Տնտեսագետն արժութային տատանումների ֆոնին կարևորում է տնտեսական ակտիվությանն ուղղված քայլերի ձեռնարկումը

Հայաստանի ֆինանսական շուկայում տեղի ունեցող տատանումները համաշխարհային տնտեսության արժութային ցնցումների արդյունքն են: Ռուբլու արժեզրկման պայմաններում Հայաստանի տնտեսության մեջ ռուսական տրանսֆերտների ծավալային թուլացում է նկատվում: Համաշխարհային տնտեսության վայրիվերումների վրա էլ ազդում է նավթի ու պղնձի գների անկումը, որը ԱՄՆ-ՌԴ հակասությունների և Չինաստանում վերջին շրջանում տեղի ունեցող խորք ային վերափոխումների հետևանք է: Օգոստոսի 28-ին լրագրողների հետ հանդիպման նման կարծիք հայտնեց տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՊՏՀ հաշվապահական հաշվառում և աուդիտի ֆակուլտետի դեկան Աշոտ Մաթևոսյանը: «Նավթի գների անկման համատեքստում Չինաստանի վարած քաղաքականությունն իր արժութային շուկայում և դրա հետ կապված հետևանքները, ներկայում իր վրա է զգում Ռուսաստանի Դաշնությունը, որը հիմնական էներգակիրներն է մատակարարում Չինաստանին: Չինաստանի վերջին էքսպանսիաները` տնտեսական ընդարձակումներն անմիջականորեն էներգակիրների գների վրա անդար դարձան, որն էլ իր ազդեցությունն ունեցավ ՌԴ-ում ռուբլու վրա»,-«Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ` ասաց բանախոսը:

Մաթևոսյանի դիտարկմամբ`նշվածի հետևանքն է Հայաստանում ռուբլով տրանսֆերտների արժեզրկումը: «Տրանսֆերտները ՀՀ-ում նվազել են 36 տոկոսով նախորդ տարվա առաջին կիսամյակի համեմատությամբ: Մասնավորապես, ՌԴ տարածքից կատարված տրանսֆերտները նախորդ տարվա առաջին կիսամյակի համեմատ նվազել են 43 տոկոսով: Եթե համադրություն կատարենք ծավալային մասով, նույնիսկ ավելացել են, բայց գումարային արտահայտությամբ, երբ մենք վերածում ենք դրամականի, տեղի է ունենում գնողունակության անկում: Այստեղ խոսքը վերաբերում է ոչ առևտրային բնույթի փոխանցումներին»,-ավելացրեց տնտեսագետը:

Տատանումների երկրորդ գործոն հանդիսացող պղնձի գների անկումն, իր հերթին, ըստ տնտեսագետի, կարող է լուրջ ազդեցություն ունենալ ՀՀ տնտեսության վրա երկարաժամկետ հեռանկարում: «Մենք նոր հանքավայր շահագործեցինք ու ծավալային առումով ունեցանք որոշակի հասույթներ, բայց եթե գների անկումը շարունակվի, ապա այդ դրական միտումները աստիճանաբար կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ»,- շեշտեց Աշոտ Մաթևոսյանը:

Տնտեսագետի խոսքով` ռուսական ռուբլու արժեզրկման պայմաններում ռուսական ապրանքները դառնում են ավելի գրավիչ, և դա հայրենական արտադրողների համար լուրջ խոչընդոտ է առաջացնում: «Մենք փոխարժեքի կայունացման տեսանկյունից դա որպես գործոն ևս պետք է հաշվի առնենք»,-ասաց տնտեսագիտության պրոֆեսորը: Նա կարևորեց այն հանգամանքը, որ, ի տարբերություն 2009-ի ու 2014-ի նմանատիպ իրավիճակների, հայաստանյան հասարակությունը խուճապի մեջ չի ընկել ու հոգեբանորեն պատրաստ է ու գիտակացաբար է մոտենում խնդրին:

Այս համատեքստում Աշոտ Մաթևոսյանը նաև ընդգծեց ՀՀ Կենտրոնական բանկի վարած քաղաքականության կարևորությունը` նշելով, որ ԿԲ-ն ինտերվենցիայով փորձում է բանկերին սնուցելու խնդիրը լուծել: «Կենտրոնական բանկը հավասարակշիռ քաղաքականություն է վարում` գների կայունության, ֆինանսական կայունության և տնտեսությանը չվնասելու առումով: Այս հավասարակշռված վիճակի պայմաններում մենք պետք է կարողանանք տնտեսական ակտիվացման միջոցով փոխարժեքի հետագա արժեզրկումը պահենք վերահսկելիության սահմաններում»,-շեշադրեց Աշոտ Մաթևոսյանը:

Բանախոսի դիտարկմամբ, սակայն, Կենտրոնական բանկը անսահմանափակ հնարավորություններ չունի ինտերվենցիաներ կատարելու, հետևաբար, շարունակաբար, այդ գործընթացը չի կարող կրկնվել: «Այստեղ պետք է նաև նշել, որ առաջին կիսամյակի տվյալներով մեր արտաքին միջազգային պահուստները կազմում են 1.5 միլիարդ դոլար, և, բնականաբար, շարունակության մեջ չենք կարող թույլ տալ, որ անընդհատ  կատարվեն ինտերվենցիաներ: Խորքային գործընթացներում տնտեսությունն աստիճանաբար պետք է փորձենք ակտիվացնել»,-հայտնեց տնտեսագետը:

Նրա խոսքով` կառավարությունը պետք է նպաստի տնտեսական ակտիվության բարձրացմանը, ինչպես նաև ակտիվացնի սոցիալական բնույթի ծախսային քաղաքականությունը: «Վերջինը կարող է լինել նվազագույն աշխատավարձի բարձրացման տեսքով, եթե ուշադիր հետևենք մշակվող նոր հարկային քաղաքականությանը, ապա կտեսնենք, որ հարկային բեռի որոշակի թեթևացման գործընթաց է գնում, դրանք տևական ժամանակահատված հետո պետք է բերեն դրական ազդակի, որը տնտեսությունն աշխուժացնելու նպատակ է հետապնդում»,-եզրափակեց Աշոտ Մաթևոսյանը:

Օգոստոսի կեսերից չինական արժեթղթերի շուկայի անկումն ասիական շուկաներում իրարանցում է առաջացրել: Համաշխարհային կապիտալի շուկան կորցրել է ավելի քան 5 տրիլիոն դոլար յուանի արժեզրկման հետևանքով` առաջացնելով աշխարհում երկրորդ խոշոր տնտեսական ճգնաժամի մտավախություն: Համաձայն Reuters-ի` Չինաստանն, անակնկալի գալով իր արժույթի կտրուկ արժեզրկման նկատմամբ համաշխարհային արձագանքից, թվում է, փորձում է ամրապնդել իր արժույթի դիրքերը` խուսափելով մոտ ապագայում սպասվող արժութային պատերազմից, որը ֆինանսական ճգնաժամի կարող է հանգեցնել և նվազեցնել համաշխարհային պահանջարկը: Չինաստանի ազգային բանկը օգոստոսի 27-ի դրությամբ 150 միլիարդ յուանի (23.4 միլիարդ դոլար) ներարկում է կատարել շուկա` կայունացնելով ազգային արժույթը: Դա այս շաբաթվա մեջ սա արդեն երկրորդ նման քայլն է Չինաստանի ազգային բանկի կողմից` երեքշաբթի օրը կատարվել էր 210 միլիարդ յուանի ներարկում: