Վիճահարույց օրենքն ընդունվել է 2005-ին և մինչ օրս որևէ փոփոխության չի ենթարկվել
Թեման այնքան զարգացավ, որ հասարակական ընդվզումից հասավ հոգևորականների քաղաքական գործիչների քննարկման տիրույթ: Հիմա էլ սկսել են իրար մեղադրել, մոռանալով, որ անվան և սեռի փոփոխման հարցերն օրենդրական կարգավորում ստացել է 14 տարի առաջ և այդպես էլ մնացել:
Այսինքն, անվան, ազգանվան, հայրանվան, սեռի փոփոխությամբ պայմանավորված նոր փաստաթղթեր ստանալու իրավունքը նորություն չէ, թեև այդաքան էլ հեշտ գործընթաց չէ: Օրենսդրական կարգավորումներն ընդունվել են դեռևս 2005 թվականին, որից հետո փոփոխության չեն ենթարկվել:
ՀՀ արդարադատության նախարարությունից Orer.am-ին տեղեկացրեցին, որ տվյալների փոփոխություններին առնչվող հարցերը կարգավորվում են «Քաղաքացիական կացության ակտերի մասին» ՀՀ օրենքով և ՀՀ կառավարության «Անվան փոխման կարգն ու պայմանները հաստատելու մասին» 2005 թվականի հունիսի 23-ի որոշմամբ:
«Համաձայն ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ քաղաքացին իրավունք ունի օրենքով սահմանված կարգով փոխել իր անունը: Անվան փոխման կարգն ու պայմանները սահմանված է ՀՀ կառավարության որոշմամբ:
Այդ որոշմամբ հաստատված հավելված 1-ի 9-րդ կետի համաձայն, 16 տարեկանից բարձր անձանց անվան, հայրանվան և ազգանվան փոխման գրանցում կատարել թույլատրվում է անբարեհնչյունության, արտասանության դժվարության, ամուսնու հետ միասին մեկ ընդհանուր ազգանուն կրելու, մինչամուսնական ազգանունը կրելու ցանկության, երեխաների հետ միասին ընդհանուր ազգանուն կրելու ցանկության դեպքում»,- ասվում է պարզաբանման մեջ:
Անձնական տվյալները կարելի է փոխել նաև, եթե ամուսնու մահից հետո դիմողը մինչամուսնական ազգանունով է եղել: Փաստացի դաստիարակող անձի անունով հայրանուն և ազգանուն կրելու ցանկության դեպքում ևս անձը կարող է փոխել իր անձնական տվյալները:
ՀՀ քաղաքացիները կարող են իրենց անձնական տվյալները փոխել, եթե ցանկանում են ազգությանը համապատասխան ազգանուն կամ անուն կամ տոհմական ազգանունը կրել: Բացի այդ, եթե անձը փաստացի կրում է իր ծննդյան գրանցման մեջ նշված անունից տարբերվող անուն։ Մյուս դեպքերում անվան փոխում թույլատրվում է միայն բացառության կարգով` յուրաքանչյուր դեպքում հաշվի առնելով քաղաքացու խնդրանքը հիմնավորող փաստաթղթերը:
« «Քաղաքացիական կացության ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 58-րդ հոդվածի 5-րդ մասով անվան փոխման գրանցումը ՔԿԱԳ մարմինների կողմից մերժվում է, եթե ներկայացված փաստաթղթերը չեն համապատասխանում սույն օրենքի և իրավական այլ ակտերի պահանջներին: Մասնավորապես, եթե անունը փոխել ցանկացող անձի նկատմամբ հարուցված է քրեական գործ, կրում է քրեական պատիժ, ունի դատվածություն:
Կառավարության 9-րդ կետի «թ» ենթակետով՝ անձի անվան փոխումը կարող է կատարվել վերջինիս՝ ծննդյան ակտում նշված անունից տարբերվող անուն կրելու մասին, հայտարարության հիման վրա: Գործող օրենսդրությամբ սույն հիմքով անվան փոխումը հիմնավորող որևէ փաստաթուղթ ներկայացնելու պահանջ նախատեսված չէ: Հետևաբար, անձի հայտարարությունը՝ այլ անուն կրելու մասին բավարար է անվան փոխման գրանցումը կատարելու համար, եթե առկա չեն վերը նշված օրենքով սահմանված՝ գրանցումը մերժելու հիմքերը»,- պարզաբանում են արդարադատության նախարարությունից:
Ինչ վերաբերում է քաղաքացիական կացության ակտերում սեռի փոփոխման գործընթացին, ապա այն իրականացվում է քաղաքացիական կացության ակտերում ուղղումներ, լրացումներ, փոփոխություններ կատարելու մասին օրենսդրությամբ սահմանված կարգի համաձայն: Մասնավորապես, «Քաղաքացիական կացության ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի «գ» կետի համաձայն՝ ՀՀ օրենսդրությամբսահմանված կարգով տրված բժշկական կազմակերպության՝ սեռի փոփոխության մասին սահմանված ձևի փաստաթուղթը հիմք է հանդիսանում փոփոխել նաև տվյալ անձի սեռը:
Մեկ փաստ ևս. նման փոփոխությունների մասով նախարարությունում վիճակագրություն չի վարվում, քանի որ նման պահանջ դրված չէ, հստակեցրեցին նախարարությունից:
Արմինե Գրիգորյան
