Ի˚նչ են մտածում կառավարությունում
Հունվար-սեպտեմբեր ժամանակահատվածում շինարարության ոլորտը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի նկատմամբ գրեթե 10% անկում է գրանցել, որի ընթացքում իրականացվել է 236,1 մլրդ. դրամի աշխատանքներ, իսկ սեպտեմբերին այս ոլորտը նախորդ տարվա սեպտեմբերի նկատմամբ գրանցել է 17,3% անկում:
Շինարարությունը դարձել է մեր տնտեսության աքիլեսյան գարշապարը՝ արդեն երկար ժամանակ է այս ոլորտի ծավալների անկում է նկատվում, որն էլ իր հերթին զսպող դեր է ունենում տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի վրա: Մեր երկրում շինարարության զգալի մասը իրականացվում է տեղական հումքի վրա, բացի այդ այն ունի շատ մեծ մուլտիպլիկացիոն էֆեկտ տնտեսության համար: Հիշեցնենք, որ 2014թ-ին էլ շինարարության ծավալների անկումը շատ մեծ է եղել՝ 12-13%:
Ի˚նչ է մտածում այդ մասին կառավարությունը: Նոր ծրագրում, անշուշտ որոշակի դրույթներ կան տնտեսության այս կարևոր ճյուղի ակտիվացման վերաբերյալ: Նախ 6 ամսյա ժամկետում Կառավարությունը նախատեսում է պետական և համայնքային միջոցների հաշվին շինարարական աշխատանքների գնագոյացման սկզբունքների ձևավորող բաղադրիչների արդիականացում, ինչպես նաև պետական և համայնքային կիսակառույցների հետագա օգտագործման առաջարկությունների մշակում:
Իսկ միջնաժամկետ կտրվածքով, առաջին, աղետի գոտում պետք է շարունակվեն բնակարանային շինարարության աշխատանքները, իսկ Գյումրիում 2017թ.-ին նախատեսվում է այդ ծրագրի ավարտ: Երկրորդ ուղղությունը՝ դա էլեկտրոնային համակարգի միջոցով թույլտվությունների ստացման ներդնումն է, երրորդը՝ 2017-2021թ.- ին բնակավայրերի գլխավոր հատակագծերի խնդրի լուծում և չորրորդ՝ քաղաքաշինական խոշոր համալիրների ներդրումային ծրագրերի մշակում և միջազգային ներդրումային ցուցահանդեսներում ներկայացում:
Կառավարության ծրագրի այլ բաժիններում նույնպես ներկայացված են տարբեր ոլորտներում շինարարական աշխատանքների ծրագրերի իրականացում կամ աջակցություն, ինչպես օրինակ էներգետիկայի ոլորտում՝ հողմնակայանների կամ երկրաջերմային էլեկտրակայանի կառուցման մասնավոր ներդրումների աջակցություն և այլն:
Թեև ունեմ դրական կարծիք կառավարության ծրագրի վերաբերյալ, այնուամենայնիվ, շինարարության ոլորտի ակտիվացման համար նշված քայլերը դեռևս բավարար չեն: Այն առաջին հայացքից ավելի շուտ ուղղված է կոռուպցիոն ռիսկերի նվազմանը պետական շինարարության ոլորտում: Ենթադրում է նաև շինարարությունների թույլտվությունների ստացման գործընթացի պարզեցում և օտարերկրյա ներդրողներին խոշոր ծրագրերի ներկայացում, այնուամենայնիվ առանց պետության կողմից մասնակցության ավելի մեծ աճի՝ ոլորտը անկում է գրանցելու:
Պետությունը, այս պայմաններում, թեկուզ իր սուղ միջոցների հաշվին, պետք է ավելի մեծացնի շինարարական աշխատանքների ֆինանսավորումը՝ դրանով տնտեսության մեջ մեծ ծավալի գումար ներմղելով: Մասնավորապես՝ մատչելի գներով բնակարանների շինանարության իրականացում, որը կծածկի եղած մեծ պահանջարկը (նախնական մոտ 20 հազար ընտանիքի համար): Կամ թեկուզ հարկային արտոնությունների տրամադրում շինարարակական ընկերություններին, «էկոնոմ դասի» բնակելի շենքերի շինարարության համար: Մատչելի գներով այդ կարգի «համեստ» բնակարանների պահանջարկը դեռևս բարձր է մեր երկրում (ի տարբերություն կիսադատարկ «էլիտար շենքերի») և դրա իրականացումը կարող է զգալիորեն խթանել մեր տնտեսության և նրա տարբեր ճյուղերի ակտիվացմանը: Այստեղ, պարզապես «էլիտար» շենքերի սեփականատերերի շահերին է դա հարվածում, որոնք էլ խոչընդոտում են այդ ծրագրերի իրականացմանը:
Դա պետության համար բեռ չի լինելու, պարզապես առանց կանխավճարի և ցածր հիպոթեքային տոկոսներով իրագործվող նախագծեր են լինելու, որի արդյունքում, պետությունը ավելի ուշ հետ կստանա այդ գումարները: Հիշենք, որ երկրորդ համաշխարհայինից հետո Գերմանիայի տնտեսության վերականգնմանը հատկապես նպաստել է շինարական աշխատանքների լայնածավալ իրականացումը: Այսօր, մեր հարևան Իրանում և Թուրքիայում նույնպես այդպիսի նշանակության բնակարանաշինության մեծ նախագծեր (նույնիսկ թաղամասեր և փոքր քաղաքներ մասշտաբներով) են իրականացվում, հատկապես երիտասարդ ընտանիքների համար:
Բացի այդ լայն աշխատանքային ճակատ կա շահագործման ժամկետները ավարտված կամ վթարային վիճակում գտնվող հարյուրավոր շենքերի փոխարեն նորերի կառուցման համար, ինչպես նաև բարձր սեյսմակայունությամբ նոր շենքեր կառուցման համար: Այդ նպատակով կարևոր է նվազեցրել է հարկային ճնշումը շինարարական կազմակերպությունների նկատմամբ, ինչպես նաև նոր լրացուցիչ արտոնությունների տրամադրում, հատկապես մարզերում և սահմանամերձ շրջաններում: Շինարարության ոլորտում ներդրումները պետք է ուղղվեն նաև արտադրական ենթակառուցվածքների շինարարությանը, որոնց ետգնումը ավելի արագ է տեղի ունենում, քան ոչ արտադրական ենթակառուցվածքների կառուցման դեպքում:
Պետք է սեփականատերերին ստիպել (կամ այլ միջոցներով խրախուսել) խոշոր սառեցված կիսակառույցները ավարտին հասցնել, հատկապես Երևանի կենտրոնում, սա նույնպես կխթանի շինարարության ոլորտի աճին և թեև ժամանակավոր, սակայն նոր աշխատատեղեր կստեղծի:
