Արդարադատության փոխնախարարը` քաղաքական կոռուպցիայի, սահմանադրական բարեփոխումների եւ այլ կարեւոր հարցերի մասին

Orer.am-ն իր ընթերցողներին է ներկայացնում ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ Սուրեն Քրմոյանի հետ զրույցը` Հայաստանում տիրող կոռուպցիոն դրսեւորումների, դրանց վերացման հետ կապված օրենսդրական փոփոխությունների, ինչպես նաեւ սպասվելիք սահմանադրական բարեփոխումների արդյունավետության եւ մի շարք այլ կարեւոր հարցերի շուրջ:

-Պարո՛ն Քրմոյան, այսօր Հայաստանում ի՞նչ մակարդակի վրա է գտնվում քաղաքական կոռուպցիան եւ ի՞նչ հստակ քայլեր են կատարվել դրանց վերացման համար:

-Զերծ մնալով թվեր հնչեցնելուց՝ պարզապես կասեմ, որ ԿԸՀ-ի մասով մենք ունենք համապատասխան առաջարկություններ տարբեր կառույցներից, մասնավորապես՝ կոռուպցիայի դեմ պայքարող երկրների խմբից: Նրանց կողմից ներկայացված 19 առաջարկությունից Հայաստանը 19-նն էլ կյանքի է կոչել: Դրանք վերաբերում էին քաղաքական կոռուպցիայի խնդիրներին` քաղաքական կուսակցությունների ֆինանսական թափանցիկությանը: Նշեմ, որ Տնտեսական համագործակցային եւ զարգացման կազմակերպության կողմից ունենք կուսակցությունների ֆինանսական թափանցիկությանը վերաբերող եւս մեկ առաջարկ` ինչպես ֆինանսական միջոցների կառավարումը, գույքային հարցերը եւս պետք է լինեն թափանցիկ: Մենք կփորձենք օրենսդրորեն բոլոր խնդիրներին լուծում տալ: Մշակված օրենսդրության առումով՝ միջազգային մեր գործընկերները բավական բարձր են գնահատում Հայաստանում կատարված գործողությունները:

-Համեմատական անցկացնելով զարգացած եւ առաջադեմ մի շարք պետությունների հետ՝ կարո՞ղ ենք ասել, որ Հայաստանն ունի համապատասխան մեթոդներ՝ քաղաքական կոռուպցիայի դեմ պայքարելու համար:

-Մենք այս ոլորտում բավական առաջադեմ օրենսդրություն ունենք: Մեր վերջին հաշվետվության ժամանակ քննարկվեց ընտրական օրենսդրության համապատասխանությունը: Պետք է ասեմ, որ բավական լուրջ եւ կանխարգելիչ մեխանիզմներ են ներդրված ընտրական օրենսգրքում: Մեր միջազգային գործընկերներն արդեն փոփոխված մեր գործիքակազմը` վերջին խմբագրությամբ ընտրական օրենսգիրքը, բավական առաջադեմ համարեցին օրենսդրական տեսանկյունից: Քաղաքական կոռուպցիայի դեմ մենք մեր աշխատանքները կատարում ենք: Մենք օրենսդրորեն այնպիսի մեխանիզմներ ենք ամրագրել, որոնցով հնարավորություն ենք տալիս կուսակցության ֆինանսական հոսքերն ամբողջությամբ թափանցիկ դարձնել: Նկատենք, որ էապես փոխվել է օրենսդրությունը. այն ավելի է կատարելագործվել՝ ընտրացուցակների, ընթացիկ գործընթացների, վերահսկողության, մասնակցության հետ կապված հարցերն ավելի թափանցիկ են դարձել:

-Ըստ Ձեզ՝ օրենսդրական առումով ամեն ինչ հնարավորինս լավ է խմբագրված, սակայն նկատում ենք, որ պրակտիկ կիրառության ընթացքում բացթողումները քիչ չեն:

-Թե պրակտիկ կիրառության ընթացքում ինչ խնդիրներ են առաջանում, ԿԸՀ-ն ավելի մանրամասն կպատասխանի, քանի որ այդ հարցով իրենք են զբաղում՝ համագործակցելով միջազգային գործընկերների հետ: Այս պարագայում Արդարադատության նախարարության դերակատարումն այն է, որ ԿԸՀ-ի հետ համատեղ մշակվեն մեխանիզմներ` միջազգային համապատասխան առաջարկությունների հիման վրա, որպեսզի օրենսդրությունը կատարելագործենք: Օրենսդրական մակարդակով լուրջ եւ էական խնդիրներ չունենք: Դա ասում ենք ոչ թե մենք՝ որպես Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ, այլ դրա մասին փաստում են միջազգային մեր ընկերները, ովքեր որեւէ կախվածություն չունեն Հայաստանից ու անկախ գնահատականներ են տալիս:

-Անցած նախագահական եւ խորհրդարանական ընտրություններին լայնամասշտաբ խոսակցություններ էին պտտվում ընտրակաշառքների մասին: Կասե՞ք, թե քանի անձ է ձերբակալվել եւ պատասխանատվության ենթարկվել:

-Այն, ինչ վերաբերում է կոռուպցիայի դեմ պայքարին եւ միջազգային ստանձնած պարտավորություններին, ապա կարող եմ ասել, որ ԳՐԵԿՕ-ի հետ աշխատելիս բոլոր խնդիրները լուծել ենք: Թե պրակտիկայում ինչ խնդիրներ են առաջացել, դա արդեն ԿԸՀ-ն կարող է պատասխանել:

-Սպասվելիք Սահմանադրական փոփոխությունները, ըստ Ձեզ, կնվազեցնե՞ն կոռուպցիոն ռիսկերը Հայաստանում:

-Կարծում եմ՝ ցանկացած բարեփոխում նպատակ ունի բարելավել տվյալ երկրում կառավարման համակարգը՝ մարդու իրավունքների տեսանկյունից: Սահմանադրական բարեփոխումները վերաբերում են նաեւ հակակոռուպցիոն ծրագրերին, որովհետեւ մի շարք փոփոխություններ, որոնք նախատեսվում են կատարվել դատական իշխանության ոլորտում, կառավարման ձեւի վրա այս կամ այն ազդեցությունը կունենան: Կարծում եմ՝ մասնավորապես կառավարման ձեւին վերաբերող քննարկումները դրական կոնտեքստով կարելի է դիտարկել: Եթե որոշում ընդունվի, որ պետք է լինի խորհրդարանական կառավարման ձեւ, ապա այդ պարագայում, դրան զուգահեռ, Սահմանադրությամբ պետք է ամրագրվի տարբեր ոլորտներում, այդ թվում կոռուպցիայի դեմ պայքարում խորհրդարանական վերահսկողության մեխանիզմների ուժեղացման գործընթացները:

-Թեպետ զրույցի ընթացքում հիմնականում խոսվեց քաղաքական կոռուպցիայի մասին, սակայն հետաքրքիր է Ձեր տեսակետը՝ ՀՀ Քր. Օրենսգրքի 312 հոդվածում կատարված փոփոխության վերաբերյալ, ըստ որի՝ տվյալ հոդվածի 4-րդ կետը նախատեսում է. «Կաշառք տվող անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե տեղի է ունեցել կաշառքի շորթում, և այդ անձը մինչև կաշառք տալու մասին քրեական հետապնդման մարմիններին հայտնի դառնալը, բայց հանցանքի կատարումից հետո՝ ոչ ուշ, քան եռօրյա ժամկետում, այդ մասին կամովին հայտնել է քրեական հետապնդման մարմիններին և աջակցել հանցագործությունը բացահայտելուն»: Արդյո՞ք նշված եռօրյա ժամկետը նպաստում է կոռուպցիոն բացահայտումների աճին, թե՞, այնուամենայնիվ, այս փոփոխությունը էլ ավելի է բարդացնում հանցագործության բացահայտման գործընթացը:

-Երեք օրը նվազագույն երաշխիքն է, որը մենք ամրագրել ենք: Մենք նախատեսում ենք օրենսդրությամբ  լրացուցիչ երաշխիքներ ամրագրել տեղեկությունը հայտնողի համար: Եթե մենք այդ սահմանափակումը չդնենք՝ այլ կոռուպցիոն ռիսկեր կառաջանան: Օրինակ, հետաքննություն կատարող մարմինը կարող է պատասխանատվությունից ազատել անձին իր հայեցողությամբ, իսկ այս պարագայում հստակ կանոն է ֆիքսված:

Սոսե Չանդոյան