Իշխանությունները արհամարհում են ԱԺ ժամանակավոր հանձնաժողովի ուսումնասիրության արդյունքները
Interview
Հայաստանի տարածքում սպառվող գազի գնագոյացման ընթացքում մի քանի բաղադրիչներ կան, որոնք բոլորն էլ 100 %-ով կարելի է վերանայել:
Էներգետիկ-փորձագետ Էմիլ Սահակյանի կարծիքով` չնայած ԱԺ գազի հարցերով զբաղվող ժամանակավոր հանձնաժողովի եզրակացությունում ներկայացված խնդիրները բավականին «արդուկված» են ներկայացված, բայց, այնուամենայնիվ, այս կամ այն չափով ներկայացված են:
Ի դեպ, հանձնաժողովն աշխատել է ութ ամիս, որտեղ տարբեր փորձագետներ աշխատավարձ են ստացել: Այսինքն, այդ ութ ամիսների ընթացքում բավականին գումար և ժամանակ է ծախսվել, բայց ստացվում է, որ արդյունք-եզրակացությունն իր մի քանի կետանոց առաջարկներով այդպես էլ մնացել է թղթի վրա: Ու հիմա կառավարությունը խելացի հայացքով տեսախցիկների առջև փորձում է հասարակությանը համոզել, թե պատկան մարմիններն այնքան մտահոգված են գազի գնի հարցերով, որ այդ հարցի շուրջ բանակցություններ են վարում: Իսկ ՀՀ էներգետիկայի նախարարի կողմից հնչեցված բանակցությունների մասին թեզը, եթե նույնիսկ իրականություն է և եթե մեզ համար «ցանկալի» արդյունքի հանգեցնի, ապա վստահաբար կարելի է պնդել, որ չի էլ վերաբերելու գազի ներքին սպառման գներին:
Դրա պատճառն էլ այն է, որ արդեն մի քանի տարի է, ինչ գազի ներկրման և ներքի սպառման գների միջև տարբերությունն այնքան մեծ է, որ այն, եթե ինչ-որ տեղ հավաքվեր, ապա ամենայն հավանականությամբ հնարավոր կիներ մեկ այլ երկիր էլ կառուցել, իսկ մեզ մոտ ոլորտի պատասխանատուներին չի էլ հաջողվում անգամ եղածը նորմալ կարգավորել:
Այս պահին ունենք այն, ինչ ունենք և հույս փայփայել, որ իշխանությունների բանակցությունները ժողովրդի հոգսը թեթևացնելու համար է, սուտ կլինի, կամ ավելի պատկերավոր՝ երևակայության ժանրից է:
Էներգետիկ-փորձագետի համոզմամբ՝ հասարակության կողմից գազի կալորիականության մասին խոսակցություններ վարելը սխալ ուղղություն է: Նա նշում է, որ եթե նույնիսկ գազի կալորիականությունը իջեցնելու համար ողջ Հայաստանի ներուժը մոբիլիզացվի, ապա դա ավելի թանկ կնստի, քան գազն իր գնով վաճառելը:
Այսինքն, գազի կալորիականությունը իջեցնելն այնքան ծախսատար գործընթաց է, որ բնակչությանը գազ մատակարարող կազմակերպությունը դժվար թե նման քայլի դիմի:
Ինչ վերաբերում է գազի մեջ օդ խառնելուն, ապա սա էլ հնարավոր չէ, քանի որ դա ոչ միայն հնարավոր չէ, այլև պայթյունավտանգ է:
«Ես դիմում եմ հասարակությանը և խնդրում եմ գազի կալորիականության մասին հարցն ընդհանրապես օրակարգից հանել: Դա կասկածամտության դրսևորում է, բայց այստեղ մի շատ լուրջ «բայց» կա: Խնդիրն այն է, որ Հայաստանի տարածքում օգտագործվող գազի սարքերը բոլորովին չեն համապատասխանեցվում այրվող գազի պահանջներին: Գազի այրման կազմակերպումը տեխնիկական պրոցես է, որն իրականացվում է ցանկացած տեսակի գազով աշխատող սարքի այրիչի միջոցով, որտեղ գազը հանդիպում է օքսիդացնող թթվածնի հետ»,- ասում է փորձագետը:
«Այրիչի հիմնական ֆունկցիան գազի «գրագետ» այրման ապահովումն է, ոտեղ օդի և գազի համապատասխան հարաբերակցություն պետք է ապահովվի: Եվ եթե այրիչում խախտված է գազի և օդի փոխհարաբերությունը, ապա գազի այրումը տեսանելիորեն կատարվում է, սակայն անհրաժեշտ ջերմաստիճան չի ստացվում»,- ասում է մասնագետը և հավելում, թե դրա հետևանքով գազօջախին դրված թեյնիկը կամ սուրճը կարող է նույնիսկ չեռալ, եթե այրվող գազի բոցում չապահովվի այն ջերմաստիճանը, որն անհրաժեշտ է գրագետ այրման պայմաններ ապահովելու համար:
Նրա համոզմամբ՝ դա ոչ թե գազ մատակարարողի, այլ գազի ներտնային սպասարկմամբ զբաղվող կազմակերպության խնդիրն է: Ստացվում է, որ վերջինները, չնայած պրակտիկ ոլորտում կարողանում են լավ աշխատել, բայց այդ հարցում թերանում են:
«Գազի ներտնային սպասարկում իրականացնողները նման վերապատրաստում չունեն և նույնիսկ չգիտեն էլ, որ հարկավոր է տներում տեղադրված գազի սարքերը համապատասխանեցնել մատարակարավող գազի այրման պահանջներին:
Ի դեպ, ես ուսումնասիրել եմ շուկայում վաճառվող գազով աշխատող սարքերը: Դրանք օգտագործվող գազի նկատմամբ բավականին պահանջներ ունեն, որոնք շահագործման ժամանակ հաշվի չեն առնվում: Եթե Հայաստանը կարգին պետություն կլիներ, սահմանին մի մարդ նստած կլիներ և կասեր, որ Հայաստան կարելի է ներկրել միայն այս կամ այն գազօգտագործման սարքերը, բայց չկա այդ մարդը: Այդ պատճառով էլ գազի ծախսը տարբեր տեղերում կարող է տարբեր լինել՝ կախված օգտագործվող գազի սարքից»,- ասում է Է. Սահակյանը:
Ստացվում է, որ այդտեղ էլ բնակիչը մեղք չունի, քանի որ դրա կարգավորմամբ կրկին պետք է զբաղվեն կա´մ մաքսային մարմինները, կա´մ գազի ներտնային սպասարկմամբ զբաղվող ծառայությունը:
«Քանի որ գազի ներտնային սպասարկմամբ զբաղվող կազմակերպությունը և գազ մատակարարող կազմակերպությունը «նույն բակի մարդիկ» են, ուստի պահանջը պետք է ներկայացվի «Գազպրոմ Արմենիային», իսկ նրա պետքն էլ չէ, թե ինչ է կատարվում այդ ոլորտում»,- ասում է փորձագետը:
Ի դեպ, տարբեր երկրներից ներկրվող գազի այրման օգտակար գործողության գործակիցները տարբեր են և նույն գազօջախը այս կամ այն գազով շահագործելու դեպքում արդյունքը իրարից խիստ տարբեր է:
Ասվածից հետևում է, որ իշխանություններին այնքան էլ չեն հետաքրքրում նման խնդիրները, իսկ «Գազպրոմ Արմենիան» էլ թքած ունի թե ինչ արդյունավետությամբ է օգտագործվում իր գազը: Եվ ինչպես արդեն սկզբում նշվեց, այդ ամենի մասին հստակ շարադրված է ԱԺ գազի հարցերով զբաղվող ժամանակավոր հանձնաժողովի եզրակացույթունում:
Այսինքն, գնալով ավելի տեսանելի է դառնում թե ինչու է հասարակությունը հոսանքի խնդիրները մի կողմ դրած հիմա էլ համախմբվել գազի խնդրի շուրջ, բայց իշխանություններնայս հարցի մասին երկար լռել չեն կարող և դեռ ստիպված կլինեն շատ հարցերի պատասխանել, այդ թվում նաև, թե ինչպես հասկանալ «գազի անխուսափելի կորուստ» արտահայտությունը և իրականում ում գրպանում է «անհետանում» այդ միլիարդների հասնող գումարները:
Արմինե Գրիգորյան
