Չիչխանի կամ ոսկե ծառի պտուղները, ինչպես ժողովուրդն անվանում է, հատկապես օգտակար են գարնանային ավիտամինոզի ժամանակ: Շնորհիվ վիտամինների, կենսաբանական ակտիվ նյութերի և միկրոտարրերի պարունակության, չիչխանը օրգանիզմի վրա ընդհանուր ամրացնող, տոնուսավորող ազդեցություն ունի, նպաստում է սպիտակուցային, ածխաջրատային, ճարպային փոխանակություններին:
Չիչխանը ծաղկում և պտղակալում է ամեն տարի' միշտ էլ տալով առատ բերք: Բավականաչափ ցրտադիմացկուն է, լուսասեր, կայուն' շոգերի նկատմամբ, իսկ հողի հանդեպ առանձնապես պահանջկոտ չէ: Բազմանում է սերմերով, վեգետատիվ եղանակով և մերձարմատային շյուղերով:
Փշատազգիների ընտանիքին պատկանող, 0,5 -3,5 մ բարձրության, խոշոր, փշոտ թուփ է, երբեմն էլ' ծառ: Մատղաշ ընձյուղներն արծաթագույն են, իսկ հետագայում դառնում են գորշ ժանգագույն: Տերևները երկար, նշտարաձև են: Ծաղիկները պարզ են, շատ մանր, դեղին: Պտուղները մսալի են, հարթ, փայլուն, նարնջագույն' ճյուղերին կպած: Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, իսկ պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին' թփի վրա մնալով մինչև գարուն: Աճում է հիմնականում խոնավ տեղերում, գետափերին, ճահճուտներում:
Բուժման նպատակով օգտագործվում են բույսի պտուղներն ու սերմերը, դրանցից ստացվող յուղը, որոշ դեպքերոում նաև' տերևները: Պտուղները հավաքում են ձմռանը, երբ դրանք սառչում են ու ձեռք են բերում հաճելի թթվահամություն: Պտուղներն իրենց համը և բուժական հատկանիշները պահպանում են նույնիսկ սառած վիճակում: Տերևները հավաքում են ամբողջ սեզոնի ընթացքում, չորացնում հով տեղում' միջանցուկ քամու տակ: Սակայն դեղաբույսը համընդհանուր ճանաչում է ձեռք բերել իր գորշ կարմրավուն, յուրահատուկ համով ու հոտով յուղի շնորհիվ, որի պահանջը չափազանց մեծ է:
Չիչխանի յուղը հայտնի է վերքերն ապաքինող, հակաբորբոքային հատկություններով, այն օգտագործում են
այրվածքների բուժման, հակալնդախտային, ցավազրկող, մազերն ամրացնող, մաշկային որոշ հիվանդությունների ապաքինման համար: Յուղն, ընդհանրապես, խթանում է բոլոր տեսակի վերքերի գրանուլացիան և էպիթելիզացիան, վերացնում ցավը, արագացնում բուժման ընթացքը: Այն ցուցված է ցրտահարության, ստամոքսի և 12-մատնյա աղու խոցային հիվանդության, օրգանիզմի ճառագայթային ախտահարումների բուժման համար:
Յուղը լայնորեն օգտագործվում է գինեկոլոգիական պրակտիկայում: Այն արդյունավետ ներգործություն է ունենում կոլպիտների, էնդոցերվիցիտների և արգանդի վզիկի էրոզիայի դեպքում: Բազմաթիվ կլինիկական տվյալներ հաստատել են յուղի օգտակար ներգործությունը ծերունական կատարակտայի, շաքարային դիաբետի, աչքի որոշ հիվանդությունների, անեմիաների, գաստրիտների, լորձաթաղանթների ատրոֆիկ փոփոխությունների, հիպերտոնիկ հիվանդության ընթացքի վրա և այլն:
Պտուղները թարմ կամ սառած վիճակում ուտում են հիպո- կամ ավիտամինոզի և ընդհանուր հյուծվածության ժամանակ:
Պտուղներից պատրաստված եփուկն օգտակար է ստամոքսաաղիքային ուղու հիվանդությունների ժամանակ: Սերմերից պատրաստված եփուկն օժտված է հիանալի լուծողական հատկությամբ, սակայն ճյուղերի և տերևների եփուկը միանգամայն հակառակ ազդեցություն ունի և օգտագործվում է լուծի ժամանակ: Պտուղների և տերևների եփուկը օգտակար է մազաթափության և ճաղատության, ինչպես նաև ռևմատիզմի և պոդագրայի ժամանակ:
Տերևներից և մատղաշ ընձյուղներից եփուկ պատրաստելու համար 1 ճաշի գդալ մանրացրած հումքը 10 րոպե եռացնում են 1 բաժակ ջրում, ապա հովացնում ու քամում, և ըմպում 1-ական ճաշի գդալ' օրական 3 անգամ:
Չիչխանի պտուղներն ունեն սննդային մեծ արժեք: Իզուր չէ, որ չիչխանին անվանում են սիբիրյան անանաս: Պտուղներից պատրաստում են մուրաբա, կիսել, կոմպոտ, պաստեղ, մրգահյութ, գինի և թրմօղի:
Պտուղներով համեմում են ձկնեղենը, թխվածքները, որոշ տեսակի խմիչքներ: Պտղահյութը' շաքարով, որպես բազմավիտամինային հարուստ հումք, կարելի է պահել շատ երկար ժամանակ: Որոշ տեղերում պտուղները խառնում են ալյուրին, հացին' յուրահատուկ համ ու հոտ տալու համար: Տերևներն օգտագործվում են կաշի դաբաղելու համար: Նրանցից (խառնելով երկաթային աղերի հետ) ստացվում է սև գորշավուն, իսկ պտուղներից' դեղին գույնի ներկ: Չիչխանը վաղուց դարձել է մշակովի, մեղրատու է: Ունի ամուր, լավ հղկվող բնափայտ, որից պատրաստում են մանր կիրառական առարկաներ:
Կեղևը' շնորհիվ սերոտոնինի պարունակության, օժտված է որոշակի հակաուռուցքային ակտիվությամբ և գիտնականները գտնում են, որ այդ հատկության շնորհիվ չիչխանը երկարացնում է կյանքի տևողությունը:
Գրառումը `Վրեժ Հովսեփյանի ֆեյսբուքյան էջից
Урсула фон дер Ляйен в Ереване: ЕС обсуждает военное сотрудничество, цепочки поставок и роль Южного Кавказа
Петиция Армянского народного движения «Нет “Западному Азербайджану”!» «Верните пленных домой»
Фосфорные боеприпасы Украины и военные сделки с Алиевым: почему визит Зеленского в Ереван встречают без восторга
Артур Хачатрян: где 12 миллионов евро, выделенные на борьбу с «гибридной войной»?
Двойная игра Еревана: Пашинян борется с Москвой на словах, пока его окружение зарабатывает на связях с РФ
Япония впервые с июня 2025 года закупила российскую нефть
Гегаркуник в центре внимания: о чём говорил Царукян с жителями
НАТО: Мы работаем с США, чтобы понять детали их решения по войскам в Германии
Роберт Кочарян: Никаких договоренностей с Сержем Саргсяном о транзите власти не было
Иран требует от арабских стран репараций за содействие американо-израильской агрессии
Создан инструмент, который оценивает биологический возраст человека по фотографии
Баронесса Кэролайн Кокс перед европейским саммитом в Армении выступила с открытым письмом
Грузинский боец Мераб Двалишвили отказался от грэпплинг-поединка с Арманом Царукяном
В «Сильной Армении» прокомментировали возможность визита Зеленского в Ереван
Аншлаг и магия музыки: в Армении грандиозным концертом отметили 135-летие Сергея Прокофьева
Еще один миллион бутылок «Джермука» заблокирован по поручению Роспотребнадзора
Милли Меджлис Азербайджана приостановил сотрудничество с ЕП
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня труда
Инфляция устанавливает все новые рекорды: «Паст»
Даже сателлиты признают, что ГД станет оппозицией? «Паст»
Почему апелляционный суд принял к производству все иски, кроме одного? «Паст»
Грузия и Армения в 2029 году примут ЧМ по футболу U20
Демографический фронт: семья как последний рубеж. Сурен Суренянц
Артур Аванесян («Кандаз») объявил голодовку
«Процветающая Армения»: Людям предлагают продать свои дома и уехать
Украина атаковала НПЗ в Орске и нефтеперекачивающую станцию в Пермском крае
Художник Джозеф Арзуманов стал участником выставки The Only True Protest Is Beauty в Венеции
В Армении возник дефицит сжиженного газа: с чем связаны перебои?
СМИ: Вице-премьер Азербайджана в Ереване
«Ваш родственник в беде»: IDBank предупреждает об агрессивной волне телефонного шантажа
По какой причине Лусине Товмасян уволилась с работы? «Паст»
Заметная «неразбериха» в списке крупных налогоплательщиков: «Паст»
Посетитель концерта — ещё не определившийся электорат.: «Паст»
ЛГБТ вместо демократии: какую цену Брюссель выставил Еревану за евроинтеграцию
Китай заблокировал сделку Meta по покупке ИИ-стартапа Manus за $2 млрд
«Сильная Армения»: Подвергли приводу героя войны Кандаза – желаю Антикоррупционному комитету мирного допроса
Китай выразил протест США из-за санкций против нефтехимической компании
Памятник «Мы — наши горы» стал мишенью армяноненавистнической политики властей Азербайджана
Трамп: нефтяную инфраструктуру Ирана может разорвать через три дня
В конгрессе США потребовали от властей публикации сведений об НЛО
Папа римский: В Иране невинные люди страдают из-за войны
«Мы помним»: Генрих Мхитарян о трагедии 1915 года
День памяти и скорби: обращение Константина Затулина
Министры обороны России и Китая провели встречу
В Дании нашли редкие золотые браслеты эпохи викингов
Германия отвергла возможность приостановки членства Испании в НАТО после сообщения о письме Пентагона
«Элита на экспорт:» пока Пашинян сокращает армянские вузы, его дети учатся в Европе
Захарова: новая миссия ЕС в Армении — инструмент вмешательства во внутренние дела страны
Греция уступит Италии первое место по госдолгу в еврозоне к концу года: Reuters
Самвел Карапетян: Сегодняшние руководители Армении пытаются оправдать тех, кто осуществил Геноцид армян 
Гегаркуник в центре внимания: о чём говорил Царукян с жителями
Баронесса Кэролайн Кокс перед европейским саммитом в Армении выступила с открытым письмом
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня труда
Китай выразил протест США из-за санкций против нефтехимической компании
Германия отвергла возможность приостановки членства Испании в НАТО после сообщения о письме Пентагона
Посетитель концерта — ещё не определившийся электорат.: «Паст»1
По какой причине Лусине Товмасян уволилась с работы? «Паст»2
Даже сателлиты признают, что ГД станет оппозицией? «Паст»3
Создан инструмент, который оценивает биологический возраст человека по фотографии4
Художник Джозеф Арзуманов стал участником выставки The Only True Protest Is Beauty в Венеции5