Եթե Երկրագնդի մթնոլորտային ջերմաստիճանը բարձրանա 3-3.5 աստիճանով, Հայաստանի 80 տոկոսը անապատի կվերածվի

ՄԱԿ-ի կլիմայի փոփոխության մասին շրջանակային կոնվենցիայի քարտուղարությունը հրապարակել է 150 երկրների ներկայացրած «Ազգային մակարդակով նախատեսած ներդրումների» (INDC) նախնական վերլուծությունը: Համաձայն այդ վերլուծության, եթե ջերմոցային գազերի արտանետումների սահմանափակման ներդրումներն իրականանան ներկայացված ցուցանիշներով, ապա Երկրագնդի մթնոլորտային ջերմաստիճանը կբարձրանա 3-3.5 աստիճանով, չնայած որ նախատեսված առավելագույն շեմը պետք է մինչև 2 աստիճանը լիներ:

Այս առիթով ՀՀ բնապահպանության նախարարության տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչությունը տեղեկություն էր տարածել, համաձայն որի՝ ՀՀ բնապահպանության նախարար Արամայիս Գրիգորյանն այս կապակցությամբ մտահոգություն էր հայտնել ՀՀ-ում հավատարմագրված մի շարք երկրների դեսպանների, դիվանագիտական ներկայացուցչությունների պաշտոնյաների և Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ներկայացուցիչների հետ հանդիպման ժամանակ: Նա շեշտել էր նաև, որ Հայաստանի Հանրապետությունը հնարավոր ամեն ինչ կանի կլիմայի փոփոխության մեղմման նպատակով միջոցառումներ իրականացնելու և իր գործողությունների ծրագրով նախատեսված ոչ ավել քան 2 աստիճան ջերմաստիճանի բարձրացմանը հասնելու համար:

Հայ բնապահպաններն էր իրենց հերթին ահազանգ հնչեցրեցին, որ Հայաստանն արդեն իսկ զգում է ջերմաստիճանի նման բարձրացման բացասական հետևանքները Հայաստանի համար` ջրասակավություն, տեղումների նվազում, հրդեհների քանակի աճ, անապատացման գործընթացների ակտիվացում: «Էկո-լուր»-ն էլ տեղեկացրեց, թե Հայաստանի տարածքի մոտ 50 տոկոսն այսօր ենթարկվում է անապատացման և եթե Փարիզում որոշվի ջերմաստիճանի բարձրացման շեմը 2-ից հասցնել մինչեւ 3-3.5 աստիճանի, ապա Հայաստանը կվերածվի անապատի:

ՀՀ Ագարային համալսարանի Հողագիտության, մելիորացիայի, ագրոքիմիայի գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրեն Հունան Ղազարյանը Orer.am-ին տեղեկացրեց, որ եթե որոշում կայացվի, որ մթնոլորտի ջերմաստիճանը կարող է կբարձրանալ 3-3.5 աստիճանով, ապա մեծ վնաս կլինի Հայաստանին, քանի որ ոչ թե 50, այլ 80 տոկոսն է ենթակա անապատացման: «Իմ կարծիքով՝ մինչև 2030-2050 թվականները հնարավոր է, որ Երկրագնդի ջերմաստիճանը 1-1,5 աստիճանով բարձրանա, բայց 3-3,5 աստիճանով չի կարող բարձրանալ: Երկրների զարգացման տեմպերի ուսումնասիրությունը դա է ցույց տալիս, իսկ մինչև 2100 թվականը դժվարանում եմ ասել: Ջերմոցային գազերի արտանետումների սահմանափակման ներդրումային միջոցառումների իրականացումը միայն քաղաքական որոշամբ կարող է իրականացվել: Եթե գերտերությունները քաղաքական կամք չցուցաբերեն և իրեն իրենց երկրներում արտանետումների ծավալները կրճատելու քայլեր չձեռնարկեն, վիճակը չի բարելավվի»,- ասում է Հ. Ղազարյանը:

Մասնագետի խոսքով՝ գերտերությունների քաղաքական կամքի բացակայության հետևանքով ողջ աշխարհն է տուժում և տարեցտարի օվկիանոսների ափամերձ տարածքներում ավելացող ցունամիները, մրրիկները դրա հետևանք են: Երկրագնդի կիմայի փոփոխությունն ազդել է նույնիսկ Հայաստանի կլիմայի վրա և գարնան, աշնան շրջանում ավելացող կարկտահարությունները, իսկ ամռան ամիսներին էլ երաշտի հավանականությունը դրա հետևանք է: «4-5 տարին մեկ անգամ ենք մենք Արարատյան հարթավայրում ծիրան ունենում: Նախկինում այդպես չէր: Մենք 5 տարվա կտրվածքով 3 տարին ծիրան ունենում էինք, բայց հիմա այդպես չէ: Ի դեպ, եթե պետությունները չմիջամտեն, ապա բնությունն ինքը կկարգավորի և նման անոմալ երևույթներով կպատժի, որը նույնպես կարգավորման մի ձև է: Բնության օրենքներին շատ միջամտելը բերում է նման հետևանքների, իսկ մենք պետք է բնությունն օգտագործենք հօգուտ մարդկության, երկրների բարօրության և ռացիոնալ օգտագործենք մեր ռեսուրսները»,- ասաց Հ. Ղազարյանը:

Հողագիտության, մելիորացիայի, ագրոքիմիայի գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրենը նշեց նաև, որ Հայաստանը թեև չի կարող ազդել կլիմայի փոփոխությունների վրա, բայց պետք է կարողանա հարմարվել դրան և իր կողմից ձեռնարկվող միջոցառումներով մեղմել հետևանքները: Դրա համար պետք է ուշադրություն դարձնել մի քանի կարևորագույն հարցի: «Առաջինը՝ մենք պետք է կարողանանք մեր երկրում եղած ջրային ռեսուրսները կուտակել, այսինքն՝ մանր ու միջին ջրամբարներ կառուցենք: Ամեն մի ջրամբար իր շրջակայքում միկրո-մեզո կլիմա է ստեղծում և փոփոխում է այդ տարածքի կլիման, երկրորդ՝ անտառահատումներին պետք է շատ մեծ ուշադրություն դարձնենք: Կանաչապատ տարածքները մեղմում են կլիման: Հայաստանում անտառաշերտ չի մնացել, անտառահատումների հետևանքով գետերը ցամաքել են և եթե կորցրած անտառները վերականգնվեն, ապա դա բավականին կփոխի մեր երկրի կլիման»,- ասում է Հ. Ղազարյանը:

Խոսելով հարմարվողականության քաղաքականության մասին՝ մասնագետը նշեց, որ մեզ մոտ պետք է լեռնային և բարձրլեռնային գոտիներում սկսել բանջար-բոստանային կուլտուրաներ մշակել, ինչը չի իրականացվել նախկինում, իսկ առավել տաք հատվածներում՝ բերքը երկու անգամ մշակել: «Ժողովուրդն ասում է՝ չկա չարիք, առանց բարիք: Մենք պետք է կարողանանք օգուտ քաղել ստեղծված իրավիճակից և անխնա չվատնենք եղածը: Շատ հաճախ մենք մեր մարդածին՝ անտրոպոգեն գործոնով շատ դեպքերում արագացնում ենք բնության բացասական երևույթները, օրինակ՝ Արարատյան հարթավայրի մեր ստորգետնյա ջրավազանի օգտագործման փաստը, որը կապված է ձկնարդյունաբերական ձեռնարկությունների առաջացման հետ: Դրանց հետևանքով մարդիկ այսօր խմելու ջուր չունեն: Մենք մեր սխալներով արագացնում ենք անապատացման պրոցեսները: Նույնը հանքարդյունաբերության ժամանակ է: Մեկ հեկտար տրամադրում են ձեռնարկությանը, բայց դրա կողքին քանի՞ հեկտար է փչանում: Օրենքներով պետք է ստիպել, որ հատված անտառը վերականգնի: Իսկ ընդհանրապես, անտառահատման ժամանակ եթե մեկ ծառ կտրում են, ապա փոխարենը գոնե պետք է տասը ծառ տնկեն: Պետք է մարդիկ էլ հասկանան, որ երկրի ռեսուրսները պետք է խնայողաբար օգտագործվեն, քանի որ իրենց երեխաներն ու թոռներն են վաղը-մյուս օրը այն ժառանգելու: Դրա համար հարկավոր է մի քիչ հեռուն նայել»,- ասում է Հ. Ղազարյանը:

Արմինե Գրիգորյան