Մոռանալ ընդդիմության միավորման մասին

Ներկայիս հայաստանյան քաղաքական դաշտում ընթացող գրեթե բոլոր գործընթացները միտված են 2017-ի խորհրդարանական ընտրություններին։ Ըստ էության, սրան են ուղղված նաև ՀՀԿ-ՀՅԴ բանակցությունները, Սերժ Սարգսյանի ելույթը, ընդդիմադիր դաշտում արդեն իսկ հնչող միավորման կոչերը։ Այստեղ էլ փորձենք կանգ առնել։

Հայաստանյան քաղաքական կյանքում ընդդիմության միավորման մասին կոչերն արարողակարգային գործընթաց են հիշեցնում, որոնք ոչ մի բովանդակություն, մեծ հաշվով, չեն ունենում։ Օրեր առաջ հերթական նման կոչով հանդես եկավ Հրանտ Բագրատյանը, ով հիշեցրեց, որ 2008-ին միավորվելով՝ ընդդիմությունը հաղթեց։ Սակայն կարծում ենք՝ 2008-ի քաղաքական իրականությունը քիչ համեմատականներ ունի ներկայիս իրավիճակի հետ, որը թերևս բոլորովին այլ քաղաքական գործիքներ է պահանջում և այդ գործիքների շարքում միավորումը գրեթե բացակայում է։ Ընդ որում՝ շեշտենք, որ ընդդիմության միավորման հնարավորության բացակայությունը ոչ թե սկզբունքային հիմքեր ունի, այլ պարզապես ներկայիս ընդդիմադիր քաղաքական դաշտում այն ուղղակի գործնականում անհնար է։

Որքան էլ կարող է տարօրինակ հնչել, հայաստանյան ընդդիմության միավորումը գրեթե բացառվում է հիմնականում ընդդիմության մասնատվածության և թուլության պատճառով։ Կարծես նման պայմաններում տրամաբանական է, որ ուժեղանալու համար ընդդիմությունը պետք է միավորվի, սակայն իրականում դա այդպես չէ, քանի որ ընդդիմության բոլոր օղակներն այնքան են քայքայված, որ հենց թուլության պատճառով չեն կարող միավորվել։ Այլ կերպ ասած՝ անգամ ընդդիմության միավորման կայացման համար անհրաժեշտ են բավական ուժեղ երկու կամ երեք քաղաքական ուժեր, որոնց միավորումը, դաշինքը կամ կոալիցիան կարող էր առաջ բերել ձնագնդի էֆեկտ ընդդիմադիր դաշտում, սակայն ակնհայտ է, որ ներկայիս քաղաքական դաշտում նման ուժեր պարզապես չկան։

ՀԱԿ կուսակցությունը, որն ընդդիմադիր դաշտում երիտասարդ ու միաժամանակ փորձ ու ներուժ ունեցող քաղաքական ուժ է, ՀԱԿ դաշինքի տրոհումից հետո լուրջ խնդիրներ ունի գուցե նաև խորհրդարանական ընտրությունների անցողիկության շեմի հետ։

«Ժառանգություն» կամ «Նոր Հայաստան» միավորները ներկայիս պայմաններում քաղաքական մրցունակության հետ լուրջ խնդիրներ ունեն, որոնց լուծման համար մեկ տարին չափազանց կարճ ժամանակահատված է, եթե ընդհանրապես հնարավոր են այդ լուծումները։ Ընդդիմադիր դաշտի մյուս միավորները հիմնականում մարդ-կուսակցություններն են, որոնք որակական դեր չեն կարող կատարել։ Նման պայմաններում խոսել միավորման մասին բացարձակապես նպատակահարմար չէ։

Ընդդիմության միավորման հարցում որոշակի դեր չեն կարող խաղալ նաև նորաստեղծ կուսակցությունները՝ «Քաղաքացիական պայմանագիրն» ու «Լուսավոր Հայաստանը» այն պարզ պատճառով, որ նախ՝ դրանք նորաստեղծ քաղաքական ուժեր են և որևէ միավորման մեջ մտնելու պարագայում կզրկվեն քաղաքական ուժ կայանալու հեռանկարից, երկրորդ՝ «Քաղաքացիական պայմանագիրն» արդեն հայտարարել է դաշինքների մեջ չմտնելու որոշման մասին և վերջապես՝ միայն իրենց նորաստեղծ լինելով նշված կուսակցություններն ավելի մեծ կշիռ կարող են ձգտել, քան ցանկացած այլ միավորման պարագայում։

Վերոհիշյալը նկատի ունենալով՝ կարող ենք փաստել, որ հայաստանյան ընդդիմադիրները պարզապես պետք է հրաժարվեն միավորման կոչերի ու քայլերի վրա էներգիա ծախսելուց և զբաղվեն բուն ընդդիմադիր գործունեությամբ, ավելին, ուժեղ ընդդիմության համար բավական է միայն, որպեսզի այս կամ այն ընդդիմությունը չհավակնի լավագույն ու միակ ընդդիմադիր լինելուն և կատաղի պայքար տանի ընդդիմադիր դաշտում գործող ուժերի դեմ։ Եթե ընդդիմադիր բևեռը կարողանա գալ նման ընդհանուր հայտարարի, ապա ընդդիմության միավորումը կամ չմիավորումը կվերածվի չորրորդական կարգի տեխնիկական հարցի։

Աղասի Մարգարյան

Օrer.am, վերլուծաբան