Այսօր Էլվինա Մակարյանի ծննդյան օրն է

16 Օգոստոս, 2014 12:12

Արտիստի համար ամենամեծ վարձը գնահատված լինելն է. ոչինչ աշխարհում չի կարող հավասարվել հանդիսատեսի ծափահարությունների ու հուզմունքի հետ, հանդիսատեսից դեպի իրեն եկող, ջերմություն հաղորդող այն էներգիայի հետ, որով արտիստը հասկանում է, որ սիրված է ու գնահատված: Չկա ավելի մեծ դժբախտություն արտիստի համար, քան չգնահատված լինելը: Դա կարող է նույնիսկ լինել ճակատագրական համահավասար ընտանեկան կամ անձնական դժբախտությանը, հարազատի կորստին: Իսկ կյանքն աչքի է ընկնում իր անակնկալներով, երբեմն դաժան ու անողոք անակնկալներով ու ստիպում է փշրվել, ծունկի գալ իր առաջ: Ակամա այս մտքերն են գալիս, երբ հիշում ես, որ այսօր հայկական ջազի թերևս ամենանշանավոր ներկայացուցւչներից մեկի` Էլվինա Մակարյանի ծննդյան օրն է: Նա այսօր կդառնար վաթսունչորս տարեկան: “Մենություն”, “Մայրամուտ” “Երկրորդ սեր”, “Ուր եք տղաներ” և այլ երգերի հրաշալի կատարումներով հասարակությանը բազմաթիվ ապրումներ պարգևած երգչուհին ծնվել է 1950թ. օգոստոսի 16-ին Երևանում` այն ժամանակվա Խորհրդային Հայաստանում հաստատված հայ գաղթականի ու Ստալինյան ռեպրեսիաներ տեսած հայկական ընտանիքում: Վաղ տարիքից Էլվինան մեծ սեր և ձգտում է ունեցել երաժշտության նկատմամբ: Մայրը՝ տիկին Ռոզան, նկատելով աղջկա սուր լսողությունը, նրան տանում է Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոց: Տասներկու տարեկան հասակում մասնակցում է դպրոցական քաղաքային օլիմպիադային, որտեղ տոնում է իր առաջին հաղթանակը: Էլվինան հիմնականում կատարում էր Շառլ Ազնավուրի և Ռոբերտո Լորետիի երգերը՝ դաշնամուրով նվագակցելով ինքն իրեն: Նկատելով երգչուհու տաղանդը՝ Մարտին Վարդազարյանը նրան հրավիրում է իր նորաստեղծ ջազային քառյակ: Ջազային քառյակի կազմում Էլվինան առաջին անգամ ելույթ ունեցավ հեռուստատեսությամբ: Հետագայում կոմպոզիտոր Ռոբերտ Ամիրխանյանից առաջարկ է ստանում երգել նրա “Կռունկ” վոկալ-գործիքային անսամբլում: Էլվինա Մակարյանը “Կռունկում” կատարելագործվում է որպես ջազային երգչուհի: Երկու տարի անց Հայաստանի պետական էստրադային նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար Կոնստանտին Օրբելյանը, լսելով աղջկա հզոր ձայնը, նրան հրավիրում է անսամբլ: Օրբելյանի նվագախումբը դարձավ Էլվինայի թռիչքը երգարվեստում: Սկսվեցին արտասահմանյան շրջագայությունները: Երգչուհին տիրապետում էր անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն և իտալերեն լեզուներին, առնչվում էր համաշխարհային մշակույթի և օտարազգի երաժիշտների հետ: Սիրահարված էր ամերիկյան ջազին: Աշխատելու հետ մեկտեղ Էլվինան սովորում էր Երևանի Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժնում: 1970-ականներից երգչուհին մասնակցում է միջազգային բազմաթիվ փառատոների, ելույթ ունենում աշխարհի տարբեր բեմերում` մեծ հիացմունք պատճառելոց իր տաղանդով ու յւորահատուկ արբեստով նաև օտարազգիներին: 1973 թվականին Օստանկինոյում կայացած “Երիտասարդ ձայներ” համամիութենական մրցույթում Էլվինան արժանանում է գլխավոր մրցանակի՝ Ռ. Ամիրխանյանի “Ուր եք, տղաներ” երգի կատարման համար: Խորհրդային տարիներին երգիչները պայքարում էին երգելու իրավունքի համար, իսկ Էլվինա Մակարյանը՝ երգելու ձևի, ոճի և թեմատիկայի համար: 1980-ականներին Կոմկուսի Կենտկոմը փաստացի “տնային կալանքի” է ենթարկում նրան՝ վճարելով աշխատավարձ՝ աշխատանքի չգնալու պայմանով: Նույնիսկ այդ տարիներին՝ 1986-1989թթ., նա չի դադարել ստեղծագործել: Այդ ժամանակ ԱՄՆ-ից հրավեր է ստանում, տղայի հետ մի քանի շաբաթով զբոսաշրջության մեկնում: Այդ օրերին ստորագրում են Հեռուստառադիոպետկոմից նրան ազատելու հրամանը: Երգչուհին հարկադրաբար հաստատվում է ԱՄՆ-ում: Օվկիանոսի մյուս ափին նաև թողարկում է երեք ձայնասկավառակ, բացում սեփական ստուդիան, նկարահանում տեսահոլովակներ, գրում երգեր: 1990-ականների սկզբներին Էլվինա Մակարյանը վերադառնում է Հայաստան: Նորանկախ հայրենիքում երգչուհին ունեցավ մի քանի հիթեր՝ «Յարո ջան», «Երևան»: Մինչև 90-ականների վերջ Էլվինան մնաց և ստեղծագործեց հայրենիքում, որից հետո ընդմիշտ մեկնեց ԱՄՆ, որտեղ շարունակեց իր գործը սեփական ստուդիայում մինչև 2007 թվական: 2007 թվականի հուլիսի 9-ի առավոտյան Էլվինա Մակարյանին հայտնաբերում են անշնչացած՝ սեփական բնակարանում: Պաշտոնապես նրա մահվան պատճառը համարվեց սրտի կաթվածը: Միայն մի քանի շաբաթ անց Գլենդելի ոստիկանությունը հայտարարեց, որ երգչուհին ինքնասպան է եղել և կյանքին վերջ է դրել ատրճանակի օգնությամբ: Այսօր արդեն դժվար է ասել, թե ատրճանակը քունքին պահած վայրկյանին ինչ էր մտածում մեծանուն երգչուհին. ինչն էր նրանց ստիպում գնալ այդ քայլին` չգնահատվածությունը, ինքնասպան եղած որդու` Ռոմանի կարոտը, նրան գնալ-միանալու ցանկությունը թե մոր մահվան ցավը: Հետաքրքրական է երգչուհու կտակը: Էլվինա Մակարյանը կտակել էր իրեն այրել ու մոխիրը հանձնել օվկիանոսին: Կտակով նա խնդրել էր նաև հոգեհաց չկազմակերպել, չհավաքվել: Ուղղակի հիշել իրեն՝ յուրաքանչյուրն ինքն իր համար: Կարելի է հասկանալ` ազատության ցանկությունը խեղդել է նրան նույնիսկ Ազատության երկրում ու նա ցանկացել է վայելել իսկական ազատությունը հավերժության մեջ` ազատ նույնիսկ կյանք կոչված պայմանականությունների ու հարկարդանքների կծիկից: