Թույլատրելիից ավելի շատ նիտրիտներ պարունակող սննդամթերի օգտագործումը կարող է բացասական հետևանքների հանգեցնել
ՀարցազրույցԵրշիկների արտադրության մեջ օգտագործվող նատրիումի նիտրիտը, որը որպես սննդային հավելում նշվում է E 250, վերջին տարիներին բավականին լայն ուսումնասիրության առարկա է դարձել ոչ միայն Հայաստանում, այլ նրա սահմաններից դուրս: Ի դեպ, այն վերջին սերնդի նորարարություն չի համարվում, իսկ հատկապես երշիկեղենի արտադրության մեջ օգտագործվում է բավական վաղուց:
ՀՀ ԳԱԱ Էկոկենտրոնի սննդի շղթայի ռիսկերի գնահատման կենտրոնի ղեկավար, պարենային իրավունքի փորձագետ Դավիթ Պիպոյանը Orer.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ թունաբանական և սննդամթերքի անվտանգության տեսանկյունից բավական հետազոտություններ են իրականացվել, մարդու օրգանիզմի համար օրական թույլատրելի չափաքանակը պարզելու նպատակով:
«Նատրիումի նիտրիտն օգտագործվում է նաև այլ սննդամթերքներ պատրաստելու ժամանակ: Հետևաբար օրական ընդհանուր առմամբ սննդամթերքի հետ E 250-ը կարող է գերազանցել թույլատրելի սահմանը: Մարդկանց մոտ հայտնաբերված տոքսիկոլոգիական երևույթների ուսումնասիրությունը հանգեցրել է նրան, որ յուրաքանչյուր սննդամթերքի համար սահմանվել է թույլատրելի քանակությունը: Թույլատրելի քանակից ավելի շատ նատրիումի նիտրիտ պարունակող սննդամթերի օգտագործումը հանրային առողջապահության տեսանկյունից ընդունելի չէ, քանի որ այն կարող է բացասական հետևանքների հանգեցնել»,- ասաց Դ. Պիպոյանը:
Հայաստանի արտադրողները լինելով ԵԱՏՄ անդամ երկիր պարտավոր են հետևել, որ սննդային հավելումների միասնական թույլատրելի չափաքանակը չգերազանցի թույլատրելի քանակը, որը երշիկի դեպքում սահմանված է 1 կգ-ի մեջ 50 մգ-ի չափով:
«Մեր կենտրոնում երեք տարի ուսումնասիրել ենք երշիկների պարունակությունը և հետազոտության ենք ենթարկել ոչ միայն նիտրիտների քանակությունը, այլև երշիկեղենի սպառման ծավալները: Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տվել, որ մեր հանրապետությունում ավելի շատ սպառում ունի եփած երշիկեղենը, նրբերշիկն ու սարդելկան: Այն ավելի էժան է, մատչելի և, բնականաբար, հասանելի հասարակության լայն մասսաներին: Վերջին հետազոտությունն իրականացրել ենք անցյալ տարի, չափվել են նաև թունաբանական ազդեցությունը մարդու օրգանիզմի վրա: Պետք է ասեմ, որ մեր ուսումնասիրությունների ժամանակ գերազանցումներ չեն եղել: Սա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ արտադրողները վերջին տարիներին սկսել են ավելի զգույշ լինել և ուշադրություն դարձնել սահմանված չափանիշներին»,- ասաց Դ. Պիպոյանը:
Ինչ վերաբերում է սննդային հավելումների միջազգային փորձի ուսումնասիրությանը, ապա, փորձագետի խոսով, վերջին տարիներին այն ևս լայն քննարկման առարկա է դարձել: Մասնագետները թեև նշում են, որ սնդային հավելումներն օգնում են սննդամթերքի պիտանելիության ժամկետի երկարացմանը, բայց դա ավելի շատ արտադրողին հետաքրքրող ցուցանիշ է, իսկ սպառողը դրանից առանձնապես չի շահում: Ուստի ժամանակն է մտածել նաև սպառողների իրավունքների մասին, նշեց Դ. Պիպոյանը:
«Բոլորը գիտեն, որ սննդային հավելումներն օրգանիզմի վրա բացասական ազդեցություն ունեն: Նիտրիտները ևս բացառություն չեն: Եվ այն տոքսիկոլոգիական հետազոտությունները, որոնք իրականացվել են, ցույց են տվել, որ այս նյութերը բացասական հետևանքներ են առաջացնում աղեստամոքսային տրակտում: Օրվա ընթացքում մարդը կարող է տարբեր սննդային հավելումներ պարունակող սննդամթերք օգտագործել:
Այսինքն՝ մեկ օրվա ընթացքում օրգանիզմում հայտնված հավելումները բազմակի անգամ են ենթարկվում չեզոքացման: Ուստի, հանրային առողջապահության ոլորտի մասնագետները խորհուրդ են տալիս ձեռնպահ մնալ հավելումներով, հատկապես նիտրիտներ պարունակող սննդամթերք օգտագործելուց: Սակայն, ցավոք, հայկական իրականության մեջ և մեր եկամուտների պարագայում, առանց հավելումների սննդամթերք ձեռք բերելն այնքան էլ հասանելի չէ շատերի համար, իսկ մյուս կողմից միշտ չէ, որ այլընտրանքը կարելի է գտնել հայկական շուկայում»,- ասաց Դ. Պիպոյանը:
Հիշեցնենք, որ Orer.am-ը լաբորատոր փորձաքննության էր ենթարկել «Աթենք» ընկերության «Բժշկական», «Բիելլա» ընկերության «Նախաճաշի» և «Բեկոն» ընկերության «Տնակ» ապրանքանիշի «Բժշկական» տեսակի եփած երշիկները, պարզելու համար, թե դրանց մեջ որքա՞ն է կազմում նատրիումի նիտրիտի քանակությունը:
ՍԱՏՄ ենթակայության տակ գործող Հանրապետական անանսնաբուժասանիտարական և բուսասանիտարական լաբորատոր ծառայությունների կենտրոնում իրականացված լաբորատոր ստուգման արդյունքում պարզվել էր, որ «Աթենք» ընկերության «Բժշկական» տեսակի երշիկի մեջ նատրիումի նիտրիտի պարունակությունը 1 կիլոգրամի հաշվարկով կազմել է 37 միլիգրամ: «Բիելլա» ընկերության «Նախաճաշի» տեսակի 1 կիլոգրամի մեջ այն կազմել է 40 միլիգրամ, իսկ «Բեկոն» ընկերության «Տնակ» ապրանքանիշի «Բժշկական» տեսակի երշիկի մեջ նիտրիտի պարունակությունը եղել է 21 միլիգրամ:
Փորձաքննության արդյունքները ցույց են տալիս, որ ամենաշատ նատրիումի նիտրիտ պարունակում են «Աթենք» ընկերության «Բժշկական» և «Բիելլա» ընկերության «Նախաճաշի» տեսակի եփած երշիկները, որը համարվում է բավական բարձր ցուցանիշ, քանի որ մոտ է թույլատրելի շեմին և ռիսկային է առողջության համար:
Արմինե Գրիգորյան
