«Միայն պարտքային ծանրաբեռնվածությունն է մեծանում». տարբերակված մոտեցման խնդիր կա․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Թեպետ տնտեսվարողները կորոնավիրուսով պայմանավորված տնտեսական հետևանքները դեռ հստակ չեն հաշվարկել, բայց արդեն իսկ կան իրողություններ, որոնք կասկածի տակ են դնում անգամ նրանց հետագա գործունեությունը: Խնդիրների առաջ կանգնածների շարքում են նաև փոքր և միջին այն ձեռնարկությունները, որոնց գործունեությունը այս պահին դադարեցված է: Տնտեսվարողները եկամուտ չունենալու պայմաններում հատկապես հարկային պարտավորությունները կատարելու դժվարությունների մասին են բարձրաձայնում:

Տնտեսագետ Վարդան Բոստանջյանը մինչ բուն խնդրին անդրադառնալը նկատում է՝ այն առաջարկները, որոնք տեղ են գտել կառավարության ներկայացրած աջակցության փաթեթներում և ներկայացվել են տնտեսվարողներին, ընդհանուր առմամբ, ճկուն չեն նաև վերոնշյալ խնդրի տեսանկյունից:

«Դրանք արդյունավետության շոշափող նշույլ անգամ չունեն: Աքսիոմատիկ ճշմարտություն է այն, որ թե՛ սոցիալական, թե՛ տնտեսական հարցերի առկայության պարագայում պետությունն առաջին հերթին կոչված է իր վրա վերցնել ամբողջ դժվարությունները: 

Բայց հիմա իմիտացիոն քայլեր են արվում, իբրև ծրագրեր, փաթեթներ են կազմում, որոնք որևէ տեղ առարկայական նշանակություն դեռ չեն ունեցել: Ինչ վերաբերում է կոնկրետ ՓՄՁ-ներին, նշեմ, որ այս հատվածը կառավարության համար ամենակարևոր ու հիմնական մասը պետք է լինի, որովհետև փոքր և միջին ձեռնարկություններն առհասարակ ապահովում են արտադրության և գործունեության ճկունությունը, զբաղվածության բարձր մակարդակը: Անգամ ամենահարուստ երկրներում ամբողջ ՀՆԱ-ի ճնշող մեծամասնությունը ապահովում են փոքր և միջին ձեռնարկությունները: 

Հիմա ստացվել է մի վիճակ, որ իրենք չեն գործում: Դուք պատկերացնո՞ւմ եք՝ տնտեսվարող սուբյեկտը չգործի, բայց հարկ վճարի: Ինչպե՞ս»,-«Փաստի» հետ զրույցում հռետորական հարց տվեց տնտեսագետը:

Վարդան Բոստանջյանը շեշտեց՝ խոսքը այն սուբյեկտների մասին է, որոնք տարիներ շարունակ իրենց հարկերով պահել են երկիրը. 

«Ստեղծվել է մի վիճակ, երբ պետությունն իր ուշադրությունը պետք է կենտրոնացնի այս հատվածի վրա, և այդ ուշադրությունը շատ մեծ պետք է լինի: 

Ի վերջո, այս իրավիճակը հավերժական չէ, վաղը կրկին այս սուբյեկտներն են ստեղծելու մեր ապրելու հնարավորությունները: Եվ այս պարագայում խոսել նրանց կողմից հարկային պարտավորությունների կատարման մասին, առնվազն զավեշտ է»,-ասաց մեր զրուցակիցը:

Նա շեշտեց, որ աջակցության իրական մեխանիզմները շատ են, դրանք կարելի է երկար թվարկել, բայց կարևոր է հասկանալ հատկապես հետևյալը. 

«Բոլոր փոքր և միջին ձեռնարկությունները, որոնք առաջին անհրաժեշտության ապրանքների արտադրությամբ են զբաղվում, նրանց համար պետք է ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որ նրանք առանց լրացուցիչ ծախսերի կարողանան բավարարել բնակչության առաջնահերթ պահանջմունքները: Իսկ այսօրվա պարագայում «դիմեք- ստացեք», «չեք ստանա» և նման այլ հայտարարությունները միայն ապակողմնորոշում են, ինչի հետևանքով չի հասկացվում, թե ով, ինչ և ինչով պետք է զբաղված լինի այս ծանր վիճակում: 

Հախուռն, հրովարտակային տրամաբանությամբ խոսելու փոխարեն այլ մոտեցում պետք է ցուցաբերվի: Կառավարությունը պետք է իմանա բոլոր՝ թե՛ փոքր, թե՛ միջին, թե՛ մեծ տնտեսվարող սուբյեկտների կարևորության աստիճանը: 

Եվ հենց այդ կարևորություններից ելնելով պետք է կիրառել հարկային արձակուրդներ, հետաձգումներ, ներումներ և այլն: Այսինքն, նաև տարբերակված ձևով իրականացնելու հարց կա: Իսկ հախուռն ձևով ասել՝ «կանենք», հարցի լուծում չէ: 

Ներդրված միջոցները լավագույն դեպքում մեծացնում են առանց այդ էլ ծանր իրավիճակում գտնվող տնտեսվարողների պարտքային ծանրաբեռնվածությունը: Վաղն ինքն ավելի ծանր վիճակում է հայտնվելու, նման օգնություն երբեք չի լինում»:

Վ. Բոստանջյանը շեշտեց, որ պետք չէ անգամ տնտեսագետ լինել՝ պատկերացնելու այն իրավիճակը, որում կարող են հայտնվել տնտեսվարողները, եթե շարունակեն առանց եկամտի կատարել հարկային պարտավորությունները: 

«Ցանկացած գործունեություն իրականացնող որոշակի շահ է հետապնդում: Եթե նա հանկարծ այդ շահը չի ունենում, ինչպես կարո՞ղ է աշխատել: Պարզ է, որ վերջին տարբերակը գործունեությունը դադարեցնելն է լինելու:

 Ինչպես կարող ես առանց հնարավորությունների շարունակել աշխատանքը: Սա բացառվում է: Խնդիրը մասնավորապես տարբերակված մոտեցման բացակայությունն է»,-ասաց տնտեսագետը՝ նշելով, որ իրականում կա հետաձգումների, հարկային արձակուրդների և նման այլ մեխանիզմների հնարավորությունը, ուղղակի պետք է կարողանալ հասկանալ, թե որ դեպքում ինչ քայլեր են անհրաժեշտ:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում