Երևան, 23.Հունիս.2024,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Թուրքիայում ժայռերի արանքում 22 ուղևորով օդապարիկ է մնացել Աստանայում 26–հարկանի համալիրում բռնկված հրդեհի հետևանքով տուժածներ չկան. ԱԻՆ Ակտիվիստները կարմիր են ներկել Քեմբրիջի շենքը՝ ի աջակցություն Պաղեստինի Մոսկվան համարժեք պատասխան կտա ԱՄՆ-ում ռուսական վիզային կենտրոնների փակմանը. Զախարովա 2 հայ բռնցքամարտիկ դարձել է BRICS բռնցքամարտի խաղերի հաղթող ԱՄՆ-ը փակում է ռուսական վիզաների կենտրոնը և դիվանագետներին զրկում հարկային արտոնություններից Պետք է շարունակել ամենօրյա պայքարն այս միակողմանի զիջումների դեմ. Ավետիք Չալաբյան Հայտնի են Լալա Մնացականյանի հոգեհանգստի և հուղարկավորության օրերն ու վայրը Փաշինյանի գրոհը Արցախի ու արցախցիների դեմ Արևմտամետները գեղեցիկ կարգախոսներով պատրաստվում են նախընտրական արշավի


Երբեք չպետք է թույլ տալ, որ Հայաստանի իշխանությունների անօգնականությունը փոխանցվի հայ ազգին. Վահան Զանոյան

Հասարակություն

168.am-ի զրուցակիցն է սփյուռքահայ գործարար, համաշխարհային էներգետիկայի և անվտանգության փորձագետ, տնտեսագետ, գրող Վահան Զանոյանը:

– Պարո՛ն Զանոյան, գիտեմ, որ պարբերաբար լինում եք հայրենիքում․ այս անգամ ի՞նչն է առիթը։

– Ոչ թե պարբերաբար, այլ համարյա մնայուն լինում եմ հայրենիքում. 7-8 ամիս ամեն տարի Հայաստանում եմ լինում և մնացած ժամանակը ճամփորդում եմ ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում և երբեմն՝ Միջին Արևելքում։ Այնպես որ, մասնավոր առիթ չկա. Հայաստանն իմ տունն է։

– Մի հրապարակման մեջ անդրադառնալով Հայաստանի ներկա վիճակին՝ արձանագրել էիք, որ հազարավոր զոհերից զատ՝ 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի ամենաթանկ կորուստը Հայաստանի համար եղել է հանուն արդար դատի պայքար մղելու կամքի կորուստը թե՛ կառավարության, թե՛ հանրության զգալի հատվածի մոտ: Սակայն նաև հույս էիք հայտնել, որ վաղ թե ուշ թե՛ հայ ազգը, թե՛ Հայաստանի կառավարությունը կվերականգնեն իրենց պայքարելու կամքը։

Ո՞ր դեպքում է դա հնարավոր։

– Հայ ազգը միշտ պայքարել է, հակառակ պարագայում՝ չէր գոյատևի։ Այսօր գոյություն ունի հայկական պետություն, որովհետև հայ ազգը գոյատևել է, երբ չի ունեցել պետականություն։ Ազգն ավելի մեծ է, քան պետությունը՝ բոլոր չափանիշներով՝ բնակչությամբ, պատմությամբ, տնտեսական և ֆինանսական ռեսուրսներով, կրթական մակարդակով, դիվանագիտական հմտություններով, համաշխարհային կապերով և, առհասարակ, հավաքական ներուժով։ Ազգը նաև ավելի մնայուն է, քան պետությունը․ այն պատմության ընթացքում մեծամասամբ գոյատևել է առանց պետության։ Դարեր ի վեր, երբ չի եղել հայկական պետականություն, ազգն է կենդանի պահել պետություն ունենալու հույսն ու հեռանկարը՝ սեփական մշակույթին, լեզվին, գրականությանը, հավատին, ավանդույթներին, պատմական ժառանգությանն ու հավաքական հիշողությանն իր անխախտ հավատարմությամբ և սեփական պատմությունը քաջ ճանաչելով։ Այդ բոլորը կարելի չէր լիներ՝ առանց մնայուն և անխոնջ պայքարի։ Պայքարը մեր ազգի բնական ուղին ու նկարագիրն է։ Այդ պատճառով ասում եմ, որ մենք կվերականգնենք մեր պայքարելու կամքը։ Պայքարելու կամքի կորուստն է, որ անբնական է մեզ համար, ո՛չ թե պայքարը։

– Արդյո՞ք «Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժումը կկարողանա վերականգնել այդ կամքը․ ի՞նչ վերաբերմունք ունեք Հայաստանում սկիզբ առած այս շարժմանը։

– Թեև պայքարը մեր ազգային նկարագրի անբաժանելի մի մասն է՝ այսօր գործ ունենք պատերազմից հոգնած, հիասթափված և բարոյալքված հանրության հետ։ Ցավոք, քաղաքական ղեկավարությունը, փոխանակ փարատելու այդ իրավիճակը, ավելի է հիմնավորել և տարածել պարտության հետ հաշտվելու մտայնությունն ամբողջ հասարակության մեջ։ Այնպես որ, պայքարելու կամքի վերականգնումը հսկա մարտահրավեր է։

«Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժումն ավելի ընդունելիություն ունի, քան որևէ այլ ընդդիմադիր շարժում, որ հայտնվել է հրապարակում անցած վեց տարիներին։ Բայց մեր հասարակությունը հոգնած է ընդդիմադիր լոզունգներից։ Շարժման հաջողելու շանսերը կախված են առաջադրած կոնկրետ քաղաքականությունից՝ մասնավորապես,

1) հստակ անվտանգության և պաշտպանության ծրագիր,
2) հստակ ազգային-քաղաքական տեսլական և նպատակ,
3) հստակ դիրքորոշում, թե Հայաստանի շահերը Արևմուտքի հետ ո՞ւր են և ինչպե՞ս պետք է այդ շահերը հետապնդել,
4) հստակ դիրքորոշում, թե Հայաստանի շահերը Ռուսաստանի հետ ո՞ւր են և ինչպե՞ս պետք է այդ շահերը հետապնդել:

Այս բոլորից բացի՝ հանրությանը ներկայացնել այն փորձագետ պրոֆեսիոնալների թիմը, որ պետք է ղեկավարի անցումային կառավարությունը։ Այլ խոսքով՝ ընդմիշտ վերացնել շարժման հետ կապված բոլոր ընդհանրացած կասկածները։

– Տեղյակ եմ, որ հանդիպել եք նաև Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանի հետ՝ իր հրավերով․ թեև փակ հանդիպումների մասին հարցեր չեն տալիս, այդուհանդերձ, կասե՞ք, թե ինչ մտահոգություններով էր Սրբազանը Ձեզ հրավիրել զրույցի։

– Սրբազանի հրավերը չէր հիմնված «մտահոգություններ»-ի վրա, այլ պարզապես խորհրդակցելու որոշ ազգային անվտանգության հետ կապված և այլ հրատապ հարցերի շուրջ։ Ես ուրախ էի իր հրավերին ընդառաջելու և աջակցելու իրեն իմ խորհուրդներով։ Խոսեցինք ազգային անվտանգության հիմնական սկզբունքների մասին, տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական իրադարձությունների մասին և Հայաստանի ներքաղաքական խոսույթի մասին։


– Այսօր շարժումը իշխանական ու մերձիշխանական շրջանակների կողմից թիրախավորվում է նաև կրոնական առաջնորդի հանգամանքով․ հոգևորականի առաջնորդությունը որքանո՞վ է խնդրահարույց ժամանակակից աշխարհում։

– Վստահ եմ՝ որոշ դիտորդների համար հոգևորականի ներգրավվածությունը՝ քաղաքական թվացող գործունեության մեջ, կարող է խնդրահարույց լինել, բայց այդ աննախադեպ երևույթ չէ աշխարհի պատմության մեջ։ Հատկապես, երբ թե՛ երկիրը, և թե՛ ազգը ճգնաժամի մեջ են, և հանկարծ ի հայտ է գալիս մի ընդդիմադիր առաջնորդ՝ ազգը և երկիրը այդ ճգնաժամից դուրս բերելու իշխանությունների գաղափարից տարբերվող գաղափարներով, ուրեմն պետք է լուրջ ընդունել:

– Հաշվի առնելով Ձեր փորձառությունը տարբեր պետությունների կառավարությունների հետ աշխատանքում՝ ինչպե՞ս եք պատկերացնում Հայաստանի տեսլականը․ ի՞նչ առաջնային միջոցառումներ են պետք Հայաստանին՝ ճգնաժամը հաղթահարելու համար։

– Սա այնպիսի համապարփակ հարց է, որ չի կարելի պատասխանել սահմանափակ տողերով։ Ուրեմն, թույլ տվեք անեմ ընդհանուր թեմայի հետ առնչվող մի քանի դիտարկում։

Ցանկացած մեկը, ով ուշադիր նայի Հայաստանի և տարածաշրջանի քարտեզին, կհասկանա, որ Հայաստանի Հանրապետությունը չի կարող պաշտպանված լինել առանց իր ողջ ազգի։ «Պետությունը փրկելու» պատրվակով կառավարության օրակարգն ազգային օրակարգից տարանջատելը, որը ենթադրում է պատմական ազգային իրավունքներից հրաժարում, ինքնին հակասական է և ինքնադավ, և մեծապես վտանգում է թե՛ պետության, թե՛ ազգային շահերը։

Ազգային անվտանգությունը վերաբերում է այն բոլոր գործոններին, որոնք ազգին դարձնում են պատրաստակամ և ունակ՝ պաշտպանելու իր հայրենիքը: Բանակները պաշտպանում են հայրենիքը, ոչ թե՝ պարզապես անշարժ գույքը: Այն, ինչի համար կռվում է ցանկացած զինվոր, չի կարող չափվել քառակուսի կիլոմետրերով։

Հայրենիքը 29,743 քկմ տարածքից շատ ավելին է. հայրենիքը ազգային պատկանելության զգացումն է, պատմական ժառանգությունն ու համատեքստը, ազգային արժանապատվությունը, սոցիալական արդարությունը, հավասարակշիռ կրթական համակարգը, ժողովրդագրական կառավարումը, ազգային ռազմավարական տեսլականը, ազգային արժեքները, յուրատիպ մշակութային պատկանելությունը, ազգային ինքնության և ազգային պատմական իրավունքների խոր զգացումը:

Գոյություն ունեն որոշ ազգային առաջնահերթություններ և մարտահրավերներ, որոնք պարզապես չպետք է հանձնել պետությանը՝ հատկապես այն դեպքում, եթե այն այնքան թույլ է, որքան այսօր, իսկ ազգային ռեսուրսների և կարողությունների ճնշող մեծամասնությունը պետությունից դուրս է:

Հայ ազգի ռեսուրսները չպետք է վատնվեն միայն այն պատճառով, որ դրանք միշտ չէ, որ գնահատվում են Հայաստանի Հանրապետության կողմից։ Սփյուռքն օրինական շահագրգիռ կողմ է թե՛ հայկական պետության կայացման, թե՛ լայն ազգային շահերի հետապնդման հարցում։ Երբեք չպետք է թույլ տալ, որ Հայաստանի իշխանությունների անօգնականությունը փոխանցվի հայ ազգին։

Քանի դեռ Ադրբեջանը վայելում է Թուրքիայի, Իսրայելի և Ռուսաստանի նման հզոր ուժերի աջակցությունը, տեսանելի ապագայում ոչ մի հայկական պետություն չի կարողանա միայնակ պաշտպանվել: Պետությունը հնարավոր է պաշտպանել միայն համախմբելով ամբողջ հայ ազգի ռեսուրսները։ Խոչընդոտը շարունակում է լինել պետության և ազգի միջև ձևական տարանջատումը, որը Հայաստանի պարագայում կործանարար է։

Երևանցիների համար հարմարավետ միջավայր ստեղծելը մեր կարևոր առաքելություններից է. Տիգրան ԱվինյանԹուրքիայում ժայռերի արանքում 22 ուղևորով օդապարիկ է մնացել Աստանայում 26–հարկանի համալիրում բռնկված հրդեհի հետևանքով տուժածներ չկան. ԱԻՆ Ակտիվիստները կարմիր են ներկել Քեմբրիջի շենքը՝ ի աջակցություն Պաղեստինի Մոսկվան համարժեք պատասխան կտա ԱՄՆ-ում ռուսական վիզային կենտրոնների փակմանը. Զախարովա 2 հայ բռնցքամարտիկ դարձել է BRICS բռնցքամարտի խաղերի հաղթող ԱՄՆ-ը փակում է ռուսական վիզաների կենտրոնը և դիվանագետներին զրկում հարկային արտոնություններից Պետք է շարունակել ամենօրյա պայքարն այս միակողմանի զիջումների դեմ. Ավետիք ՉալաբյանՀայտնի են Լալա Մնացականյանի հոգեհանգստի և հուղարկավորության օրերն ու վայրը Փաշինյանի գրոհը Արցախի ու արցախցիների դեմ Արևմտամետները գեղեցիկ կարգախոսներով պատրաստվում են նախընտրական արշավի Հայաստանը ճանաչել է Պաղեստինը ՔՊ համաժողովում անակնկալներ են սպասվում Հայաստանը թե՛ Նիկոլի աղետաբեր կառավարման ընթացքում, թե՛ դրանից հետո, դուրս չի գալու ՀԱՊԿ-ից, ԵԱՏՄ-ից, նույնիսկ ԱՊՀ-ից. Արտակ ԶաքարյանՏեղի է ունեցել «Համահայկական ճակատ» կուսակցության հիմնադիր համագումարը ԱՄՆ Արկանզաս նահանգում սուպերմարկետում հրաձգության է տեղի ունեցել․ կան զոհեր ու վիրավորներ Ամերիաբանկի գործարկած Automarket-ը մեքենաների լայն ընտրության և արագ վարկավորման հնարավորություն է ստեղծել Նիկոլ Փաշինյանը հանցագործությունն ուղիղ պարտակել է. Ավետիք Չալաբյան Մարտարվեստ՝ նուրբ ուղի, փափուկ ճանապարհ. «Փաստ»Փորձագետները ստեղծել են «հավերժական» արևային վահանակներ, որոնք կփոխեն աշխարհըԱշխարհը չի կարող թույլ տալ, որ Լիբանանը եւս մեկ Գազա դառնա. ՄԱԿ գլխավոր քարտուղար Հայաստանի բասկետբոլի հավաքականը հաղթեց Գվատեմալայի թիմին Սաուդյան Արաբիան ողջունել է Պաղեստինի Պետությունը ճանաչելու Հայաստանի որոշումըՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (22 ՀՈԻՆԻՍԻ). ԿԸՀ-ն հաս­տա­տել է ԱԺ ար­տա­հերթ ընտ­րու­թյուննե­րի քվե­ար­կու­թյան նախ­նա­կան ար­դյունք­նե­րը. «Փաստ»Արտակարգ իրավիճակ՝ Երևանում. քամին Նոր Նորքում պոկել է բարձրահարկ շենքի տանիքն ու վնասել մի քանի մեքենա Ար­քե­պիս­կո­պո­սի ապս­տամ­բու­թյու­նը. ի՞նչ փո­խեց Բագ­րատ Գալս­տա­նյա­նը Հա­յաս­տա­նում. «Փաստ»Ինչ փոխարժեք է սահմանվել հունիսի 22-ին Մայրաքաղաքում առանց թույլտվության արտաքին գովազդ տեղադրելու համար տուգանք է կիրառվում նվազագույն աշխատավարձի մինչև 100-ապատիկի չափովԽա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գի՞ր, թե՞ դա­վա­ճա­նու­թյուն. «Փաստ»Բուժաշխատողի մասնագիտական օրվա կապակցությամբ ԶՊՄԿ ճաշարանի աշխատակիցներն անակնկալ են մատուցել առողջապահական ոլորտի իրենց գործընկերներին «Ապրում ենք նորից Նարեկ ունենալու հույսով». Նարեկ Սահակյանն անմահացել է 2022 թ. սեպտեմբերի 13-ին Վերին Շորժայի դիրքում. «Փաստ»Ի՞նչ մար­դու իրա­վունք­ներ, ի՞նչ մի­ջազ­գա­յին իրա­վունք. Ադր­բե­ջա­նը ճա­նա­պարհ է հար­թում նոր ագ­րե­սի­ա­յի հա­մար, իսկ մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թյու­նը լռում է. «Փաստ»Արև­մուտ­քի տրանս­ֆոր­մա­ցի­ոն փու­լի եզ­րագ­ծե­րը. «Փաստ»«Դիվերսիֆիկացման լոզունգների ներքո իրականացվում է քաղաքականություն, որը կարող է մեզ տանել թուրք-ադրբեջանական տանդեմից կախվածության». «Փաստ»Հողամասերը վարձակալությամբ կտրամադրի պետգույքի կառավարման լիազոր մարմինը, ոչ թե համայնքների ղեկավարները. նախագիծ. «Փաստ»Իրավաքաղաքական խտրականությունը երբեք ոչ մեկին լավ տեղ չի տարել ու չի տանելու. «Փաստ»Իսկ հայ գերիների ու պատանդների վերադարձ չեք ուզո՞ւմ պահանջել. «Փաստ»«Համահայկական ճակատը» Արշակ Կարապետյանից բացի վարչապետի այլ թեկնածու չի տեսնում, որը կարող է Հայաստանը հանել այս ծանր վիճակից. «Փաստ»«Արևմ­տյան Հա­յաս­տան» ձև­ա­կեր­պումն էլ է ար­դեն ար­գել­վա՞ծ. «Փաստ»Պետք է շարժումը ներկայացնի այն մարդկանց շրջանակը, որ հնարավոր ընտրության դեպքում կլինեն ցուցակում «Անկլավների» հանձնման դեպքում Հայաստանը մասնատվելու է. Մենուա Սողոմոնյան Փաշինյանը խոստանում էր ձեռքերը կտրել հանուն Տավուշի, բայց հանձնեց գյուղերը. Արամ Պետրոսյան Ռուսաստանը պատրաստ է Եվրասիայում անվտանգության հարցերը քննարկել բոլոր կողմերի, այդ թվում՝ ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի հետ. Պուտին Team Energy-ն ձևավորում է էլեկտրական մեքենաների օգտագործման մշակույթ Հայաստանում Դրամաշնորհային մրցույթ՝ գյուղական տուրիզմի զարգացման համար Հնդկաստանում 100 մլրդ դոլար են ուզում ծախսել արևային էներգիայի վրաՌուսաստանը Կապանում հյուպատոսություն է ուզում, բայց ՔՊ-ն կարող է խանգարել Միրզոյանի դեմարշը՝ Լուկաշենկոյի դեմ Ընդդիմադիր շարժման «տանը կռիվ է ընկել» Մեկնարկել է «Գալաքսի չեմպիոնների լիգա 2024»-ի ֆուտզալի առաջնությունը