Թոքի քաղցկեղով հիվանդների մոտ 90 տոկոսը մոլի ծխող է
Հասարակություն
Հայաստանում տարեցտարի գրանցվում է թոքի քաղցկեղի աճ: Գրանցված դեպքերի 80-90 տոկոսի դեպքում մարդիկ ունենալու են կարճ կյանք: Այս մասին օգոստոսի 2-ին հրավիրված մամուլի ասուլիսի ժամանակ ասաց ուռուցքաբան Լևոն Բադալյանը:«Արմենպրես»-ի հաղորդմամբ՝ թոքի քաղցկեղի կանխարգելման միջազգային օրվան համահունչ՝ բժիշկ-ուռուցքաբան, բժշկակական գիտությունների թեկնածու, «Նաիրի» բժշկական կենտրոնի քիմիոթերապիայի բաժանմունքի վարիչ, ԵԲՀԱ անդամ, Հայկական հակաքաղցկեղային լիգայի անդամ Լևոն Բադալյանը, բժիշկ-նյարդաբան, ԵԲՀԱ անդամ, Երիտասարդ բժիկների համաշխարհային կազմակերպության հակածխախոտային պայքարի հայաստանյան համակարգող Անուշ Գասպարյանը և բժիշկ- ռադիոլոգ, Հայ-ամերիկյան բժշկական կենտրոնի ճառագայթային ախտորոշման բաժանմունքի վարիչ, հայկական ռադիոլոգիայի ասոցացիայի անդամ Հովհաննես Վարդևանյանը խոսել են Հայաստանում` աշխարհում ամենամեծ մահացությունների պատճառ հանդիսացող չարիքի վիճակի և դրա կանխարգելման մասին:
Ուռուցքաբան Լևոն Բադալյանի խոսքով՝ թոքի քաղցկեղը բժշկության մեջ ամենամեծ չարիքներից է համարվում: Այս հիվանդության վերաբերյալ ուռուցքաբանը ներկայացրեց վիճակագրական տվյալներ՝ նշելով, որ ամբողջ աշխարհում մեկ տարվա կտրվածքով գրանցվում է 1,8 մլն թոքի քաղցկեղի դեպք: Անդրադառնալով ՀՀ-ում թոքի քաղցկեղի գրանցված դեպքերին՝ նա ասաց, որ թվերը այդքան էլ գոհացուցիչ չեն, և տարեցտարի գրանցվում է թոքի քաղցկեղի աճ:
«2015 թվականին գրանցվել է մոտ 1400 նոր դեպք: Այդ մարդկանց 80-90 տոկոսը ունենալու է շատ կարճ կյանք: Ցավալի է, բայց փաստ: Վերջին հինգ տարում թոքի քաղցկեղի դեպքերի մոտավորապես տասնմեկուկես տոկոսի աճ է գրանցվել: Պետք է ամբողջ ուժով պայքարել ծխելու դեմ, քանի որ ապացուցված է, որ թոքի քաղցկեղով հիվանդների մոտ 90 տոկոսը մոլի ծխող է»,- ասաց Բադալյանը:
Հայկական հակաքաղցկեղային լիգայի անդամը հորդորեց, որպեսզի մեր ազգաբնակչությունը հիմնովին փոխի իր վերաբերմունքը առողջության հանդեպ: Նրա խոսքով`մարդկանց մեծ մասը ծխելու մոլուցքը արդարացնում է սթրեսով և սոցիալական վատ պայմաններով: Լևոն Բադալյանը խորհուրդ տվեց, որ երկար ժամանակ ծխող մարդիկ 55 տարեկանից հետո անպայման գնան ճառագայթաբանի մոտ` պրոֆիլակտիկ ստուգման, անգամ եթե չունեն առողջական գանգատներ:
«Մեզ շրջապատող միջավարյում կան շատ գործոններ` օդը, սնունդը, տարբեր տեսակի ճառագայթները, որոնք ազդեցություն են թողնում մեր հյուսվածքների վրա: Ապացուցված է, որ կա անտեսանելի ռադիոակտիվ գազ, կոչվում է ռադոն, որը գտնվում է հողի ընդերքում: Շինարարության նպատակով երկրի ընդերքից հանում են քարեր, որոնց մեջ գտնվում է այդ գազը: Տարիներ շարունակ այդ քարերից պատրաստված շենքերի պատերից ռադոն գազը շարունակում է արտադրվել, որն էլ կարող է պատճառ հանդիսանալ քաղցկեղի առաջացման: Կան վայրեր, որտեղ այդ ռադոն գազի պատճառով բնակչության մոտ տասը տոկոս ը վարակվում է թոքի քաղցկեղով: Դրա համար, հատկապես տուֆից պատրաստված շենքերում, հարկավոր է ամեն օր օդափոխություն անել տանը, որպեսզի այդ կուտակված գազը դուս գա»,- նշեց ԵԲՀԱ-ի անդամ բժիշկը:
Որպես ծխախոտի դեմ պայքարի ներկայացուցիչ՝ Անուշ Գասպարյանը նշեց, որ ծխախոտը համարվում է թոքի քաղցկեղի առաջացման թիվ մեկ պատճառը, և շատ կարևոր է, որպեսզի թոքի քաղցկեղով տառապող հիվանդները չծխեն: Նրա խոսքով` նույնիսկ շատ մեծ ռիսկային գոտում գտնվող հիվանդները, դադարեցնելով ծխելը, կնվազեցնեն հիվանդության ռիսկայնությունը:
«Ամբողջ աշխարհում թոքի քաղցկեղի դեմ պայքար է տարվում: Ծխախոտի դեմ պայքարի համար արվել են և արվում են բազմաթիվ միջոցառումներ: Վերջին շրջանում հիմնականում շեշտը դրվում է երիտասարդների սերմանելու, թե ինչ վնասակարություն, բարդություններ և վատ հետևանքներ կարող է առաջացնել ծխախոտը: Շատ դժվար է արդեն իսկ ծխող մարդուն բացատրել և համոզել, որ ծխախոտը մեծ չարիք է: Ոմանց ուղակի հաճույք է պատճառում ծխելը»,- ասաց Երիտասարդ բժիշկների համաշխարհային կազմակերպության հակածխախոտային պայքարի հայաստանյան համակարգողը:
Անուշ Գասպարյանի դիտարկմամբ` այժմ երիտասարդները հինգից տասը տարի առաջվա տվյալների հետ համեմատած մոտ 30-40 տոկոսով քիչ են ծխում: Նրա կարծիքով, եթե այսպես շարունակվի, ապա թոքի քաղցկեղի դեպքերը մոտավորապես քսան տարի հետո, գուցե, շատ ավելի քիչ լինեն, քան հիմա:
Բժիշկ-ռադիոլոգ Հովհաննես Վարդևանյանի կարծիքով` քաղցկեղը հարկավոր է որսալ ավելի վաղ փուլում: Նա ցանկություն հայտնեց, որպեսզի առաջնային օղակի մասնագետները շատ ուշադիր լինեն թոքի քաղցկեղի խնդիրների հետ կապված: «Այսօր քիչ չեն այնպիսի դեպքերը, երբ հիվանդներն ավելի բարդացած, ավելի ծանր փուլում են հասնում մասնագիտացված կենտրոննե: Պատճառն այն է, որ առաջնային օղակի մասնագետները իրենց զգոնությունը թուլացրել են: Այստեղ ամենակարևորը զգոնությունն է: Թոքի քաղցկեղը առավել մեծ խնդիրներ առաջացնող հիվանդություններից մեկն է, որը մեր պրակտիկյում գրանցվում է շաբաթը մեկ, եթե ոչ ավելի հաճախ»,- ասաց նա:
