Երևան, 15.Օգոստոս.2022,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Տարադրամի փոխարժեքն՝ այսօր Առաջիկա օրերին օդի ջերմաստիճանը կհասնի +40․+42 աստիճանի ՀՀ ԶՈՒ ստորաբաժանումները կրակ չեն բացել ադրբեջանական դիրքերի ուղղությամբ. ՊՆ-ն հերքում է Դոլարի, եվրոյի, ռուբլու փոխարժեքները շարունակում են նվազել․ ԿԲ Օդի ջերմաստիճանը կհասնի +40․․․+42 աստիճանի Վայոց Ձորի մարզում Գետափ-Մարտունի ճանապարհին բախվել են Volkswagen-ն ու Opel-ը, կան վիրավորներ Հանրապետության մի շարք հասցեներում կդադարեցվի գազամատակարարումը Ջերմաստիճանը կհասնի +41 աստիճանի «Որևէ ճնշում չի կարող Ավետիք Չալաբյանին հետ պահել իր բռնած ուղուց». Արմեն Անդրիկյան Հայաստանի և Թուրքիայի հատուկ ներկայացուցիչների հաջորդ հանդիպման վերաբերյալ որևէ պայմանավորվածություն չկա. ԱԳՆ


«Այս պահի դրությամբ կոմունիկացիաների բացումը Հայաստանին ձեռնտու չէ». «Փաստ»

Հարցազրույց

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ադրբեջանը Հայաստան երկրի տարածքի շուրջ 8000 քառակուսի կմ-ը գրավել է, որի մեծ մասը՝ նոյեմբերի 9-ի պայմանավորվածությամբ, ու հիմա փորձում է առաջ գնալ։ «Կովկաս» ինստիտուտի փորձագետ, քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանի դիտարկումն է, որի հետ զրույցում անդրադարձել ենք սահմանային խնդիրներին, Ադրբեջանի քաղաքականությանն ու գործողություններին, որոնք վերջերս նաև հրահրվող տեղային մարտերի բնույթ են ստանում։

Նա շեշտեց՝ գործող իշխանությունը իր հայտարարություններով և քաղաքականությամբ չեղարկել է այն բոլոր դիվանագիտական հնարքները, որոնք Հայաստանն օգտագործել է 30 տարվա ընթացքում. «Այս իշխանությունն իր քաղաքականությամբ չեղարկեց այն, որ Արցախի Հանրապետությունն ու ՀՀ-ն առանձին են։ Այսպիսով, որևէ առանձին՝ Արցախյան հակամարտություն չկա, կա Արցախյան ճակատ, և կա հայ-թուրքական հակամարտություն, նվազագույն իմաստով, թեկուզև հայ-ադրբեջանական հակասություն, որը եթե մի տարածքում ավարտվել է, հիմա արդեն տեղափոխվում է ուրիշ տարածք։ Հիմա ավելի հստակեցնենք. Ադրբեջանն ունի լուծելու խնդիրներ, որոնք այդքան էլ քիչ չեն։

Օրինակ՝ նրանք ուզում են միջանցք ստանալ Սյունիքի տարածքով, ուզում են նաև որոշ տարածքներ Տավուշի և Արարատի մարզերի սահմանագծերից։ Բացի այդ, խաղաղության պայմանագրով ուզում են նաև լեգալիզացնել այն տարածքային նվաճումները, որոնք ունեցան նոյեմբերի 9-ին և դրանից հետո։ Ուզում են ստանալ նաև որոշ այլ երաշխիքներ ու կարգավիճակներ տարբեր հարցերում՝ սկսած բիզնեսից, վերջացրած քաղաքականությամբ։ Սա է իրենց օրակարգը, որին ուզում են հասնել նաև ռազմական ճնշմամբ»,- «Փաստի» հետ զրույցում նշեց Հրանտ Միքայելյանը։

Խնդիրը դիտարկելով կապիտուլ յացիոն ակտի և դրա շուրջ շրջանառված թեզերի համատեքստում, որոնք վերաբերում էին «փրկությանը», արդեն «հանգիստ ու խաղաղ» ապրելուն և առաջ էին տարվում նաև իշխանական շրջանակների կողմից, Հ. Միքայել յանը նշեց. «Այդ թեզերը նրանք առաջ են «բրդում» դեռ Արցախյան առաջին պատերազմից սկսած, մասնավորապես՝ «Արցախը տանք, որ հանգիստ ապրենք»։ Սրա նպատակն իրականում ոչ թե հանգիստ ապրելը, այլ Արցախը տալն էր։ Իհարկե, այս գաղափարախոսությունն ու մոտեցումներն ամբողջությամբ սխալ էին։ Եթե «Արցախը տանք, հանգիստ ապրենք», ապա ստացվում է, որ հակամարտության մեղավորը մենք ենք։ Եթե միտքը բացենք, կհասկանանք, որ գործ ունենք թուրքական ու նաև մի շարք այլ երկրների լոբբիզմի հետ, ինչը, սակայն, ոչ մի կապ չունի հայ ժողովրդի հանգիստ ապրելու հետ։

Ավելի կոնկրետ՝ սա կապ ունի թուրք-ադրբեջանական տանդեմի շահերի հետ։ Եթե հայ ժողովուրդը 1988 թվականին ոտքի է կանգնել Արցախի հայերի իրավունքների պաշտպանության հարցով, և մենք դրանից հրաժարվում ենք, տալիս թուրքերին այն, ինչ իրենք են ուզում, ապա ինչից մենք պետք է հանգիստ ապրենք։ Մենք տեսնում ենք, որ Թուրքիան ու Ադրբեջանն իրենց ուզածը ստանում են, բայց ո՞վ է ասել, որ միայն Արցախն է իրենց ուզածը։ Իրենց հիմնական ուզածն այն է, որ Հայաստանը գոյություն չունենա, ինչի մասին Ալիևն ու իր նախարարները բազմիցս են ասել»։

Քաղաքագետի խոսքով, այս փուլում ևս մենք գործ ունենք ոչ թե զուտ ադրբեջանական սադրանքների, այլ քաղաքականության հետ։ «Հայաստանի պետականության համար հիմա կրիտիկական ու ճակատագրական պահ է։ Հայ ժողովուրդը կարող է կորցնել պետականությունը, այլ կորուստներ ունենալ նաև բոլոր դաշտերում։ Պետք է նաև գիտակցել, թե արդեն իսկ ինչ կորուստներ ենք ունեցել, որոնք շատ մեծ են։ Այն մարդիկ, ովքեր ասում էին՝ ոչինչ, փրկվել են, ուղղակի արդարացնում էին կորուստները և հանդես են եկել ու հանդես են գալիս թուրքական լոբբիստների տեսքով»,- ասաց մեր զրուցակիցը։

Անդրադառնալով Ադրբեջանի այս քաղաքականությանը զուգահեռ Հայաստանի իշխանությունների կողմից արվող հայտարարություններին, ովքեր նաև տարածաշրջանում տնտեսական կապերի ու ճանապարհների ապաշրջափակման անհրաժեշտության մասին են խոսում՝ Հ. Միքայել յանն ասաց. «Այդ հայտարարությունները որևէ կերպ համարժեք չեն վերոնշյալ քաղաքականությանը ու գործողություններին։ Ադրբեջանը և Թուրքիան Հայաստանի վերջնական ոչնչացմանն են պատրաստվում, իսկ Հայաստանում խոսում են ինչ-որ կոմունիկացիաների մասին։ Այստեղ, իհարկե, պարզ է անելիքը։ Պետք է բանակը վերաարդիականացվի, շատ լուրջ փոփոխություններ պետք է լինեն պետական քաղաքականության, ինչպես նաև արտաքին ու անվտանգային քաղաքականությունների մեջ։ Ինստիտուցիոնալ լուրջ բարեփոխումներ են անհրաժեշտ, բայց ոչ այնպիսիք, որոնց մասին իշխանություններն են խոսում։ Ինչ վերաբերում է մասնավորապես կոմունիկացիաներին, ապա պետք է այն դիտարկել հետևյալ հարցադրման համատեքստում. Հայաստանին այս պահին ձեռնտո՞ւ է, թե՞ ոչ։

Այս հարցի պատասխանն ունենալուց են կախված մյուս դիտարկումները։ Ի՞նչ կարող է շահել Հայաստանը թուրքական շուկայում, ի՞նչ կարող է Թուրքիան շահել Հայաստանի շուկայում։ Այս պահի դրությամբ կոմունիկացիաների բացումը Հայաստանին ձեռնտու չէ։ Միևնույն ժամանակ, նկատենք, որ իրենց համար սա ոչինչ չի նշանակում և հանդես չեն գալիս նշվածն իրականացնելու նախաձեռնողականությամբ։ Ինչո՞ւ, որովհետև ուզում են հիմա էլ այս հարցը վաճառել Հայաստանի վրա՝ ասելով՝ սա էլ արեք, որպեսզի սահմանը բացենք։ Մեծ հաշվով՝ այս պայմաններում մեզ ապաշրջափակումն ընդհանրապես պետք չէ, և ես չեմ հասկանում, թե ինչի մասին են բանակցությունները։ Այն Հայաստանի շահերից չի բխում, և նման տեսանկյունից խոսողները հաստատ հանդես չեն գալիս Հայաստանի շահերից ու չեն պաշտպանում այն»։

Անդրադառնալով այս պայմաններում վերոնշյալ «խաղաղության պայմանագրի» վերաբերյալ հայաստանյան դաշտ նետվող թեզերին՝ նա հավելեց. «Ադրբեջանը առաջ գնալու խնդիրներ ունի, դրա համար, ինչպես նշեցի, Տավուշի և Արարատի սահմանագծերում տարածքային զիջումներ է ուզում։ Ուզում է լեգալիզացնել մայիսից սկսած գրանցված տարածքային նվաճումները ՀՀ ուղղությամբ, նաև 44-օրյա պատերազմի ժամանակ մարդու իրավունքների բազմաթիվ խախտումները, մարդկային կյանքեր խլելը։ Բացի այդ, ինչպես նշեցի, կա նաև միջանցքի հարց։ Նշվածի շրջանակներում Ադրբեջանը խաղաղության պայմանագիր է ուզում։ Այստեղ հարց է առաջանում, թե ինչ է ուզում Հայաստանը, որովհետև Ադրբեջանի ուզածները մենք կարող ենք անվերջ քննարկել։

Ո՞րն է Հայաստանի օրակարգը։ Հայկական օրակարգ այս պահին չկա։ Մենք քննարկում ենք միայն Ադրբեջանի օրակարգը, որովհետև գոյություն ունի միայն Ադրբեջանի օրակարգ։ Այդ օրակարգին դիմադրելու համար պետք է ստեղծել մեր երկրի առջև ծառացած այն իրատեսական ու կարևոր հարցերի ցուցակը, որոնք պետք է քննարկվեն։ Մասնավորապես, թե ինչպես ենք տեսնում տարածքային վեճի հանգուցալուծումը։ Պետք է նաև հասկանալ, որ այս ամենը պետք է շատ իրատեսական ու ադեկվատ լինի հենց հայկական շահերի համար»։

Նրա խոսքով՝ ՀՀ այսօրվա իշխանություններն ունակ չեն ձևավորել վերոնշյալ օրակարգը։ «Ունակ չեն, որովհետև այս իշխանությունները այստեղ Ադրբեջանի օրակարգն են ներկայացնում։ Երբ Ադրբեջանը մի բան պահանջում է, միանգամից չէ, բայց հետո զիջում են։ Եթե մենք տեսնենք, որ իրենք զիջում են, որովհետև չի ստացվում, այլ խնդիր կլիներ, բայց իրենք զիջում են, որովհետև ոչինչ չեն ձեռնարկում, որ դիմադրեն։ Օրինակ՝ որպեսզի մայիսին ադրբեջանական զորքն առանց զենք կիրառելու 110 քառակուսի կմ Հայաստանի տարածքից չգրավեր, ընդամենը հարկավոր էր գոնե մի քիչ ՀՀ ԶՈւ-երը արդիականացնել, սահմանագիծը կահավորել։ Իսկ այսօրվա առկա վիճակում մարդիկ չեն կարող դիմագրավել, մանավանդ, երբ չկրակելու հրաման ունեն։ Մենք, մեծ հաշվով, գործ ունենք Թուրքիայի շահերը ներկայացնող իշխանության հետ»,- նշեց քաղաքագետը։

Անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական սահմանի ողջ երկայնքով ռուս սահմանապահների հենակետերի տեղակայման հնարավորությունը դիտարկելու, ինչպես նաև ՀԱՊԿ մոնիթորինգային առաքելության տեղակայման և դրա անհնարինության դեպքում միջազգային այլ ֆորմատների ներգրավելու՝ Ն. Փաշինյանի հայտարարությունը, Հ. Միքայել յանը նշեց. «Անշուշտ, մենք գործ ունենք կեղտոտ աշխարհաքաղաքական խաղի հետ, որը Հայաստանում գոյություն ունի արդեն մի քանի տարի։ Ընդ որում, այն սկսվել է դեռ մինչև 2018 թ. իշխանափոխությունը, և իշխանափոխությունն այդ խաղի հետևանքն էր։ Այդ խաղը վտանգավոր է։ Այդ խաղը նաև 44-օրյա պատերազմի է բերել։ Հիմա խնդիրը հետևյալն է. եթե ՀՀ սահմանին հայաստանյան ուժեր չեն կանգնում, հարց է ծագում՝ Հայաստանը որտե՞ղ է սկսվում և որտե՞ղ ավարտվում։ Մենք խոսում ենք Հայաստանի Հանրապետության գոյության մասին։ Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ երբ տարիներ շարունակ ինքնիշխանությունը կորցնելու վտանգի մասին էր խոսվում ու այն ներկայացվում էր միայն Ռուսաստանի հետ հակասության մեջ, ուղղակի քարոզչություն էր։

Իրականությունն այլ է, ինքնիշխան է այն պետությունը, որը վերահսկում է իր սահմանները։ Եվ եթե մենք տեղադրենք որևէ այլ ուժերի՝ սկսած ռուսական, վերջացրած այլ ուժերով, որոնց մասին հայտարարվում է, իհարկե, մենք կունենանք անդառնալի կորուստներ մեր ինքնիշխանության տեսանկյունից։ Բացի այդ, շատ կարևոր է, որ Հայաստանը խաղա ոչ թե հակասությունների վրա, այլ ընդհանուր եզրեր գտնի։ Այսինքն, իրականում և՛ ԱՄՆ-ը, և՛ Ֆրանսիան, և՛ Ռուսաստանը ընդհանուր շահեր ունեն այս տարածաշրջանում։ Հայաստանը հստակ, ադեկվատ դիրքորոշում ունենալու պարագայում կարող է այդ հարցում միջնորդի դեր խաղալ՝ իրենց շահերը Հայաստանի շահերի հետ համադրելու տեսանկյունից, փորձի նաև այնպես անել, որ Մինսկի խումբը վերաարդիականացվի։ Բայց սա չպետք է բերի նրան, որ սահմանին ուրիշ զորքեր կանգնեն, սա պետք է շատ հստակ հասկանալ։ Երբ ես ասում եմ ադեկվատ արտաքին քաղաքականության մասին, առաջինը հենց դա նկատի ունեմ»։ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ձորաղբյուրի վերջնամասում մեքենան շրջվել է․ կա զոհ և վիրավորՄակրոնը ստորագրել է ՆԱՏՕ-ին Ֆինլանդիայի և Շվեդիայի անդամակցության արձանագրություններըՍյունիքի Խոտ գյուղում այրվել են մոտ 10 հա ցորենի հնձած արտ և մոտ 6 հա խոտածածկույթԱրարատի մարզում բախվել են Toyota Jeep-ը, Nissan Tiida-ն և Mercedes-ը. կա 1 զոհ, 4 վիրավորԾիսական արարողության համար երեխայի գլուխը կտրած քահանան մահապատժի է դատապարտվելԵրևանի Չեխովի փողոցում երեխայի գլուխն արգելափակվել է պատշգամբի ճաղավանդակների արանքում. ԱԻՆ«Փյունիկը» հաղթեց «Շիրակին»Աղավնոն որեւէ ընտանիք դեռ չի լքել. Սուրեն ՊետրոսյանՖրանսիայի խորհրդարանը հայտարարել է երկրում վառելիքի ռեկորդային ցածր պաշարների մասին«Սիրտս կրակով լցվավ»․ ծնվել է Արամ MP3-ի երրորդ երեխան (տեսանյութ)Տարադրամի փոխարժեքն՝ այսօրՈղբերգական ավտովթար Կոտայքի մարզում. կա 1 զոհ, 1 վիրավորՅուրահատուկ գործընթացներ են սկսվել Եվրոպայում․ քաղաքագետ«Օգոստոսի 23-ը պատմական օր կլինի հայ ժողովրդի պատմության մեջ». Էդգար ՂազարյանԱվտովթար Արմավիրի մարզում. բախվել են 3 Mercedes-ներ, այդ թվում՝ «յաշիկ». կա վիրավորՍեյրան Սարոյանը հայրենիքն ընդունում էր որպես անսակարկելի սրբություն. Սեյրան ՕհանյանԱռաջիկա օրերին օդի ջերմաստիճանը կհասնի +40․+42 աստիճանիԱլիևը հանձնարարել է ադրբեջանցիներով բնակեցնել հայկական Բերձորը, Աղավնոն և Սուսը. ԶԼՄԶապորոժիեի իշխանությունները հայտնել են Էներգոդարի և ատոմակայանի գնդակոծման մասինԹուրքական լրատվամիջոցը նշել է Էրդողանի և Բայդենի հանդիպման հնարավոր ամսաթիվըԱրտակարգ դեպք Երեւանում. Mazda 6-ը մխրճվել է կանգառի մեջ, կա 2 վիրավոր«Դեպքն անփութության հետեւանք է». Սբ Գրիգոր Լուսավորիչ ԲԿ-ում նորածնի մահվան համար հարազատները մեղադրում են բժիշկներին (տեսանյութ)Հացահատիկով բեռնված ևս 2 նավ Ուկրաինայից ուղևորվել է ԹուրքիաԲերձորից եւ հարակից գյուղերից բնակչության տարհանումը շարունակվում էՀենց հիմա Բերձորի եւ Աղավնոյի գերեզմանոցներում արտաշիրիմումներ են արվում. Նաիրա ԶոհրաբյանՈւզում եմ շնորհակալություն հայտնել Ալիևին անկեղծության համար․ Արցախի ԱԳ նախարարՀՀ ԶՈՒ ստորաբաժանումները կրակ չեն բացել ադրբեջանական դիրքերի ուղղությամբ. ՊՆ-ն հերքում էՈւկրաինայի բյուջեն ամսական կորցնում է մոտ 5 միլիարդ դոլար․ WSJ«Մարդու իրավունքներն ու քաղաքական բռնաճնշումները Հայաստանում». խոշտանգման ու կյանքից զրկման ռեկորդային չորս տարին Ռեպրեսիվ մեքենան պարբերաբար ճաքեր է տալիս․ Ավետիք Չալաբյանի ուղերձը Երևանում որդին սպանել է մորը․ ոստիկանության բացահայտումը Մարդիկ խուսափում են Սյունիք մեկնելուց «Թուրքիան քայլերը կախ է գցում՝ սպասելով ՀՀ–Ադրբեջան հարաբերությունների կարգավորման մեջ առաջընթացի» Ուղեգիր Մալդիվներ, iPhone 14-ի և ավանդի սերտիֆիկատներ՝ Կոնվերս Բանկի հերթական ակցիայի շրջանակումՀայտնի է, թե որ դերասանուհու որդին էր օրերս մահացած զինծառայողը Կրետե կղզում ստեղծել են աշխարհում առաջին պերովսկիտից արևային ֆերման Ռեպրեսիվ մեքենան պարբերաբար ճաքեր է տալիս․ Ավետիք Չալաբյանի ուղերձը «Ապրում ենք տոտալ դիկտատուրայի պայմաններում». ինչո՞ւ է Ն. Փաշինյանը կոնկրետ անձերի վրա սևեռվում, որոնց մեջ է նաև Ավետիք Չալաբյանը1 տարի անց Բարձրավանի այլընտրանքային ճանապարհին միայն հողային աշխատանքներ են կատարվել Մահացել է գեներալ Սեյրան Սարոյանը Վարչապետը պարգևատրել է Հայաստանի շախմատի տղամարդկանց հավաքականի անդամներին Մահացել է գեներալ Սեյրան ՍարոյանըԱռեղծվածային դեպք է տեղի ունեցել ԵրևանումՄեդվեդևը «կանխատեսել է» Զելենսկու ապագանՀայի սահմանը հայն է պահելու. Կարին ՏոնոյանՀԴԲ-ն Դոնալդ Թրամփի տնից գաղտնի փաստաթղթեր է առգրավել. WSJՄահացել է «Վեց օր, յոթ գիշեր» ֆիլմի աստղ Էն ՀեչըԵրևանում Mercedes-ը տապալել է 10 մետր քարե պարիսպն ու հայտնվել մայթինՈւկրաինայում մեկնարկել է «Բայրաքթար» արտադրող գործարանի կառուցումըԱդրբեջանում ինքնասպան է եղել 44֊օրյա պատերազմի ևս մեկ մասնակից