Ար­տա­կարգ դրու­թյան նպա­տակ­ներն ու էու­թյու­նը. ոչ ստան­դարտ իրա­վի­ճակ­ներ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Յուրաքանչյուր պետության խնդիրը հանրության անվտանգության ապահովումն է։ Դրա համար էլ անվտանգության համակարգի ձևավորումը առաջնային տեղ է զբաղեցնում պետական համակարգում, որը միտված է հասարակության բնականոն կենսագործունեությունը ապահովելուն՝ լինի դա ստանդարտ իրավիճակներում, թե արտակարգ պայմաններում։

Բայց շատ հաճախ արտաքին և ներքին սպառնալիքների պարագայում երկրները ստիպված են լինում հատուկ միջոցառումներ ձեռնարկել, որոնք նախատեսում են ռեսուրսների կենտրոնացում և անվտանգության մակարդակի բարձրացում։ Իսկ սա հիմնականում տեղի է ունենում արտակարգ դրություն հայտարարելու պայմաններում։

Արտակարգ դրությունը պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների, ինչպես նաև դրանց պաշտոնատար անձանց գործունեության իրավական հատուկ ռեժիմ է, որը սահմանվում է պետության ամբողջ տարածքում կամ առանձին հատվածներում ներքին և արտաքին վտանգներից պաշտպանվելու, ինչպես նաև երկրի սահմանադրական ու հասարակական կարգը պահպանելու նպատակով։

Նկատենք, որ արտակարգ դրության ռեժիմը հիմնականում կիրառվում է պատերազմների, աղետների, համաճարակների, հումանիտար և տնտեսական ճգնաժամների, ինչպես նաև այլ սպառնալիքների պարագայում։ Սովորաբար արտակարգ դրության ռեժիմը ենթադրում է քաղաքացիների, իրավաբանական անձանց ազատությունների և իրավունքների սահմանափակում, իսկ մյուս կողմից՝ նրանց համար լրացուցիչ պարտականությունների սահմանում։ 

Օրինակ՝ Հայաստանում արտակարգ դրությունը ենթադրում է անձանց ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի սահմանափակում, հավաքներ կամ հանրային միջոցառումներ իրականացնելու սահմանափակում կամ արգելում, գործադուլների և իրավաբանական անձանց գործունեությունը կասեցնող կամ դադարեցնող այլ միջոցառումների արգելում, տեղեկատվության փոխանցման սահմանափակում և այլն։

Տարբեր երկրներում արտակարգ դրության ռեժիմները տարբեր պայմաններ են նախատեսում։ Եվ դա կախված է պետությունների օրենսդրական կարգավորումներից։ Օրինակ՝ ԱՄՆ-ում 1976 թվականին ընդունվեց արտակարգ դրություն սահմանելու հատուկ կարգ, որով միաժամանակ կարող են սահմանվել բազմաթիվ արտակարգ դրության ռեժիմներ։ Ներկա դրությամբ ԱՄՆ-ում գործում է ավելի քան 30 արտակարգ դրության ռեժիմ։

Պատմության ընթացքում եղել են նաև դեպքեր, երբ արտակարգ դրության հայտարարումը պայմանավորված է եղել դիկտատոր ղեկավարների՝ իրենց իշխանությունը երկարացնելու հանգամանքով։ Իսկ արտակարգ դրության էությունը հիմնականում պայմանավորված է եղել քաղաքացիների իրավունքների սահմանափակումներից օգտվելու և իշխանական ռեսուրսները կենտրոնացնելու հետ։

Եվ պատահական չէ, որ դեռևս Հին Հռոմի ժամանակաշրջանում հռոմեացի դիկտատորները, որոնք հստակ սահմանված լիազորություններով օժտված դատավոր էին, միջինը 6 ամիս ժամկետով ընտրված, արտակարգ իրավիճակների ժամանակ բացարձակ իշխանություն էին ստանում և շահագրգռված էին, որպեսզի այդպիսի իրավիճակներ ստեղծվեն։

Սակայն պետք է նշել, որ ժողովրդավարության պայմաններում առանց անհրաժեշտ օրենսդրական հիմքերի և սպառնալից իրավիճակի, իշխանությունների կամայականությամբ պայմանավորված հնարավոր չէ արտակարգ դրություն մտցնել։ 

Եվ պատահական չէ, որ ժողովրդավարության բարձր մակարդակով երկրներում նման վիճակը նույնիսկ քննարկման առարկա չի դառնում ո՛չ այդ պահին, ո՛չ հետագայում, քանի որ հասկանալի է, որ արտակարգ դրության պայմաններում պետությունը կարող է լրացուցիչ լիազորություններ ձեռք բերել հանրության անվտանգությունն ապահովելու համար։ Եվ այդ պայմաններում կենսագործունեության որոշակի ոլորտներում պետությունը հնարավորություն է ստանում հատուկ միջոցառումներ ձեռնարկել և մեծացնել միջամտությունը։ 

Եվ այսպիսի իրավիճակում պետությունը կարող է կիրառել ինչպես ֆինանսատնտեսական գործիքները շուկայում անցանկալի դրսևորումները բացառելու նպատակով, այնպես էլ օգտագործել իրավապահ համակարգի հնարավորությունները հասարակական կարգն ու անվտանգությունն ապահովելու համար։ 

Իսկ եթե հանրության անվտանգությունը և հասարակական կարգի պահպանումը լուրջ սպառնալիքի տակ են, ապա պետությունը համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայության պայմաններում կարող է կիրառել նաև զինված ուժերը։ 

Դրա օրինակները քիչ չեն պատմության ընթացքում, այդ թվում՝ վերջերս տեղեկություն հրապարակվեց, որ արտակարգ դրության ռեժիմում զինվորականներ են հայտնվել Ֆրանսիայի որոշ բնակավայրերի փողոցներում: Այսինքն, պետությունները արտակարգ դրության պայմաններում կիրառում են գործիքներ, որոնք միտված են երկրի ու ժողովրդի անվտանգության ապահովմանը՝ անկախ այն հանգամանքից՝ դա առողջապահական, թե այլ պատճառով է:

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

 

 

«Իմ քայլի» պատգամավորն առաջարկում է առաջին անհրաժեշտության սնունդը փոխարինել խոզի մսո՞վ Ինչպե՞ս են ընտրել Մոսկվա–Երևան միակ թռիչքի ուղևորներին. դեսպանատան պարզաբանումը Կալիֆորնիայում մոտ 10 հազար կորոնավիրուսով վարակվածների թվում կան նաեւ հայեր. համայնքի ներկայացուցիչ Սա էլ կանցնի... Իսկ դուք ավելի շուտ, քան մտածել էիք. Արփինե Հովհաննիսյան Կորոնավիրուսով վարակված քաղաքացիներից ավելի քան 500-ը որեւէ բուժում չի ստանում. Փաշինյան Դավիթի ամենաերկար հերթապահությունը. կորոնավիրուսով վարակված բժշկի պատմությունը Մեր խնդիրը նոր աշխատատեղերի ստեղծումն է. Նիկոլ Փաշինյան Զինծառայող Բաբակեխյանին դիտավորությամբ կյանքից զրկելու կասկածանքով ձերբակալվել է համածառայակիցը ԱԻՆ աշխատակիցներն այսօր 49 սուպերմարկետ են ախտահանել Բրազիլիայի ամենամեծ գերեզմանատան երկայնքով դատարկ գերեզմանների շարքեր են գոյացել՝ կորոնավիրուսի զոհերին հուղարկավորելու համար․ Daily Mail (լուսանկարներ) Չինաստանում հարգել են կորոնավիրուսի զոհերի հիշատակը. Xinhua «Ասում են՝ կամ վարձը տուր, կամ դուրս արի»․ վարձով բնակվող քաղաքացիները կանգնել են խնդրի առաջ Ռուսաստանը դադարեցրել է բոլոր միջազգային թռիչքները, այդ թվում` չարտերայինները Կորոնավիրուսը հիմնականում ազդում է թույլ իմունիտետ ունեցողների վրա, իսկ մթերքի թանկացումն ավելացնում է այս մարդկանց թիվը. գուցե թանկացումների համար օրենք փոխելու կարի՞ք կա. Հրանուշ Խառատյան Մեկ շաբաթում շփման գծում հրադադարը խախտվել է 170 անգամ, արձակվել է 1300 կրակոց. ԼՂ ՊՆ Դանակահարություն Նորք-Մարաշում. 28-ամյա երիտասարդը խոհանոցային դանակով է հարվածել Աշխարհում COVID_19 կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը իր համերգներն առցանց է ներկայացնում «Մոսկվա- Երևան չվերթը կկայանա մոտ օրերս». ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանատան հայտարարությունը Իտալիան կորոնավիրուսի տարածումը կանխելու համար անհրաժեշտ գործողությունները ժամանակին չձեռնարկեց, այդ պատճառով նման պատկեր է. Իտալիա մեկնած ռուս վարակաբան
13 զարմանալի փաստ՝ ապրիլին ծնված մարդկանց մասին Կորոնավիրուսը կփոխի աշխարհը. երևույթներ, որոնք համաճարակից հետո նույնը չեն լինի Միջազգային ավիացիոն կազմակերպությունը լիցենզիայից զրկել է Հայաստանի Քաղավիացիայի պետական կոմիտեին Չսպանես ինձ խնդրում եմ․ Էլենը ցույց է տվել, թե ինչպես է սիրելին օգնում իրեն կարանտինի ժամանակ Թեստ. Ընտրեք բոցը և իմացեք ձեր ապագան Աստղաբան Էլյա Հովհաննիսյանի կանխատեսումները. նա մանրամասն ներկայացնում է, որ նշանին ինչ է սպասվում … պատրաստվեք անսպասել... Ամենաուժեղ անհատականությունները համաձայն Կենդանակերպի նշանի Ինչպես հաղթահարել ճիճվային վարակը, թութքը... Վանգայի 40 լավագույն բաղադրատոմսերը Ձեր օրգանիզմում իսկական հրաշքներ են կատարվում. 9 պաշտպանական արձագանքներ, որոնք մասին դուք չէիք էլ կարող երազել Ինչ հիվանդության նշան է, երբ քնած ժամանակ թուք է դուրս գալիս ձեր բերանից
website by Sargssyan