Ուկրաինական «կրոսվորդ»
Որքան էլ տարօրինակ է, գուցե նաև որոշակի տարակուսելի, բայց մինչ ՀՀ Ազգային ժողովում քննարկում են, փորձում ծաղրել պատգամավորների ազգանունները, քաղաքական դիսկուրսի մակարդակն իջեցնելով աննախադեպ ցածր՝ գավառական նշաձողի, լուրջ գեոպոլիտիկ կրքեր են բորբոքվում հետսովետական ամենաթեժ օջախներից մեկում՝ ուկրաինական թատերաբեմում, որի զարգացումը կարող է դրամատիկ հետևանքներ ունենալ հետսովետական ողջ տարածաշրջանի, հետևաբար՝ նաև Հայաստանի համար:
Ղազախական ճգնաժամի կարգավորումից հետո Արևմուտքից անվտանգային երաշխիքներ ստանալու ռուսական նախաձեռնությունը, ՌԴ-Արևմուտք վերջին եռափուլ բանակցությունների տապալումը, Ուկրաինայի շուրջ ստեղծված իրավիճակը շարունակում են մնալ միջազգային դիվանագիտության ուշադրության կենտրոնում։
Ինչպես հայտնի է՝ հունվարի 10-ին Ժնևում կայացավ Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև անվտանգության շուրջ բանակցությունների առաջին փուլը: Կողմերը քննարկեցին ՆԱՏՕ-ի ընդլայնումից հրաժարվելու` Մոսկվայի պահանջները, որոնք Մոսկվան անվանում է անվտանգության երաշխիքների փաթեթ: Ռուսաստանը ԱՄՆ-ից և ՆԱՏՕ-ից պահանջում է անվտանգության երաշխիքներ և իրավական ուժ ունեցող միջազգային փաստաթղթով ամրագրված հստակ խոստում առ այն, որ նախկին խորհրդային երկրները, մասնավորապես՝ Ուկրաինան և Վրաստանը, չեն անդամակցի ՆԱՏՕ-ին: Բացի այդ, ՌԴ-ն ՆԱՏՕ-ից պահանջում է հեռացնել ռազմական ենթակառուցվածքներն այն երկրներից, որոնք Հյուսիսատլանտյան դաշինքին անդամակցել են 1997 թվականից հետո: Ընդ որում՝ Մոսկվան պնդում է, որ այդ պահանջները վերանայման ենթակա չեն: Արևմուտքում «վերջնագիր» են որակում ՌԴ իշխանությունների պահանջները` իրենց հերթին պահանջելով Ռուսաստանից հեռացնել զորքերն Ուկրաինայի սահմաններից:
Այս հանդիպումից պարզ դարձավ, որ եռափուլ բանակցությունները դատապարտված են տապալման. հունվարի 12-ին Բրյուսելում տեղի ունեցած «Ռուսաստան-ՆԱՏՕ» խորհրդի նիստը, հունվարի 13-ին` Վիեննայում ԵԱՀԿ շրջանակներում բանակցությունները դա ապացուցեցին, քանի որ կողմերն արձանագրեցին կոնսենսուսի բացակայությունը:
Տեղի ունեցող գործընթացին զուգահեռ, Մոսկվան նոր զորավարժություններ սկսեց Ուկրաինայի հետ սահմանակից մարզերում՝ արևմտյան ռազմական օկրուգը հայտարարեց Ուկրաինային սահմանակից Վորոնեժի, Բելգորոդի և Բրյանսկի մարզերում զորավարժությունների սկիզբը։ Ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ Մոսկվա և Կիև էր գործուղվել Գերմանիայի ԱԳ նախարար Աննալենա Բերբոքը՝ կրկին նույն թեմաների շուրջ կողմերի հետ բանակցություններ վարելու նպատակով: Ուկրաինայի ԱԳ նախարար Դմիտրի Կուլեբան նրա հետ հանդիպմանն ընդգծել է, որ Ուկրաինան և Գերմանիան միասնական են իրենց ցանկության մեջ՝ վերսկսելու քառակողմ խաղաղ բանակցություններն Ուկրաինայի արևելքում պատերազմի ավարտի շուրջ՝ այսպես կոչված, նորմանդական ձևաչափով, որի մասնակիցներն են Գերմանիան, Ֆրանսիան, Ուկրաինան և Ռուսաստանը։
Փաստենք, որ ուշագրավ է այն, որ ռուս-ուկրաինական լարվածության ներկայիս փուլում այս ճակատում փորձում են աչքի ընկնել նաև Թուրքիայի և Ադրբեջանի նախագահները: Օրինակ՝ Իլհամ Ալիևը ՌԴ-Արևմուտք բանակցությունների տապալման ֆոնին հունվարի 14-ին այցելեց Կիև, հանդիպումներ ունեցավ Ուկրաինայի իշխանությունների և նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու հետ, որի հաջորդ օրը հեռախոսազրույց նախաձեռնեց ՌԴ նախագահի հետ, պաշտոնական հաղորդագրությունների համաձայն՝ քննարկելով ուկրաինական և ղազախական ճգնաժամերը, ՌԴ-Արևմուտք բանակցությունները, Կիևի դիրքորոշումը և միջազգային օրակարգի այլ կարևոր հարցեր: Հունվարի 18-ին հայտնի դարձավ, որ Ռեջեփ Թայիբ Էրդողանը Ռուսաստանի և Ուկրաինայի նախագահներին հրավիրել է Թուրքիա՝ տարաձայնությունները կարգավորելու նպատակով։
Ըստ էության, Ուկրաինայի շուրջ լարվածությունը մտնում է սրման նոր փուլ, երբ սպասվող ռազմական ագրեսիաների մասին հռետորաբանությունը սկսում է անհանգստացնել բոլորին և հատկապես գլխավոր խաղացողներին՝ Կիևին, Մոսկվային, Վաշինգտոնին, Մինսկին, Բեռլինին ու Փարիզին, Անկարային ու Բաքվին: Սակայն Երևանում, դատելով վերջին օրերի քաղաքական դիսկուրսի բովանդակությունից ու մակարդակից, կարծես հարկ չեն համարում հետևել այն զարգացումներին, որոնք տեղի են ունենում հարևանությամբ և որոնք մեծ կապ ունեն ձևավորվող նոր աշխարհակարգի հետ, որում պետք է դիրքավորվի նաև Հայաստանը:
Արեն Սահակյան
