Ինչպես մարդիկ որոշեցին կերակուր պատրաստել հենց կենդանու կաշվի մեջ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Բոոդոկը Մոնղոլիայի քոչվոր ժողովուրդների ավանդական ուտեստ է, որը աշխարհի ամենաանսովոր և «էքստրեմալ» ուտեստներից մեկն է։ Ի՞նչ է դա: Ըստ էության, բոոդոկը միս (սովորաբար` այծի, հնարավոր է` այլ վայրի կենդանու) պատրաստելու մեթոդ է, որի դեպքում կենդանու միսը պատրաստվում է անմիջապես իր սեփական կաշվի մեջ` օգտագործելով տաք քարեր։

Կենդանուն մորթում են` զգուշորեն հեռացնելով աղիքները, բայց կաշին թողնելով անվնաս։ Ներսում տեղադրվում են միսն ու ճարպը, տաք քարերը, երբեմն սոխ, աղ և համեմունքներ, ապա բացվածքը կարվում կամ փակվում է և դրվում կրակի կամ ածուխի վրա և եփվում մի քանի ժամ։ Նման կերպ ներսում գտնվող քարերը տաքացնում են միսը ներսից` ստեղծելով «բնական վառարան»։ Նման կերպ պատրաստված միսը լինում է շատ հյութալի և նուրբ, ունենում է թեթևակի ծխաբույր, իսկ համը հիշեցնում է խորոված և խաշած մսի խառնուրդ: Այս մեթոդը ծագել է քոչվորական ապրելակերպի պատճառով. մարդիկ չունեին կաթսաներ կամ վառարաններ:

Ի դեպ, եփելուց հետո քարերը երբեմն օգտագործում են մերսման համար. կարծում են, որ դրանք «ներծծել են էներգիա»:

Բոոդոկը Մոնղոլիայի քոչվոր ժողովուրդների ամենահին ուտեստներից մեկն է, և դրա պատմությունը ուղղակիորեն կապված է տափաստաններում ապրելակերպի հետ։ Այդ ուտեստը ծագել է դարեր առաջ այն մոնղոլ քոչվորների շրջանում, ովքեր մշտապես շարժման մեջ էին, չունեին մշտական խոհանոցներ կամ սպասք և ուտելիքը պատրաստում էին տափաստանում՝ օգտագործելով ձեռքի տակ եղածը: Այսպիսով, բոոդոկ ուտեստի հիմնական գաղափարն է միսը պատրաստել առանց սպասքի՝ անմիջապես կենդանու կաշվի մեջ։ Մոնղոլական տափաստաններում նաև փայտն է քիչ (կրակը արժեքավոր ռեսուրս է, չկան ավանդական վառարաններ, իսկ ուտեստը պետք է անգամ ճանապարհին արագ պատրաստել): Եվ մարդիկ մտածել են տաք քարերը որպես ջերմության աղբյուր օգտագործել՝ կենդանու մորթին «փակ վառարանի» վերածելով: Սա չափազանց գործնական և հնարամտորեն պարզ պատրաստման մեթոդ է։

Բոոդոկը առաջներում հաճախ պատրաստվում էր հաջող որսից հետո, երկարատև միգրացիաների ժամանակ՝ բնության մեջ: Ընդ որում, դա չի եղել պարզապես ուտեստ, եղել է ծիսակատարության և սոցիալական փոխազդեցության մի մաս։ Ժամանակի ընթացքում բոոդոկի բաղադրատոմսն, ըստ էության, մնացել է անփոփոխ՝ շատ ավանդական։ Սակայն ներկայում բոոդոկ ավելի քիչ է պատրաստվում (բարդ գործընթացի պատճառով), այն ավելի հաճախ պատրաստվում է զբոսաշրջիկների համար և համարվում է «էկզոտիկ» անգամ Մոնղոլիայում։

Հայաստանում ավանդական բոոդոկի նման ուտեստներ չկան, սակայն կան նմանատիպ կոնցեպտով ուտեստներ, այն է՝ միսը դանդաղորեն տապակել փակ տարածքում, օրինակ՝ մսի պատրաստումը թոնիրում, քանի որ օգտագործվում է «փակ կրակ»: Հայաստանում հնարավոր է հանդիպել մոնղոլական բոոդոկի, սակայն շատ հազվադեպ: Այն կարող են պատրաստել էնտուզիաստները կամ փորձարար խոհարարները թեմատիկ փառատոններում կամ զբոսաշրջային ցուցահանդեսներում: Այնուամենայնիվ, ամենայն հավանականությամբ, դա կլինի իմիտացիա, այլ ոչ թե դասական բոոդոկ: Բոոդոկը էկզոտիկա է Հայաստանի համար։ Մեզ ամենամոտն է թոնիրում պատրաստված միսը, որը նույնպես հին, «դաշտային» և շատ համեղ մեթոդ է։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում