25-ին նշվում է Նոր տարին լուսնային օրացույցով Գերմանիայում բնակվող արտասահմանցիների թիվը հասել է ռեկորդային մակարդակի Երկրաշարժ` Սիրիայում. զգացվել է նաև Հալեպի հայկական թաղամասերում Վարչապետը ՀՔԾ ղեկավար կազմին հորդորել է ավարտին հասցնել Հրայր Թովմասյանի գործը. hraparak.am Երևանում քաղաքացին փորձել է ինքնասպան լինել՝ կտրելով երակները. նա հոսպիտալացվել է Ոստիկանության, ԱԱԾ աշխատակիցներն ու ՌԴ սահմանապահները ձերբակալել են ծանր հանցագործության համար հետախուզվողին Մխիթար Հայրապետյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Ադրբեջանի կողմից հետախուզվող կիպրոսցի պաշտոնյայի հետ Հրշեջները մարել են Իջևանում կաթսայատանը բռնկված հրդեհը․ ԱԻՆ
Աղջիկը ցած է ընկել 9-րդ հարկի պատուհանից, որից հետո ոտքի է կանգնել, մաքրել իր հագուստը և հեռացել (Video) Ինչպե՞ս է իրականում դասավորվել հայտնի «Ալյոնկա» շոկոլադի աղջկա ճակատագիրը. պարզվում է՝ նա անգամ դատի է տվել շոկոլադը ստե... Մերի Մակարյանի դուստրը՝ Էլիզան, դարձավ 6 ամսական. դերասանուհին նոր լուսանկար է հրապարակել Աստղաբանները նշել են 3 Կենդանակերպի նշան, որոնց Սպիտակ Առնետը կյանքի կարդինալ փոփոխություններ է խոստանում Գարեջրի օգտագործման 8 ֆանտաստիկ եղանակներ, որոնց մասին դուք հաստատ չգիտեիք Կույսեր այսօր բոլորն ու ամեն ինչ ազդում են ձեր նյարդերի վրա․ հունվարի 25-ի աստղագուշակը Գերգուշակություն. Ընտրեք սուրճի մրուրը և իմացեք ինչ է Ձեզ սպասվում «Ութ ամիս պայքարել եմ Մարիի սիրո համար». Ահա թե ով է «Պատվից առավել» հեռուստասերիալից մեզ հայտնի Միքոյի ընկերուհին Ընտրեք շրթներկն ու իմացեք բնավորության առանձնահատկությունները Վեց զարդ, որոնք դժբախտություն են բերում
website by Sargssyan