Կրթական հաստատություններում տեղի ունեցած 6 մասսայական գնդակահարություն
Հասարակություն
1. Քլիվլենդի տարրական դպրոց, Կալիֆորնիա
1979 թ. հունվարի 29-ին Սան Դիեգո քաղաքի Քլիվլենդի տարրական դպրոցի 16-ամյա աշակերտուհի Բրենդա Սփենսերը, ով ծնողների հետ ապրում էր դպրոցի հանդիպակաց տանը, 36 անգամ կրակեց ցածր դասարանների աշակերտների վրա, ովքեր կանգնած էին դպրոցի դռների մոտ։ Նրան հաջողվեց վիրավորել 8 աշակերտի։ Խուճապ սկսվեց։ Դպրոցի մոտ գտնվող մեծահասակները փորձեցին փրկել երեխաներին՝ դպրոց մտցնելով նրան, որտեղ ապահով էր։ Բրենդան շարունակում էր կրակել, և արդյունքում երկու մեծահասակ մահացավ։
Բարեբախտաբար հաջողվեց փրկել բոլոր վիրավոր երեխաներին։ Նրանց բոլորին ժամանակին օգնություն ցույց տվեցին։ Ինչ վերաբերում է Բրենդային, նա փակվեց տանը, որտեղ այդ պահին միայնակ էր՝ չհաշված գարեջրի դատարկ տարան ու վիսկիի շիշը։ Որոշ ժամանակ անց նա հանձնվեց։ Երբ ոստիկանները նրան հարցրին, թե ինչու նման բան արեց, նա պատասխանեց, որ պարզապես չի սիրում երկուշաբթի օրերը և սկսել է կրակել սոսկ ձանձրույթն ինչ-որ կերպ պարպելու համար։
Պետք է նշել, որ Բրենդան դեռևս մանկուց էր հետաքրքրվել զենքով ու թմրանյութերի մասին պատմություններով։ Ընդ որում, նրա հայրը խրախուսում էր նրա տարերքը։ Նա անձամբ էր աղջկան կրակել սովորեցնում (իհարկե, ոչ մարդկանց վրա կրակել) իսկ մեկ ամիս առաջ իբրև ամանորյա անակնկալ Բրենդային օպտիկական նշանոցով հրացան նվիրեց։ Հենց այդ զենքն էլ Բրենդան օգտագործեց դպրոցի երեխաներին կրակելու համար։
Կա մի տեսություն, ըստ որի աղջիկը հաճախ է հոր կողմից բռնության ենթարկվել և տարված է եղել թմրանյութերով, սակայն այս տեսությունն այդպես էլ չհաստատվեց։ Ամեն դեպքում բժիշկները նրա արյան մեջ թմրանյութերի ու ալկոհոլի հետքեր չեն հայտնաբերել, ոչ էլ կապտուկներ են նկատել նրա մարմնի վրա։ Չնայած երիտասարդ տարիքին՝ Բրենդան դատվեց օրենքի ողջ խստությամբ։ Նա մեղավոր ճանաչվեց և դատապարտվեց ցմահ բանտարկության վաղաժամկետ ազատման իրավունքով։ Նա արդեն 4 անգամ դիմել է վաղաժամկետ ազատում ստանալու համար, սակայն նրան 4 անգամն էլ մերժել են։
2. Վիրջինիայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ, Վիրջինիա
2007 թ.-ի ապրիլի 16-ի առավոտյան Ամերիկայի Վիրջինիայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում երկու ուսանող սպանվեցին։ Նույն համալսարանի ուսանող Սին Խի Չոն մտավ ուսանողական հանրակացարան ու սառնասրտորեն սպանեց մի երիտասարդ աղջկա ու տղայի, ում հետ անձամբ ծանոթ էր։ Մարդասպանը ապրում էր այս ուսանողների հետ միևնույն հարկում ու մի քանի անգամ շփվել էր նրանց հետ։ Դրանից հետո Չոն իր սենյակ մտավ, նամակ գրեց ու իր համակարգչից հանեց կոշտ սկավառակը։
Ավելի ուշ Չոին տեսնողներ են եղել ուսանողական հանրակացարանի մոտակայքում գտնվող արհեստական լճակի մոտ։ Նա այդ լճակը նետեց իր կոշտ սկավառակը և հեռախոսը, ապա վերցնելով մի քանի ատրճանակ, որսորդական դանակ ու փամփուշտներ՝ ուղևորվեց ինստիտուտի գլխավոր մասնաշենք, որտեղ դասերն արդեն սկսվել էին։ Նա ծրջեց մի քանի լսարաններով՝ ընթացքում կրակելով ուսանողներին ու դասախոսներին։ Ոստիկանությունն իհարկե արագ ժամանեց, սակայն ոստիկանները ներս մտնել չկարողացան. Չոն ականապատել էր դուռը և գրել վրան, որ դուռը բացել փորձելու դեպքում այն կպայթի։ Ոստիկաններին առաջին կրակոցներից միայն 15 րոպե անց հաջողվեց ներխուժել շինություն, սակայն այդ ժամանակ կրակոցներ արդեն չէին լսվում։ Երբ ոստիկանությունը հանցագործին բռնելու նպատակով ներխուժեց ինստիտուտի շենք, հանցագործն արդեն մեռած էր։ 33 մարդ սպանելուց հետո Չոն կրակեց իր քունքին ու ինքնասպան եղավ։ Կրակոցից Չուի դեմքն աղավաղվել էր, այնպես որ նախկին ուսանողին միանգամից ճանաչել հնարավոր չեղավ։
Պատահարի ժամանակ Չոն 23 տարեկան էր։ Պարզ չէ, թե ինչն էր մղել նրան այս սոսկալի հանցագործության։ Կոշտ սկավառակը ոչնչացվել էր, և ոչ մի նամակ էլ չգտնվեց, որը կարող էր հուշել հանցագործության շարժառիթների մասին։
3. Սենդի Հուքի տարրական դպրոց, Կոնեկտիկուտ
Նյութաունը խաղաղ քաղաք է։ Դաժան հանցագործություններ այստեղ շատ հազվադեպ են կատարվում, սակայն հենց այստեղ է տեղի ունեցել Ամերիկայի պատմության ամենադաժան հանցագործություններից մեկը։ 2012 թ.-ի դեկտեմբերի 14-ին քսանամյա կոնեկտիկուտցի Ադամ Փիթեր Լանզան ահաբեկչական հարձակում գործեց Նյութաունի Սենդի Հուքի տարրական դպրոցի վրա: Հոգեպես անհավասարակշիռ վիճակում գտնվող այս երիտասարարդը` զինված կիսաավտոմատ ատրճանակով, ներխուժեց դպրոց և մոտ հինգ րոպեի ընթացքում 154 կրակոց արձակեց: Սկզբում հանցագործը կրակեց դպրոցի ապակե դռներին, որպեսզի կարողնա ներս գնալ։ Կրակոցների ձայներից սրահերից մեկից դուրս վազեցին դպրոցի տնօրեն Դոն Հոկսպրանգը և մի ուսուցչուհի։ Նրանք փորձեցին կանգնեցնել Լանզային, սակայն Լանզան նրանց գնդակահարեց։ Դրանից հետո հանցագործը մտավ դասարաններից մեկը, որտեղ ուսուցչուհին դաս էր վարում։ Նա սպանեց թե՛ ուսուցչուհուն, թե՛ դասասենյակի բոլոր երեխաներն։ Միայն մի աղջկա հաջողվեց ողջ մնակ. նա մեռած էր ձևացել և անշարժ մնացել այնքան ժամանակ, մինչև որ Լանզան հեռացավ սենյակից։
Հետո Լանզան մի քանի այլ դասարաններ մտավ, որտեղ սպանեց ևս մի քանի աշակերտների ու ուսուցիչների։ Արդյունքում 20 աշակերտ և վեց մեծահասակ սպանվեցին: Իմանալով, որ ոստիկաններ են ժամանել, նա կրակեց սեփական գլխին։ Նույն օրը ավելի ուշ ոստիկանները բացահայտեցին, որ նախքան դպրոցի վրա ահաբեկչական հարձակում գործելը Լազան Նյութաունի իրենց բնակարանում սպանել էր իր մորը՝ 4 անգամ կրակելով նրա գլխին «Marlin 22» հրացանից: Ահաբեկչության շարժառիթների մասին այդպես էլ ոչինչ չիմացվեց։
4. Ալբերտվիլ-Ռեալշուլե ուսումնարան, Գերմանիա
2009 թ. մարտի 11-ին Գերմանիայի Վինենդեն քաղաքի բնակիչ Թիմ Կրետչմերը սև հագուստ հագավ, հոր սենյակից թռցրեց ատրճանակը ու ուղևորվեց Ալբերտվիլ-Ռեալշուլե ուսումնարան։ Կրետչմերը վերջերս էր դպրոցն ավարտել։ Նա անարգել մուտք գործեց ուսումնական հաստատություն և ոչ մի կասկած չառաջացրեց։ Հանկարծ նա սկսեց կրակել ուսունական հաստատության միջանցքներում գտնվող մարդկանց վրա։ Նա մի քանի դասարան մտավ, որտեղ ևս անխնա կրակեց աշակերտների ու ուսուցիչների ուղղությամբ։
7 մարդ վայրկենապես մահացան, ևս երկուսը ծանր վնասվածքներ ստանցան ու մահացան հիվանդանոցի ճանապարհին։ Կրետչմերը, լսելով ոստիկանական մեքենաները ազդանշանները, հեռացավ շենքից հետնամուտքով՝ ճանապարհին սպանելով ևս երեք մարդու։ Նա հասավ միջքաղաքային մայրուղուն, որտեղ պատանդ վերցրեց վարորդին։ Իր առևանգած մեքենայով Կրետչմերը հասավ հարևան քաղաք Վենդլիգեն։ Այստեղ նա ներխուժեց ավտոսրահներից մեկը և սպանեց ևս երկու մարդու՝ խանութի աշխատակցին ու գնորդին։ Հենց այստեղ էլ ոստիկանությունը գտավ հանցագործին։ Կրետչերը ոստիկանների հետ փոխհրաձգության մեջ մտան։ Փոխհրաձգության արդյունքում երկու ոստիկան մահացան, իսկ դեռահաս Կրետչմերը վնասվածքներ ստացավ որովայնի ու ոտքի հատվածում։ Իմանալով, որ իր պարկուճները շուտով կավարտվեն, նա ինքնասպանություն գործեց։ Այս ողբերգության ընթացքում 16 մարդ մահացան և ևս 11-ը ծանր վիրավորվեցին։
Ականատեսները նշում են, որ Թիմն իրեն տարօրինակ էր պպահում։ Դպրոցում նա թաքնվում էր պատերի հետևում, ասես սպասելով պատասխան կրակոցների, իսկ ավտոսրահում խենթի պես կրակում էր, ասես չգիտակցելով այն վտանգը, որն իր համար ներկայացնում էր ոստիկանությունը։ Նրա ընկերները պատմում էին, որ Թիմը տարվել է համակարգչային խաղերով, մասնավորապեսէ «Postal», «Doom 3», «Fall-Flye», «GTA 4» և «Quake 4» խաղերով։ Նա կարող էր ժամերով նստած մնալ համակարգչի առջև՝ երբեմն անգամ մոռանալով քնի ու ճաշի մասին։ Բացի այդ, ողբերգության նախօրեին նրա սիրած աղջիկը հրաժարվել էր հանդիպել նրա հետ։
Պատահարից մեկ օր առաջ Թիմն իր ընկերոջը նամակ էր գրել, որում նշում էր, որ հոգնել այս սարսափելի կյանքից։ Նամակում նա նաև խոստանում էր, որ իր մասին դեռ կլսեն, և որ ինքը «կտապակի» բոլորին։ Կան նաև չհաստատված տվյալներ այն մասին, որ Թիմը բուժվում էր հոգեբուժական հիվանդանոցում, սակայն նրա ծնողները հերքում են այս տեղեկատվությունը։
5. Սփրինգֆիլդի դպրոց, Օրեգոն
1998 թ. մայիսի 20-ին 15-ամյա Կիպ Քինքլը վերցրեց նախապես իր կողմից գնված հրացանը, գնաց խոհանոց ու սպանեց իր հորը։ Երբ երեկոյան մայրը վերադարձավ աշխատանքից, նա մորն ասաց, որ սիրում է նրան ու երկու կրակոց արձակեց նրա ուղղությամբ։ Կինը տեղում մահացավ։ Կիպը թաքցրեց դիակները։ Մոր դիակը նա տարավ ավտոտնակ, իսկ հոր դիակը՝ լոգարան։ Դրանից հետո նա սենյակում փակվեց։ Դեռահասը չքնեց և ողջ գիշերվա ընթացքում բազում անգամներ լսեց միևնույն երգը։
Հաջորդ օրը Կիպը նստեց մոր ավտոմեքենան ու սլացավ Սփրինգլենդի դպրոց, որտեղից նրան հեռացրել էին պատահարից մեկ օր առաջ։ Կիպը զինված էր երկու ատրճանակով, հրացանով ու որսորդական դանակով։ Հայտնվելով ուսումնական հաստատությունում՝ Կիպը կրակեց երկու աշակերտի, որոնցից մեկը տեղում մահացավ, իսկ մյուսը ծանր վիրավորվեց։ Դրանից հետո Կիպը գնաց ճաշարան ու կրակ բացեց այնտեղ գտնվողների վրա։ Կրակահերթի արդյունքում մի պատանի մահացավ և 23 մարդ վնասվածքներ ստացան։
Ի տարբերություն այսպիսի ահաբեկիչների մեծ մասի՝ Կիպը չէր պատրաստվում սեփական ուժերով այն աշխարհ գնալ։ Ինքնասպանությունը հավնաբար նրա մտքով էլ չէր անցնում, քանի որ նա փորձեց փախչել հանցանքի վայրից, սակայն նրա փամփուշտները վերջացան։ Դա հնարավորություն տվեց աշակերտներին միամտացնել նրան ու պահել այնտեղ մինչև ոստիկանների ժամանումը։
Հայտնի է, որ Կիպը մի շարք հոգեբկան հխանգարումներով էր տառապում։ Տարրական դպրոցում տղայի մոտ դիսլեքսիա էր ախտորոշվել, իսկ պատանեկան տարիքում նրա մոտ նկատվեց կլինիկական դեպրեսիա։ Պատանեկան տարիքում Կիպը մի քանի մանր գողություն կատարեց սուպերմարկետներից, իսկ ավելի ուշ իր համար ատրճանակ գնեց, սակայն ոստիկաններն առգրավեցին ատճանակը։ Հենց այդ ատրճանակն էլ տղային դպրոցից հեռացնելու պատճառ դարձավ։ Ատրճանակը գտել էին Կիպի դպրոցական պահարանում։ Երբ տղային դպրոցից հեռացրին, նրա հայրը սպառնաց գիշերօթիկ ուղարկել նրան։ Ամենայն հավանականությամբ, այդ հոգեկան շեղումները, ընտանիքից հեռու գտնվելու վախը և կյանքի այլ ձախորդություններն են հանցագործության մղել տղային։ Դատարանում Կիպն իրեն մեղավոր ճանաչեց ու 111 տարվա ազատազրկման դատապարտվեց։ Ներկայումս նա կրում է իր պատիժը խիստ ռեժիմի բանտերից մեկում։
6. Բեսլանի թիվ 1 դպրոց
10 տարի առաջ սեպտեմբերի 1-ին Բեսլան քաղաքի թիվ 1 դպրոցում Գիտելիքի օրվան նվիրված տոնական միջոցառում էր անցկացվում։ Միջոցառմանն մասնակցում էին 895 աշակերտ, 59 ուսուցիչ ու դպրոցի աշխատակից, ինչպես նաև աշակերտների բազմաթիվ ծնողներ, քույրեր ու եղբայրներ:Միջոցառման սկզբից րոպեներ անց դպրոցի շենքին մոտեցան զինված ահաբեկիչներ, ովքեր անկանոն կրակ բացեցին ու դպրոցի շենքում պատանդ վերցրին մոտ 1100 մարդու: Ահաբեկիչները զինված էին ինքնաձիգերով, նռնականետերով և գնդացիրներով: Դպրոցը գրավելուց հետո ահաբեկիչները կոշտ հայտարարությամբ հանդես եկան.
Եթե սպանեն մեզանից մեկին՝ մենք կսպանենք 50 մարդու: Վիրավորեն մեզանից մեկին՝ կսպանենք 20-ին: Եթե մեզանից 5-ին սպանեն, մենք այստեղ ամեն բան կպայթեցնենք: Եթե փորձեն անջատել կապն ու լույսը՝ մենք կսպանենք 10 մարդու:16:00-16.30 հատվածում դպրոցի տարածքում հնչեց առաջին պայթյունը, որին հաջորդեցին կրակոցները: 19:00-ի սահամաններում ահաբեկիչները կապի մեջ մտան բջջային հեռախոսներով: Նրանք թույլ տվեցին պատանդների համար ջուր և սնունդ փոխանցել: Հաջորդ օրը ահաբեկիչներին առաջարկվեց ներսում գտնվող երեխաներին փոխանակել մեծահասակներով, սակայն նրանք հրաժարվեցին: Սեպտեմբերի 2-ին դպրոց կարողացավ մտնել Ինգուշեթիայի նախկին նախագահ Ռուսլան Արուշևը: Նա պայմանավորվեց ահաբեկիչների հետ, որպեսզի դպրոցից բաց թողնեն 24 կնոջ, ովքեր մանկահասակ երեխաների հետ էին ներսում: Այդ ընթացքում շատերը մահացան ջրի ու սննդի բացակայության պատճառով: Մարդիկ ստիպված էին սնվել դպրոց բերած ծաղկեփնջերով ու խմել սեփական մեզը: Սեպտեմբերի 3-ին դպրոցի տարածքում երկու հզոր պայթյուն տեղի ունեցավ: Դրանցից հետո պատանդները սկսեցին դուրս վազել շենքի տարածքից, իսկ ահաբեկիչները կրակ բացեցին նրանց վրա՝ սպանելով 29 մարդու: Նույն օրը հատուկ հաջողվեց պատանդներին ազատագրել։ Դպրոցի բոլոր ահաբեկիչները, բացի մեկից, սպանվեցին, սակայն նրանք արդեն հասցրել էին բավականին շատ մարդ սպանել։ Տեղի ունեցածի հետևանքով սպանվեց 334 մարդ: Մեծամասնությունը՝ երեխաներ, 186-ը՝ 1-17 տարեկան: Հիվանդանոց տեղափոխվեց ավելի քանի 700 մարդ, որոնցից կեսից ավելին կրկին երեխաներ էին:
