Չիչխանի կամ ոսկե ծառի պտուղները, ինչպես ժողովուրդն անվանում է, հատկապես օգտակար են գարնանային ավիտամինոզի ժամանակ: Շնորհիվ վիտամինների, կենսաբանական ակտիվ նյութերի և միկրոտարրերի պարունակության, չիչխանը օրգանիզմի վրա ընդհանուր ամրացնող, տոնուսավորող ազդեցություն ունի, նպաստում է սպիտակուցային, ածխաջրատային, ճարպային փոխանակություններին:
Չիչխանը ծաղկում և պտղակալում է ամեն տարի' միշտ էլ տալով առատ բերք: Բավականաչափ ցրտադիմացկուն է, լուսասեր, կայուն' շոգերի նկատմամբ, իսկ հողի հանդեպ առանձնապես պահանջկոտ չէ: Բազմանում է սերմերով, վեգետատիվ եղանակով և մերձարմատային շյուղերով:
Փշատազգիների ընտանիքին պատկանող, 0,5 -3,5 մ բարձրության, խոշոր, փշոտ թուփ է, երբեմն էլ' ծառ: Մատղաշ ընձյուղներն արծաթագույն են, իսկ հետագայում դառնում են գորշ ժանգագույն: Տերևները երկար, նշտարաձև են: Ծաղիկները պարզ են, շատ մանր, դեղին: Պտուղները մսալի են, հարթ, փայլուն, նարնջագույն' ճյուղերին կպած: Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, իսկ պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին' թփի վրա մնալով մինչև գարուն: Աճում է հիմնականում խոնավ տեղերում, գետափերին, ճահճուտներում:
Բուժման նպատակով օգտագործվում են բույսի պտուղներն ու սերմերը, դրանցից ստացվող յուղը, որոշ դեպքերոում նաև' տերևները: Պտուղները հավաքում են ձմռանը, երբ դրանք սառչում են ու ձեռք են բերում հաճելի թթվահամություն: Պտուղներն իրենց համը և բուժական հատկանիշները պահպանում են նույնիսկ սառած վիճակում: Տերևները հավաքում են ամբողջ սեզոնի ընթացքում, չորացնում հով տեղում' միջանցուկ քամու տակ: Սակայն դեղաբույսը համընդհանուր ճանաչում է ձեռք բերել իր գորշ կարմրավուն, յուրահատուկ համով ու հոտով յուղի շնորհիվ, որի պահանջը չափազանց մեծ է:
Չիչխանի յուղը հայտնի է վերքերն ապաքինող, հակաբորբոքային հատկություններով, այն օգտագործում են
այրվածքների բուժման, հակալնդախտային, ցավազրկող, մազերն ամրացնող, մաշկային որոշ հիվանդությունների ապաքինման համար: Յուղն, ընդհանրապես, խթանում է բոլոր տեսակի վերքերի գրանուլացիան և էպիթելիզացիան, վերացնում ցավը, արագացնում բուժման ընթացքը: Այն ցուցված է ցրտահարության, ստամոքսի և 12-մատնյա աղու խոցային հիվանդության, օրգանիզմի ճառագայթային ախտահարումների բուժման համար:
Յուղը լայնորեն օգտագործվում է գինեկոլոգիական պրակտիկայում: Այն արդյունավետ ներգործություն է ունենում կոլպիտների, էնդոցերվիցիտների և արգանդի վզիկի էրոզիայի դեպքում: Բազմաթիվ կլինիկական տվյալներ հաստատել են յուղի օգտակար ներգործությունը ծերունական կատարակտայի, շաքարային դիաբետի, աչքի որոշ հիվանդությունների, անեմիաների, գաստրիտների, լորձաթաղանթների ատրոֆիկ փոփոխությունների, հիպերտոնիկ հիվանդության ընթացքի վրա և այլն:
Պտուղները թարմ կամ սառած վիճակում ուտում են հիպո- կամ ավիտամինոզի և ընդհանուր հյուծվածության ժամանակ:
Պտուղներից պատրաստված եփուկն օգտակար է ստամոքսաաղիքային ուղու հիվանդությունների ժամանակ: Սերմերից պատրաստված եփուկն օժտված է հիանալի լուծողական հատկությամբ, սակայն ճյուղերի և տերևների եփուկը միանգամայն հակառակ ազդեցություն ունի և օգտագործվում է լուծի ժամանակ: Պտուղների և տերևների եփուկը օգտակար է մազաթափության և ճաղատության, ինչպես նաև ռևմատիզմի և պոդագրայի ժամանակ:
Տերևներից և մատղաշ ընձյուղներից եփուկ պատրաստելու համար 1 ճաշի գդալ մանրացրած հումքը 10 րոպե եռացնում են 1 բաժակ ջրում, ապա հովացնում ու քամում, և ըմպում 1-ական ճաշի գդալ' օրական 3 անգամ:
Չիչխանի պտուղներն ունեն սննդային մեծ արժեք: Իզուր չէ, որ չիչխանին անվանում են սիբիրյան անանաս: Պտուղներից պատրաստում են մուրաբա, կիսել, կոմպոտ, պաստեղ, մրգահյութ, գինի և թրմօղի:
Պտուղներով համեմում են ձկնեղենը, թխվածքները, որոշ տեսակի խմիչքներ: Պտղահյութը' շաքարով, որպես բազմավիտամինային հարուստ հումք, կարելի է պահել շատ երկար ժամանակ: Որոշ տեղերում պտուղները խառնում են ալյուրին, հացին' յուրահատուկ համ ու հոտ տալու համար: Տերևներն օգտագործվում են կաշի դաբաղելու համար: Նրանցից (խառնելով երկաթային աղերի հետ) ստացվում է սև գորշավուն, իսկ պտուղներից' դեղին գույնի ներկ: Չիչխանը վաղուց դարձել է մշակովի, մեղրատու է: Ունի ամուր, լավ հղկվող բնափայտ, որից պատրաստում են մանր կիրառական առարկաներ:
Կեղևը' շնորհիվ սերոտոնինի պարունակության, օժտված է որոշակի հակաուռուցքային ակտիվությամբ և գիտնականները գտնում են, որ այդ հատկության շնորհիվ չիչխանը երկարացնում է կյանքի տևողությունը:
Գրառումը `Վրեժ Հովսեփյանի ֆեյսբուքյան էջից
ЕС готовит инвестиционный пакет в поддержку Гренландии
Армянский храм XV века в Феодосии под угрозой разрушени
Азербайджан в 2025 году экспортировал в Армению топливо более чем на $788 тыс.
Лидер партии обвинил власти в игнорировании угрозы «Западного Азербайджана»: «Прячут голову в песок»
То, что делает Церковь, исходит только и только из интересов армянского народа и Армянской государственности: «Паст»
Большая авантюра: что ждет долю США в размере 74 процентов? «Паст»
Кому выгоден подход «отвергать всех»? «Паст»
Властям не нужны ни объективные наблюдатели, ни справедливые выборы։ «Паст»
Апелляционный суд отменил оправдательный вердикт в отношении троих членов движения «Тавуш за Родину»
Кэшбэк до 2% с картами IDBank Mastercard и ArCa
Фотограф Армен Амбарцумян удостоен награды ISPWP
Испания приветствует прогресс в процессе нормализации отношений между Азербайджаном и Арменией
Президент США: Путин пойдет на уступки
Айк Мартиросян стал победителем Международного шахматного турнира
Инспекционный орган по надзору за рынком Армении в 2025 году выписал штрафы на сумму более $1,1 млн.
Самые дорогие сумки Мелании Трамп: крокодиловая Birkin за сотни тысяч долларов и другие люксовые сокровища
Парламент Армении одобрил в первом чтении законопроект о внесении поправок в Избирательный кодекс
Трамп: США в вопросе Гренландии могут делать «все, что захотят»
ААЦ подала два иска против Степана Асатряна
За пределами политических лозунгов — вопрос экономической ориентации Армении
Рынок ЕАЭС без промышленной динамики: экономический тупик Армении
ВТБ (Армения) выпустил карту MIR Travel для удобных платежей и переводов между Россией и Арменией
Кэшбэк до 2%, бесплатная карта Mastercard и бесплатная карта ArCa при присоединении к IDSalary
Они «анализируют» речь других, оставляя в стороне собственные дела: «Паст»
Что еще «откроют» перед выборами? «Паст»
Недействительные говорят о «недействительности»: «Паст»
Стартует конкурс образовательной программы «Армянские Виртуозы» фонда «Музыка во имя будущего»
Ожидается рост цен на земли: «Паст»
Забронируйте участие в конференции FINTECH360 до 31 марта и получите скидку 15%
Власти Армении сознательно обирают народ: ежедневно из карманов населения выкачивается более 500 миллионов драмов
BVLGARI на LVMH Watch Week 2026: «Искусство золота» в римском стиле и швейцарской точности
Пашинян обвинил оппозицию в разрушении железной дороги, отвечая на вопрос о поездах в Азербайджан
Безопасность и суверенитет: вызовы Армении на Южном Кавказе
«Интер» поздравил Генриха Мхитаряна с днем рождения
Константин Орбелян номинирован на премию Cultural Icon Award
В Европе опасаются, что в Давосе Трамп объявит о новой альтернативе ООН
Трамп включил армяно-азербайджанский процесс в список своих достижений за 365 дней у власти
В Германии сошел с рельсов поезд метро
В Армении 27 января объявлен днем памяти погибших при защите Отечества
Главный дипломат ЕС прокомментировала угрозы Трампа захватить Гренландию
Кто возглавит опытную партию, и каковы его амбиции? «Паст»
В Братиславе сформирован международный фронт защиты Армянской Апостольской Церкви: «Паст»
Власти всячески препятствовали проведению мероприятия «Мы есть»: «Паст»
Правительство Армения просит льгот для торговли со странами ЕАЭС
Россия может увеличить срок пребывания в стране перевозчиков из Армении
Трамп заявил, что больше не будет думать только о мире
Спикер: Ереван будет пытаться найти решение для возвращения всех пленных из Баку
Гамбарян: Вопросы «церковь-священнослужитель» выходят за рамки государственного контроля
Сеть фиксированной связи Ucom доступна в Зовуни
27-29 апреля в Ереване состоится международная конференция FINTECH360 
«Армянские Орлы» поддерживают дружественные власти и народ Ирана: Дональд Трамп является разрушительным диктатором для независимых и суверенных государств․ Хачик Асрян
Начался процесс аттестации на 2026 год высшего и старшего офицерского состава Вооруженных Сил РА
Во Франции проводится расследование по факту кибератаки на почту: сообщается о пророссийских хакерах
Ливанский судья допросит в Болгарии судовладельца, объявленного в розыск в связи со взрывом в порту Бейрута
Тысячи словаков по всей стране вышли на протесты против правительства Фицо
Стартует конкурс образовательной программы «Армянские Виртуозы» фонда «Музыка во имя будущего»1
Большая авантюра: что ждет долю США в размере 74 процентов? «Паст»2
Ожидается рост цен на земли: «Паст»3
Что еще «откроют» перед выборами? «Паст»4
Апелляционный суд отменил оправдательный вердикт в отношении троих членов движения «Тавуш за Родину»5