Չիչխանի կամ ոսկե ծառի պտուղները, ինչպես ժողովուրդն անվանում է, հատկապես օգտակար են գարնանային ավիտամինոզի ժամանակ: Շնորհիվ վիտամինների, կենսաբանական ակտիվ նյութերի և միկրոտարրերի պարունակության, չիչխանը օրգանիզմի վրա ընդհանուր ամրացնող, տոնուսավորող ազդեցություն ունի, նպաստում է սպիտակուցային, ածխաջրատային, ճարպային փոխանակություններին:
Չիչխանը ծաղկում և պտղակալում է ամեն տարի' միշտ էլ տալով առատ բերք: Բավականաչափ ցրտադիմացկուն է, լուսասեր, կայուն' շոգերի նկատմամբ, իսկ հողի հանդեպ առանձնապես պահանջկոտ չէ: Բազմանում է սերմերով, վեգետատիվ եղանակով և մերձարմատային շյուղերով:
Փշատազգիների ընտանիքին պատկանող, 0,5 -3,5 մ բարձրության, խոշոր, փշոտ թուփ է, երբեմն էլ' ծառ: Մատղաշ ընձյուղներն արծաթագույն են, իսկ հետագայում դառնում են գորշ ժանգագույն: Տերևները երկար, նշտարաձև են: Ծաղիկները պարզ են, շատ մանր, դեղին: Պտուղները մսալի են, հարթ, փայլուն, նարնջագույն' ճյուղերին կպած: Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, իսկ պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին' թփի վրա մնալով մինչև գարուն: Աճում է հիմնականում խոնավ տեղերում, գետափերին, ճահճուտներում:
Բուժման նպատակով օգտագործվում են բույսի պտուղներն ու սերմերը, դրանցից ստացվող յուղը, որոշ դեպքերոում նաև' տերևները: Պտուղները հավաքում են ձմռանը, երբ դրանք սառչում են ու ձեռք են բերում հաճելի թթվահամություն: Պտուղներն իրենց համը և բուժական հատկանիշները պահպանում են նույնիսկ սառած վիճակում: Տերևները հավաքում են ամբողջ սեզոնի ընթացքում, չորացնում հով տեղում' միջանցուկ քամու տակ: Սակայն դեղաբույսը համընդհանուր ճանաչում է ձեռք բերել իր գորշ կարմրավուն, յուրահատուկ համով ու հոտով յուղի շնորհիվ, որի պահանջը չափազանց մեծ է:
Չիչխանի յուղը հայտնի է վերքերն ապաքինող, հակաբորբոքային հատկություններով, այն օգտագործում են
այրվածքների բուժման, հակալնդախտային, ցավազրկող, մազերն ամրացնող, մաշկային որոշ հիվանդությունների ապաքինման համար: Յուղն, ընդհանրապես, խթանում է բոլոր տեսակի վերքերի գրանուլացիան և էպիթելիզացիան, վերացնում ցավը, արագացնում բուժման ընթացքը: Այն ցուցված է ցրտահարության, ստամոքսի և 12-մատնյա աղու խոցային հիվանդության, օրգանիզմի ճառագայթային ախտահարումների բուժման համար:
Յուղը լայնորեն օգտագործվում է գինեկոլոգիական պրակտիկայում: Այն արդյունավետ ներգործություն է ունենում կոլպիտների, էնդոցերվիցիտների և արգանդի վզիկի էրոզիայի դեպքում: Բազմաթիվ կլինիկական տվյալներ հաստատել են յուղի օգտակար ներգործությունը ծերունական կատարակտայի, շաքարային դիաբետի, աչքի որոշ հիվանդությունների, անեմիաների, գաստրիտների, լորձաթաղանթների ատրոֆիկ փոփոխությունների, հիպերտոնիկ հիվանդության ընթացքի վրա և այլն:
Պտուղները թարմ կամ սառած վիճակում ուտում են հիպո- կամ ավիտամինոզի և ընդհանուր հյուծվածության ժամանակ:
Պտուղներից պատրաստված եփուկն օգտակար է ստամոքսաաղիքային ուղու հիվանդությունների ժամանակ: Սերմերից պատրաստված եփուկն օժտված է հիանալի լուծողական հատկությամբ, սակայն ճյուղերի և տերևների եփուկը միանգամայն հակառակ ազդեցություն ունի և օգտագործվում է լուծի ժամանակ: Պտուղների և տերևների եփուկը օգտակար է մազաթափության և ճաղատության, ինչպես նաև ռևմատիզմի և պոդագրայի ժամանակ:
Տերևներից և մատղաշ ընձյուղներից եփուկ պատրաստելու համար 1 ճաշի գդալ մանրացրած հումքը 10 րոպե եռացնում են 1 բաժակ ջրում, ապա հովացնում ու քամում, և ըմպում 1-ական ճաշի գդալ' օրական 3 անգամ:
Չիչխանի պտուղներն ունեն սննդային մեծ արժեք: Իզուր չէ, որ չիչխանին անվանում են սիբիրյան անանաս: Պտուղներից պատրաստում են մուրաբա, կիսել, կոմպոտ, պաստեղ, մրգահյութ, գինի և թրմօղի:
Պտուղներով համեմում են ձկնեղենը, թխվածքները, որոշ տեսակի խմիչքներ: Պտղահյութը' շաքարով, որպես բազմավիտամինային հարուստ հումք, կարելի է պահել շատ երկար ժամանակ: Որոշ տեղերում պտուղները խառնում են ալյուրին, հացին' յուրահատուկ համ ու հոտ տալու համար: Տերևներն օգտագործվում են կաշի դաբաղելու համար: Նրանցից (խառնելով երկաթային աղերի հետ) ստացվում է սև գորշավուն, իսկ պտուղներից' դեղին գույնի ներկ: Չիչխանը վաղուց դարձել է մշակովի, մեղրատու է: Ունի ամուր, լավ հղկվող բնափայտ, որից պատրաստում են մանր կիրառական առարկաներ:
Կեղևը' շնորհիվ սերոտոնինի պարունակության, օժտված է որոշակի հակաուռուցքային ակտիվությամբ և գիտնականները գտնում են, որ այդ հատկության շնորհիվ չիչխանը երկարացնում է կյանքի տևողությունը:
Գրառումը `Վրեժ Հովսեփյանի ֆեյսբուքյան էջից
Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян
«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения»
При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природе
День рождения в Италии с Юнибанком
Я знал о его проазербайджанской позиции и, будучи советником, сдерживал его. Аршак Карапетян
ВТБ (Армения) поддержал инициативу Newmag BOOK DONATION в городе Раздан
Idram и IDBank приняли участие в открытии павильона «Мой лес Армения» на COP17
Мигранты в обмен на европейское будущее: какую цену готова заплатить Армения?
Юнибанк получил рейтинг устойчивого развития B++ от Agents for Impact GmbH
Ucom — стратегический партнер Yerevan Conservation Symposium 2026
IDBank представит экологические и инновационные инициативы на COP17
Устроили клоунаду чтобы удержаться у власти
Доберутся ли медведи из Шикаоха до COP17?
При поддержке Ucom в Паруйр-Севаке установлена новая камера с ИИ для мониторинга дикой природы
35 лет доверия: IDBank празднует вместе со своими клиентами
«Из класса — на орбиту»: при поддержке Ucom «Космос 1.0» внедряется в 15 школах Армении
Риторика Баку не приведет к миру․ Аршак Карапетян
Рубеж| Важно оценить, что происходит на армяно-азербайджанской границе․ Аршак Карапетян
Ucom вместе с FPWC примет участие в COP17, представив результаты многолетнего экологического сотрудничества
Тайные инспекторы Michelin в Армении: кто может получить первую звезду?
Армения между ОДКБ и новыми вызовами: что стоит за дискуссией о базе в Гюмри
«Золотой час»։ IDBank объясняет, как правильно действовать после атаки мошенников
Мы — рабочая сила, которая пашет на иностранное государство?
Юнибанк выпустил бессрочные облигации с годовой купонной доходностью 13,2%
Ucom оценила экологические показатели своей деятельности
Россия представляет на выставке «ADEX-2026» в Баку масштабную экспозицию
Рубеж| Где будут судить дезертира?. Аршак Карапетян
Юнибанк предлагает долларовые облигации с годовой купонной доходностью 6%
Ucom — официальный партнер Армяно-британского бизнес-форума 2026
На Эребуни 20/52 открылся обновленный Центр продаж и обслуживания Ucom
Юнибанк вступил в Армянскую ассоциацию солнечной энергетики
Рубеж| В азербайджанских мечетях молятся точно не на древнеазербайджанском языке. Аршак Карапетян
Америабанк — самый инновационный цифровой банк в Армении: 9 наград в рамках премии Global Finance «Лучший цифровой банк»
ВТБ (Армения) предлагает корпоративным клиентам эффективные решения для управления свободными средствами
Юнибанк и Picsart Academy провели «День знаний» для детей
Юнибанк выпустил облигации в драмах и долларах США с купонной доходностью 10,3% и 6%
В сердце Еревана родилась новая фантастическая история: дух старого города в отеле Hayasa Hotel Old Yerevan
Ральф Йирикян — о цене цифровой трансформации на 13-й Региональной HR-конференции
Rate.Trading: обмен валюты на новой цифровой платформе
Теперь в Glovo можно платить через Idram - долгожданное партнерство стало реальностью
«Город добрых дел» Idram: от командной игры к реальным благотворительным проектам
Ucom и FAST объединяют искусственный интеллект и зелёные инновации
«Удар по Церкви — удар по армянской идентичности»: эксперты обсудили угрозы национальному наследию
Почему Армения не обратилась в ОДКБ во время войны
От выбора автомобиля до покупки — все это в одном месте: Америабанк представит платформу MyCar.am и специальные предложения на Armenian Auto Show
Рубеж | Двойная игра: какова цена фальшивой искренности?․ Аршак Карапетян
IDBank и фонд «Декавва» поддерживают жителей Арцаха
ARMAT FIGHT SHOW (AFS) × ORION FIGHT CLUB (OFC)․ Армения против всего мира
При поддержке Ucom установлен ИИ-мониторинговый комплекс для охраны природы
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» с Днем Независимости Армении 
Заявление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю второй годовщине сдачи Арцаха и депортации армян
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю 75-летия со дня рождения Верховного Патриарха и Католикоса Всех армян, Его Святейшества Гарегина II
Бывшие руководители Словакии требуют от Никола Пашиняна прекратить политические преследования и давление на Армянскую Апостольскую Церковь
Предателя Пашиняна нужно скинуть с трона. Аршак Карапетян
Представитель Антикоррупционного комитета: Нет доказательств воздействия публикаций комитета на выбор избирателей
Доберутся ли медведи из Шикаоха до COP17?1
IDBank представит экологические и инновационные инициативы на COP172
Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян3
При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природе4
Устроили клоунаду чтобы удержаться у власти5