Պոլիտեխնիկում միշտ ավելի շատ գործ է արվել, քան այդ մասին հայտարարվել է. Ռ. Աղգաշյան

Հունվարի 21-ին Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում մեկնարկած Մասնագիտական կրթության որակի ապահովման ազգային կենտրոնի կազմակերպած «Մասնագիտական կրթության որակի ապահովում. որքանով է ուսուցումն արդյունավետ» թեմայով որակի ապահովման 3-րդ ֆորումը, որին մասնակցում էին բուհերի ղեկավարներ, դասախոսներ և կրթության կառավարման մասնագետներ և կրթական ծրագրերի փորձագետներ Հայաստանից, Վրաստանից և եվրոպական մի շարք երկրներից, լավ առիթ էր մեկ անգամ ևս անդրադառնալու այն խնդիրներին, որոնք իրականում առկա են բարձրագույն մասնագիտական կրթություն ապահովող հաստատություններում:

Ուրախալին այն է, որ այսօրվա ուսանողը վաղուց արդեն առաջվանը չէ և հասկացել է, որ եթե գումար է վճարում «կրթություն» կոչվող «ապրանք» ձեռք բերելու համար, ուրեմն պետք է նաև որակ պահանջի իր բուհից, ավելին, կարող է կրթական ծրագրերի արդյունավետությունը չափել, գնահատել տվյալ դասախոսի հմտությունները և այլն, այսինքն՝ բուհն այլևս խորհրդային տարիների այն կոնստանտ կառույցը չէ, որտեղ նույն դասախոսը կարող է իրեն թույլ տալ երկար տարիներ նույն բովանդակության դասախոսություններ կարդալ՝ հաշվի չառնելով ժամանակակից աշխարհում տեղի ունեցող փոփոխություններն ու ձեռբերումները:

Ասել է, թե կրթության ոլորտում չնայած շատ դանդաղ, բայց շատ բան է փոխվել, որին ուզած թե չուզած պետք է ոչ միայն արձագանքի տվյալ բարձրագույն կրթություն ապահովող ցանկացած կառույց, այլև լուրջ վերանայի իր ներքին ռեսուրսներն ու այն նորացնելու ուղղությամբ քայլեր ձեռնարկի: Սա ժամանակի պահանջն է, բայց որքանո՞վ է այսօրվա բուհը պատրաստ ժամանակի պահնջներին համահունչ որակյալ կարդրեր պատրաստել և որո՞նք են այն խնդիրները, որոնք ընդհանուր են բուհական համակարգի համար: Orer.am-ի զրուցակիցն է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի պրոռեկտոր Ռուբեն Աղգաշյանը:

- Պարոն Աղգաշյան, որո՞նք են բուհերում առկա այն ընդհանուր խնդիրները, որոնք թույլ չեն տալիս շուկայի պահանջներին համապատասխանող որակյալ կադրեր պատրաստել: Եվ առհասարակ, որքանո՞վ է բուհական կրթությունն արդյունավետ մեր երկրում:

- Հայաստանի բուհական համակարգը, բնականաբար, ունի մի շարք ընդհանուր խնդիրներ: Առաջին հերթին, դա, իրոք, որակյալ կադրերի պատրաստումն է: «Որակյալ կադրեր» ասելով մենք հասկանում ենք այն կադրերը, որոնք մաքսիմալ պատրաստված են հնարավորինս շուտ աշխատաշուկա մտնելու և իրենց մասնագիտությամբ աշխատելու համար: Ցավոք, դա ոչ միայն բուհական համակարգի խնդիրն է, այլ պայմանավորված է այլ հանգամանքներով: Նախ, որ աշխատանքի շուկան պետք է հստակ ձևավորված լինի և կարողանա իր պահանջները ներկայացնել, այսինքն՝ գործատուն, այս դեպքում պատվիրատուն, պետք է կարողանա հստակ ձևակերպել իր պահանջները, որը համալսարանը արդեն վերածում է կրթական ծրագրի և իրականցնում: Դա է առաջին խնդիրը, որը կարելի է ասել, որ դեռևս բավարար մակարդակի չի հասել և կրում է համակարգային բնույթ: Երկրորդ խնդիրն այն է, որ որակավորումների շրջանակը պետք է հստակ ձևակերպվի տարբեր կրթական մակարդակների համար, այսինքն, թե բակալավրական կրթական մակարդակի վերջնարդյունքը շուկայի տեսնակյունից ինչ է իրենից ներկայացնում, ինչո՞վ պետք է այն տարբերվի կրթական հաջորդ՝ մագիստրատուրական աստիճանը դրանից, որովհետև շատ դեպքերում մենք գիտենք, որ մագիստրատուրան ստացվում է բակալավրիատի կրկնություն, որը բացարձակ դառնում է ինքնանպատակ: Դա նույնպես խնդիր է: Այդ երկու խնդիրները կարելի է ասել՝ կարևորագույն խնդիրներն են:

- Արդեն երկար տարիներ է, որ այդ խնդիրները դարձել են բարձրագույն մասնագիտական կրթության ուղեկիցը և շատ հաճախ ուսանողը մագիստրատուրան ավարտելուց հետո հասկանում է, որ այն իրեն ոչինչ էլ չտվեց, փոխարենը բավականին գումար տարավ իրենից և դեռ հայտնի էլ չէ, թե ապագայում այդ «ներդրումը» որքանով իրեն կարդարացնի: Ձեր կարծիքով՝ ո՞րը կարող է լինել այս խնդրի լուծումը:

- Միայն առաջարկներով չէ, որ հնարավոր է այդ հարցերը լուծել: Դրանք օբյեկտիվ իրավիճակից ծագած խնդիրներ են, որովհետև մեր երկիրը կարելի է ասել, որ տնտեսության տեսանկյունից դեռևս գտնվում է անցումային շրջանում և շատ դժվար պայմաններ են միշտ եղել, քանի որ կա նաև փորձի պակաս: Այսինքն, հետադարձ կապ է անհրաժեշտ շրջանավարտի հետ, քանի որ բուհական համակարգը վակուումի մեջ գտնվող առանձին համակարգ չէ, և բնական է, որ կրթական համակարգի թերություններն ինչ-որ տեղ պայմանավորված են երկրում առկա ընդհանուր խնդիրներով և դժվարություններով, որը ես համոզված եմ, որ գնալով կլավանա: Երկրորդ խնդիրը, որին ես կցանկանայի անդրադառնալ, դա այն է, որ բավականին շատ և մանրացված են բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները: Մեր փոքրիկ երկրում այդպես չպետք է լինի, քանի որ դա բերում է եղած ռեսուրսի փոշիացման և շատ է խանգարում համակարգի կայացմանը: Այսինքն, եթե մենք ունենայինք մի քանի կենտրոնացված հզոր համալսարաններ և համապատասխան մարդկային, ֆինանսական և մտավոր ռեսուրսները կենտրոնացնեինք, ապա շատ ավելի տեսանելի և հնչեղ կդառնայինք:

- Տպավորությունն այնպիսին է, որ խորհրդային տարիներից մեզ ժառանգություն հասած բուհերը շարունակում են նույն ոճով ու բովանդակությամբ աշխատել և առանձնապես չեն էլ ձգտում ժամանակի պահանջներին համահունչ մասնագիտական կրթություն ապահովել: Ավանդական բուհերը մի տեսակ հնացել են, իսկ նոր ձևավորված բուհերը փորձում են իրենց բովանդակությունը շուկայի պահանջներին հարմարեցնել: Ձեր կարծիքով՝ արդյո՞ք դա չէ պատճառը, որ ավանդական բուհերը կրթական ոլորտի ընդհանուր PR-ում կա´մ չկան, կա´մ շատ քիչ են հանդիպում, մինչդեռ, որքանով տեղյակ եմ, բավականին հաջողություններ արձանագրում է Պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, բայց այդ մասին գրեթե ոչ ոք չի իմանում: Ինչո՞ւ է ձեր բուհն այդ առումով այդքան պասիվ:

- Շատ հետաքրքրիր հարց եք բարձրացնում: PR-ը իհարկե շատ կարևոր է, բայց PR-ի համար պետք է շատ խիստ պայմաններ ներկայացնել, որը մեզ մոտ, ցավոք, չի արվում, այսինքն՝ ցանկացած փոքր բուհ կարող է այնպիսի բաներ հայտարաել, որն ընդհանրապես շատ հեռու է իրականությունից:

- Դա, իհարկե, Պոլիտեխնիկին չի կարող վերաբերել, քանի որ բոլորն էլ գիտեն ձեր բուհի հնարավորությունների և ձեռքբերումների մասին:

- Ես հարցին մոտենում եմ համակարգի տեսնակյունից և կարծում եմ, որ բուհի PR-ով զբաղվելը շատ մեծ պատասխանատվություն է: «Միջազգային» բառ են իրենց բուհի անվանը կցում, սա են անում, նա են անում և կարելի է ասել, որ ինչ-որ տեղ խաբկանքի մեջ են գցում մարդկանց: Այ, դա է վատը: PR-ը շատ կարևոր և ճիշտ բան է, բայց պետք է ճիշտ կազմակերված լինի: Ինչ վերաբերում է Պոլիտեխնիկին, ապա մեր բուհում միշտ ավելի շատ գործ է արվել, քան այդ մասին հայտարարվել է: Ես համարում եմ, որ դա մեր տրադիցիոն համեստությունն է, որը գուցե գալիս է մասնագիտության առանձնահատկությունից, որովհետև ինժեներները կոնկրետ գործի մարդիկ են և սիրում են ավելի շատ գործ անել, քան այդ մասին խոսել: Այսինքն, մենք նախընտրում ենք, որ մեր մասին ուրիշները խոսեն:

- Դա չի՞ խանգարում, որ ներկայիս բուհական «ներկապնակից» դուրս մնաք:

- Բացարձակ:

- Եթե համեմատենք 20 տարի առաջվա ուսանողին ներկայիս ուսանողների հետ, ապա որակական հատկանիշների առումով շա՞տ է տարբերությունը:

- Եթե համեմատելու լինենք մեր ներկայիս ուսանողության տեղեկացվածության մակարդակը, ապա այն անհամեմատ բարձր է, քան 20 տարի առաջ էր, էլ չասենք 40 տարի առաջ էր: Բայց մի բան կարող եմ ասել, որ մոտիվացվածությունն է մի քիչ այլ: Բայց այն, որ այսօր էլ փայլուն ուսանողներ ունենք, փաստ է, և երբեք չեմ ասում, որ տեսեք՝ այն ժամանակ ավելի լավն էին: Եվ եթե մի բան լավ չի ստացվում, ապա պատճառները պետք է առաջին հերթին մեր մեջ փնտրենք, ոչ թե ուրիշներին մեղադրենք:

Արմինե Գրիգորյան